Mykobiotyki – połączenie bakterii i grzybów może oddziaływać na procesy odpornościowe

Mikrobiota jelitowa stanowi złożony ekosystem mikroorganizmów, który odgrywa istotną rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu. Jej skład i aktywność wpływają m.in. na funkcjonowanie bariery jelitowej, metabolizm oraz mechanizmy odpornościowe. W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się również jej powiązaniom z układem nerwowym poprzez oś jelito–mózg.

W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie rolą mikrobioty, badacze opracowali koncepcję mykobiotyków. Są to produkty łączące bakterie probiotyczne (np. szczep Lactiplantibacillus plantarum PL3) z bioaktywnymi składnikami grzybów prebiotycznych. Taka kombinacja może sprzyjać synergicznemu działaniu obu komponentów, wykorzystując potencjał wzajemnego oddziaływania mikroorganizmów jelitowych i ekstraktów z grzybów.

Shiitake – standaryzacja i potencjał biologiczny

Jednym z grzybów wykorzystywanych w tego typu rozwiązaniach jest shiitake (Lentinula edodes), znany również jako twardnik japoński. Gatunek ten od dawna obecny jest w kuchni azjatyckiej, a w ostatnich latach stał się również przedmiotem badań naukowych.

Shiitake (Lentinula edodes). Fot. Adobe Stock

W tych analizach wykorzystuje się często standaryzowane ekstrakty z owocników grzyba, które zawierają m.in. polisacharydy, w tym β-glukany, a także inne związki bioaktywne, takie jak lentinan, erytadenina, sterole czy antyoksydanty. Związki te analizowane są pod kątem ich potencjalnego wpływu na regulację procesów odpornościowych oraz ograniczanie stresu oksydacyjnego.

Ważnym elementem jest również sposób przygotowania ekstraktu. Standaryzacja oraz odpowiedni stosunek ekstraktu do surowca roślinnego – DER (ang. Drug Extract Ratio) pozwalają uzyskać koncentrację składników bioaktywnych przy zachowaniu powtarzalności składu.

Soplówka jeżowata a komunikacja jelito–mózg

Drugim grzybem często wykorzystywanym w koncepcji mykobiotyków jest soplówka jeżowata (Hericium erinaceus), nazywana potocznie „lwią grzywą”. Zawiera ona szereg związków bioaktywnych, w tym hericenony i erinacyny.

Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus). Fot. Adobe Stock

Substancje te są przedmiotem badań w kontekście ich potencjalnego wpływu na funkcjonowanie układu nerwowego, procesy poznawcze oraz mechanizmy neuroprotekcyjne. W ekstraktach z owocników tego grzyba obecne są również polisacharydy i β-glukany o potencjale biologicznym.

Zastosowanie soplówki jeżowatej w połączeniu z probiotykami wpisuje się w koncepcję wspierania osi jelito–mózg, która opisuje komunikację między mikrobiotą a układem nerwowym.

Bezpieczeństwo i charakterystyka szczepu Lactiplantibacillus plantarum PL3

W badaniach nad mykobiotykami wykorzystywany jest m.in. szczep Lactiplantibacillus plantarum PL3, który został szczegółowo scharakteryzowany pod względem genetycznym. Pełne sekwencjonowanie genomu pozwoliło potwierdzić stabilność genetyczną szczepu oraz brak genów oporności na antybiotyki.

Szczep posiada również status bezpieczeństwa QPS (Qualified Presumption of Safety) nadany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Analiza genomowa wykazała obecność genów powiązanych między innymi z funkcjonowaniem bariery jelitowej, produkcją krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA, ang. short-chain fatty acids), mechanizmami obronnymi organizmu oraz potencjałem antyoksydacyjnym.

Szczep wyizolowano od zdrowych ochotników z populacji polskiej i zdeponowano w Polskiej Kolekcji Mikroorganizmów, co umożliwia jego dalsze wykorzystanie w badaniach naukowych i rozwoju nowych rozwiązań wspierających mikrobiotę jelitową.

Mechanizm synergii: bakterie współpracują z grzybami

Kluczową ideą mykobiotyków jest synergia mikroorganizmów probiotycznych ze składnikami grzybów o właściwościach prebiotycznych. Te ostatnie dostarczają związków bioaktywnych oraz stanowią naturalną pożywkę dla szczepów bakteryjnych. Z kolei drobnoustroje, wykorzystując te substancje w środowisku jelita, mogą w pełni realizować swój potencjał metaboliczny. Takie podejście może sprzyjać utrzymaniu równowagi mikrobioty jelitowej oraz wspierać naturalne mechanizmy adaptacyjne organizmu w codziennych wyzwaniach.

Polecamy także: Koniec z bagatelizowaniem otyłości. Czas na narodową strategię i wyjście z „systemowej partyzantki” [DEBATA]