Neurolodzy i psychiatrzy zacieśniają współpracę na rzecz zdrowia mózgu

21 marca w Warszawie rozpoczął się dwudniowy III Kongres Psychiatrii i Neurologii. Biorą w nim udział liderzy z dziedziny neurologii i psychiatrii oraz medycyny rodzinnej. W jego trakcie eksperci debatują o praktyce na tle najnowszych doniesień naukowych.

Jak podkreślają organizatorzy, kongres jest platformą wspólnej wymiany poglądów i nowoczesnych form leczenia. "W 2025 roku choroby mózgu stają się priorytetem zdrowotnym w naszym kraju i ważnym elementem Polskiej Prezydencji w Unii Europejskiej" - zaznaczają.

Podczas kongresu poruszane są kwestie strategii farmakologicznych w chorobach neurologicznych i psychiatrycznych oraz kwestie farmakoekonomiki będących przedmiotem debat z Ministerstwem Zdrowia i parlamentem.

Wiceminister Konieczny: psychiatria i neurologia muszą się przenikać

W trakcie piątkowej uroczystej sesji otwierającej "Koalicja dla zdrowia mózgu – czas na zmianę priorytetów" podpisano deklarację o współpracy na rzecz profilaktyki chorób mózgu, która, jak zauważają specjaliści, wobec szybko rosnącej zachorowalności na choroby mózgu jest niezbędna ze względu na współpracę wielu środowisk i zintensyfikowanie działań prowadzących do poprawy skuteczności profilaktyki, diagnostyki i leczenia tych chorób. Ma to pozwolić na lepszą organizację systemu opieki i skuteczniejsze działania prewencyjne.

Podczas kongresu podkreślono, że przyszłością jest neuropsychiatria, dlatego takie wspólne konferencje są potrzebne. Z kolei obecny na kongresie wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny zaznaczył, że psychiatria i neurologia muszą się przenikać. - Musimy mieć na względzie to, co jest najlepsze dla pacjentów, żeby ta nasza kompleksowa wiedza im służyła i kiedy jest potrzeba współpraca to połączenie sił było naturalne - powiedział wiceminister zdrowia.

Podkreślił, że kongres wskazuje trendy w medycynie. - Zawsze Ministerstwo Zdrowia, bo tak jest skonstruowany system, myśli o tej bieżączce (...), ale zawsze z tyłu głowy musi być to co będzie za 5, za 10 lat, jak należy się przygotowywać, aby te bieżące zmiany nie zablokowały czegoś, co musi się po prostu toczyć. (...) Musi się toczyć w tym kierunku, który wskazuje wiedza medyczna - mówił Konieczny.

Z kolei konsultant krajowy ds. neurologii prof. dr hab. med. Bartosz Karaszewski wskazał na interdyscyplinarność neurologii. - Psychiatria i neurologia ma bardzo dużą część wspólną i z tego powodu jest organizowana ta konferencja - mówił.

Podczas swojego wykładu inauguracyjnego konsultant krajowy ds. neurologii poruszył m.in. kwestie wyzwań w leczeniu chorób neurologicznych w Polsce czy medycyny udaru mózgu, w tym elementów opieki koordynowanej, dobrych praktyk ratowniczych, certyfikacji umiejętności, czy wytycznych.

Prof. Kułakowska: nie ma zdrowia bez zdrowia mózgu

Zarówno neurologia, jak i psychiatria zajmują się profilaktyką, diagnozowaniem i leczeniem chorób mózgu.

- Są to dziedziny, które wyrosły z jednego pnia, ale kilkadziesiąt lat temu ich drogi się rozeszły, i w moim odczuciu – za bardzo się rozeszły. W obliczu szybko rosnącej zachorowalności na choroby mózgu, konieczne jest współpraca wielu środowisk i zintensyfikowanie działań na rzecz zdrowia mózgu. Dlatego, aby nasze apele o potraktowanie zdrowia mózgu jako priorytetu w polityce zdrowotnej państwa, wybrzmiały głośniej i dobitniej, jednoczymy siły i tworzymy koalicję na rzecz zdrowia mózgu, w skład której wchodzą neurolodzy, psychiatrzy, a także organizacje pacjentów i działające na rzecz pacjentów z chorobami mózgu – mówi prof. dr hab. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego (PTN).

Wspólne działanie na rzecz zdrowia mózgu jest kluczowe, ponieważ funkcjonowanie mózgu wpływa na każdą sferę życia – od zdolności poznawczych, przez zdrowie psychiczne, sprawność fizyczną, aż po ogólną jakość życia.

