Profilaktyka

Grypa u osób starszych nierzadko ma ciężki przebieg, zwiększając ryzyko powikłań i zgonu. Najskuteczniejszą formą ochrony przed tą chorobą jest szczepienie, które daje seniorom dodatkowe korzyści w postaci redukcji ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych czy wystąpienia zespołu otępiennego. Szczepienie zapobiega również dekompensacji chorób przewlekłych, które występują u osób w podeszłym wieku. Jak przebiega grypa u seniorów i jak ich zachęcić do szczepień przeciw tej chorobie — wyjaśnia dr hab. n. med. i n. o zdr. Marcin Wełnicki z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Chcemy przeznaczać coraz więcej środków na profilaktykę. To zresztą jest widoczne w planie NFZ, ale to nie oznacza, że tak będzie. Żeby to się udało, społeczeństwo musi wykazać większe zainteresowanie profilaktyką. Niestety w myśleniu o zdrowiu i dbaniu o nie jesteśmy leniwi – mówi prezes NFZ Filip Nowak.

Badanie per rectum jest jednym z podstawowych badań wykonywanych w celu wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego. Wyniki metaanalizy opublikowane na łamach „European Urology Oncology” wskazują jednak, że nie jest to dobry test przesiewowy w kierunku tego nowotworu. „Badanie per rectum wykazuje szczególnie niską wartość diagnostyczną. Jego rutynowe wykonywanie może nie być konieczne” – mówi dr hab. n. med. Paweł Rajwa ze Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, współautor analizy. Uważa, że w dobie dostępu do nowych, bardziej skutecznych metod diagnostycznych – rezonansu magnetycznego – badanie per rectum będzie coraz rzadziej stosowane w praktyce klinicznej.

Rośnie zagrożenie odrą, najbardziej zakaźną z chorób. Ubiegłoroczny, niemal 45-krotny wzrost liczby zachorowań na odrę w Europie Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa jako "alarmujący".

Podjęcie skoordynowanych działań na rzecz wprowadzenia rozwiązań upowszechniających szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) wśród dziewcząt i chłopców w wieku 12 i 13 lat to główny postulat apelu organizacji pacjentów do minister zdrowia Izabeli Leszczyny oraz minister edukacji narodowej Barbary Nowackiej.

W ciągu prawie pół roku funkcjonowania programu bezpłatnych szczepień przeciw HPV udało się wyszczepić zaledwie 16 proc. docelowej grupy 12- i 13-latków. Po roku funkcjonowania programu ten odsetek wzrośnie prawdopodobnie do 30–40 proc. – informuje dr hab. n. med. Andrzej Nowakowski z Narodowego Instytutu Onkologii. – To jednak wciąż za mało. Dlatego potrzebna jest szersza edukacja, skierowana zarówno do rodziców nastolatków, jak i personelu medycznego – podkreśla ekspert.

Badania potwierdzają, że dbanie o właściwą masę ciała, zdrową dietę i codzienną aktywność fizyczną daje w efekcie zmniejszenie o 93 proc. przypadków cukrzycy oraz o 50 proc. zawałów serca i nowotworów. Gdybyśmy skupili się na tym, by jak najwięcej ludzi przestrzegało kilku prostych zasad, udałoby się uniknąć wielu niepotrzebnych chorób - przyznawali eksperci podczas debaty „Choroby cywilizacyjne - najwięksi zabójcy XXI wieku”, zorganizowanej przez „Puls Medycyny” w ramach konferencji „Wyzwania w medycynie na rok 2024”.

Czy przyszłość wolna od raka szyjki macicy jest w naszym zasięgu, pytamy dr Nino Berdzuli, przedstawicielkę WHO w Polsce, specjalnego wysłannika WHO ds. działań na rzecz uchodźców z Ukrainy w państwach przyjmujących.

Nowotwory, do których rozwoju przyczyniają się wirusy, jak rak szyjki macicy czy rak wątrobowokomórkowy, można by w znacznym stopniu wyeliminować dzięki szczepieniom oraz wczesnemu wykrywaniu infekcji i leczeniu jej – oceniają eksperci. Ich zdaniem dużą rolę do odegrania mają tu lekarze podstawowej opieki zdrowotnej. Jednak musi być też system motywacyjny. Lekarz rodzinny musi być nagradzany za swoją aktywność.

W Polsce należy stworzyć program szczepień ochronnych dla dorosłych na wzór tego dla dzieci i młodzieży. – Jednak dla każdej osoby powinien on być układany indywidualnie. Inaczej należy zaplanować szczepienia dla chorego np. na cukrzycę, a inaczej dla pacjenta onkologicznego. Innymi zasadami należy się kierować, wybierając szczepienia dla starszego mężczyzny, a innymi w przypadku 40-letniej kobiety — mówi dr n. med. Grażyna Cholewińska, wojewódzki konsultant w dziedzinie chorób zakaźnych dla województwa mazowieckiego.

Od 1 stycznia 2024 roku do refundacji wchodzi pierwsza szczepionka przeciw półpaścowi. Będą z niej mogli skorzystać pacjenci powyżej 65. roku życia, u których występuje wyższe ryzyko zachorowania oraz powikłań.

W odpowiedzi na potrzeby społeczne i dążenie do wsparcia profilaktyki zdrowotnej, Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej we współpracy z Fundacją MY PACJENCI opracowało kalendarz szczepień dla dorosłych.

Prof. Mariusz Wyleżoł podkreśla, że twierdzenia jakoby chorzy na otyłość, sięgając po leki umożliwiające im redukcję masy ciała, a przy tym szeroko wykorzystywane w leczeniu cukrzycy, “odbierają” pacjentom diabetologicznym możliwość leczenia, są nieuprawnione i prowadzą do jeszcze większej dyskryminacji chorych otyłych.

Szczepionka przeciw RSV jest dostępna dla osób dorosłych, znajduje się w programie szczepień ochronnych - w grupie szczepień zalecanych dla osób powyżej 60. roku życia. Czekamy na rejestrację szczepionki dla dzieci - powiedziała Izabela Kucharska, zastępca Głównego Inspektora Sanitarnego. Jak dodała, wzmocniono nadzór epidemiologiczny nad tym wirusem.

Unia Europejska inwestuje w szczepienia przeciw HPV i przyjęła, że jej celem jest zaszczepienie 90% wszystkich dziewcząt i jak najwięcej chłopców. Dlaczego? Ponieważ szczepienie przeciwko HPV zapobiega nie tylko rakowi szyjki macicy u kobiet i dziewcząt, ale także wielu innym nowotworom – wspomina Mike Morrisey, dyrektor generalny Europejskiej Organizacji ds. Raka (European Cancer Organisation).

Jednym z najpopularniejszych surowców polecanych kobietom przechodzącym menopauzę są nasiona soi. -Badania potwierdzają, że spożycie wysokich dawek soi jest skorelowane z redukcją objawów typowych dla okresu menopauzy, przede wszystkim uderzeń gorąca, nadmiernego pocenia się czy obniżenia nastroju — mówi mgr farm. Agata Oskroba. Co jeszcze farmaceuta może polecić pacjentce?

Dieta roślinna może być, choć wcale nie musi, czynnikiem ryzyka niedoborów pokarmowych. W jakich przypadkach warto rozważyć włączenie suplementacji?

Od 1 grudnia 2023 r. zmienia się numer telefonu infolinii na zapisy na szczepienia przeciwko HPV i na badania z Programu Profilaktyka 40 Plus - przypomina resort zdrowia. Nowy numer to: +48 800 100 101, czynny w godzinach od 8:00 do 18:00.

Epidemia nadmiernej masy ciała dotyczy coraz większej części społeczeństwa. To poważny problem. Dlaczego? Stan patologicznego zwiększania się tkanki tłuszczowej w organizmie zwiększa ryzyko zapadalności na nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, zakrzepicę żył głębokich, a także sprzyja zaburzeniom gospodarki węglowodanowej.