- Nie ma zdrowia bez zdrowia mózgu, a mój mózg to ja. To organ, który warunkuje nasz dobrostan i całe nasze funkcjonowanie. Musimy o niego dbać, wiedzieć, jak to robić, a jeśli pojawią się jakieś niepokojące objawy, musimy mieć zapewnioną właściwą diagnostykę i leczenie. Bo współczesna medycyna pozwala już na skuteczne leczenie wielu chorób mózgu, a intensywne badania nad kolejnymi terapiami trwają i możemy spodziewać się, że w nieodległej przyszłości możliwości diagnostyczno-terapeutyczne będą coraz większe. W parze z rozwojem medycyny musi jednak iść wzrost finansowania oraz usprawnienie organizacji systemu opieki nad pacjentami z chorobami mózgu, a także systemowe działania prewencyjne – przekonuje prof. Alina Kułakowska.

Po pierwsze, profilaktyka chorób mózgu

Choroby mózgu stanowią ogromne wyzwanie dla systemów opieki zdrowotnej. Wspólne działania w zakresie profilaktyki i leczenia mogą zmniejszyć koszty społeczne i ekonomiczne tych schorzeń. Podstawą jest profilaktyka i edukacja na temat higieny mózgu, prowadzona od najmłodszych lat. Jest bowiem wiele czynników, które pomału, systematycznie degradują mózg, ale ponieważ jest to proces długotrwały i przebiegający podstępnie, często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Najbardziej szkodzą używki: alkohol, papierosy i substancje psychoaktywne, a zatem, aby dbać o zdrowie mózgu, powinniśmy ich unikać - przypomina Polskie Towarzystwo Neurologiczne.

Zdrowiu mózgu służą: regularna aktywność fizyczna (która poprawia przepływ krwi w naczyniach mózgowych oraz stymuluje produkcję substancji neuroprotekcyjnych), prawidłowy sen (podczas snu mózg regeneruje się i dochodzi do „posprzątania” nagromadzonych w ciągu dnia szkodliwych produktów przemiany materii), zdrowa dieta , w tym odpowiednie nawodnienie organizmu (mózg w 90% składa się z wody, dlatego nawet niewielkie odwodnienie powoduje pogorszenie pamięci i koncentracji) . Dbając o dobrą kondycję zdrowotną całego organizmu, dbamy także o nasz mózg. W profilaktyce chorób mózgu, a szczególnie udarów, bardzo ważne jest skuteczne leczenie współwystępujących chorób, takich jak: nadciśnienie tętnicze, zaburzenia rytmu serca, hiperlipidemia, cukrzyca czy otyłość.

Profilaktyka chorób mózgu jest niezwykle istotna, bo zachorowalność na nie gwałtownie rośnie, co wiąże się z pogorszeniem jakości życia milionów osób. Już teraz w Polsce żyje około 50 tys. osób ze stwardnienie rozsianym, ok. 90 tys. osób ma chorobę Parkinsona, ok. o 300 tys. osób cierpi na padaczkę, aż pół miliona osób ma chorobę Alzheimera, ok. 90 tys. osób co roku doznaje udaru mózgu, a 15% społeczeństwa choruje na migrenę. Wzmocnienie profilaktyki zmniejszy obciążenia społeczne, bo zapobieganie i wcześniejsze wykrywanie chorób mózgu może znacząco poprawić jakość życia pacjentów i ich rodzin oraz obniżyć koszty leczenia - podkreśla PTN

Po drugie, usprawnienie ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych pacjentów

- Do zdrowia mózgu należy podejść holistyczne, dlatego równie ważne jak profilaktyka jest zadbanie o osoby, które już zachorowały lub zachorują na choroby mózgu. Konieczne jest usprawnienie ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych pacjentów. W ostatnich latach bardzo poprawił się dostęp do nowoczesnych technologii lekowych – zrefundowano kilkadziesiąt tzw. cząsteczko-wskazań, a wiele z tych nowoczesnych terapii jest refundowanych w ramach programów lekowych, których w neurologii jest obecnie kilkanaście. Borykamy się jednak z niedoszacowaniem wycen i kontraktów na realizację programów lekowych. W związku z tym w zeszłym roku pojawił się problem z zapłatą placówkom medycznym za tzw. nadwykonania, w tym również za leki. Wskazuje to na potrzebę reformy programów lekowych, która powinna iść w parze z tworzeniem sieci ośrodków neurologicznych o różnym stopniu referencyjności. Tylko takie podejście pozwoli na optymalizację wykorzystania możliwości, jakie niosą nowe terapie i programy lekowe – mówi prof. Alina Kułakowska.

Nadrzędnym celem jest to, aby zdrowie mózgu zostało kompleksowo potraktowane jako priorytet w polityce zdrowotnej państwa - podkreśla w komunikacie prasowym Polskie Towarzystwo Neurologiczne.