Cytologię i mammografię od listopada może wykonywać więcej kobiet, jednak po pierwszym miesiącu nie możemy mówić o sukcesie frekwencyjnym. Brakuje promocji takich badań ze strony NFZ i Ministerstwa Zdrowia. Wycena świadczenia musi być też wyższa, aby było ono opłacalne dla przychodni – uważa Michał Bulsa, prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Szczecinie.

Nie chcemy leczyć chorób, chcemy im zapobiegać. Prewencja w infekcyjnym zapaleniu wsierdzia jest przez niektórych interpretowana jako profilaktyczna antybiotykoterapia. Wytyczne mówią inaczej - tłumaczy prof. Jarosław Drożdż. I dodaje, że rodzajem profilaktyki w tym obszarze jest unikanie pewnych zachowań, takich jak wykonywanie tatuaży.

Obszerna analiza pokazała, że ze wszystkich dziennych aktywności na serce najgorzej działa siedzenie. Pomaga już zastąpienie go staniem, np. przy wyższym biurku, a najlepszy jest oczywiście intensywny ruch. Zastąpienie już 5 minut siedzenia intensywnym ruchem, co drugi dzień, ma zauważalny wpływ na serce.

Badacze z Gdańska opracowali prototyp szczepionki na wirusa Zika. Skuteczność rozwiązania została przebadania do tej pory na mysim modelu zwierzęcym.

Jak farmaceuta może, a jak nie może się zachować, gdy przyjdzie mu udzielać pierwszej pomocy pacjentowi w aptece? Przypominamy zasady udzielania pierwszej pomocy.

Opublikowano kalendarz szczepień ochronnych na 2024 r. przygotowany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Duże zmiany dotyczą przede wszystkim listy szczepień zalecanych, na której pojawiły się nowe szczepienia, m.in. przeciw COVID-19, RSV czy półpaścowi.

Na ogół pacjenci z przewlekłą chorobą nerek (PChN), mający cechy niedożywienia, jedzą niewiele, a więc poniżej zaleceń, nawet tych dla populacji ogólnej. Pierwszy krok to korekta diety pacjenta w kierunku normalizacji kaloryczności posiłków, a następnie stopniowo zwiększanie podaży białka i kalorii, aż do wartości docelowej — mówi prof. Sylwia Małgorzewicz.

Zaburzenia lipidowe to problem, z którym boryka się nawet 21 milionów osób w Polsce – tak wynika z danych Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Bez względu na to, czy pacjent boryka się z łagodną, czy wysoką hipercholesterolemią, wsparcie farmaceuty w tym zakresie jest nieocenione. O czym pamiętać podczas obejmowania opieką farmaceutyczną takiego pacjenta? Wyjaśnia mgr farm. Martyna Pasik.

Przyjmowanie kwasu foliowego jest niezwykle ważne w okresie prekoncepcyjnym, w ciąży oraz w trakcie laktacji. U płodu zmniejsza ryzyko wystąpienia przede wszystkim wad cewy nerwowej, z kolei u przyszłej matki — m.in. ryzyko poronienia. Jakie są zasady suplementacji kwasu foliowego w tym szczególnym czasie, wyjaśnia dr hab. Aneta Czerwonogrodzka-Senczyna z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Od 1 listopada 2023 r. profilaktyczną mammografię na NFZ mogą wykonać panie w wieku 45-74 lata. Zmiany przeprowadzono również w programie profilaktyki raka szyjki macicy. Od 1 listopada 2023 r. na bezpłatną cytologię mogą się zgłaszać kobiety od 25. do 64. roku życia.

W Polsce dość dobrze już ten nowotwór piersi leczymy, ale niestety ze zgłaszalnością mamy ogromne problemy. W programie profilaktycznym przesiewowej mammografii zgłasza się około 34 proc. uprawnionych do skorzystania z tego badania, kiedy w innych krajach europejskich jest to 79, a nawet 95 proc. – mówi Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej przy okazji inaguruacji już ósmej edycji kampanii „BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa”.