Monika Majewska

Podczas tegorocznego kongresu Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (PTOK) nie zabrakło wątków dotyczących organizacji leczenia onkologicznego. Eksperci zwrócili uwagę na potrzebę utworzenia oddziałów internistycznych w ośrodkach onkologicznych. Za niezbędną uznali współpracę onkologów z innymi specjalistami podczas stosowania immunoterapii, szczególnie z endokrynologami, kardiologami, pulmonologami i gastroenterologami.

Przyczyna śmierci pacjentów paliatywnych jest jasna, wykluczony jest udział osób trzecich. Jesteśmy obecne przy 99 proc. zgonów tych pacjentów. Pielęgniarki paliatywne powinny wystawiać kartę zgonu. To jeden z postulatów Polskiego Towarzystwa Pielęgniarstwa Opieki Paliatywnej - mówi Katarzyna Kałduńska, pielęgniarka opieki paliatywnej.

Pacjenci z rakiem gruczołu krokowego często są w starszym wieku, a więc niejednokrotnie z wielochorobowością, m.in. schorzeniami układu sercowo-naczyniowego. Co więcej, stosowane u nich leczenie może być kardiotoksyczne. Z tego powodu chorych na raka prostaty należy poddawać regularnej ocenie kardiologicznej.

W Polsce na przyjęcie do hospicjum trzeba czekać miesiącami. Większość potrzebujących nie doczeka miejsca w placówce. Często są to osoby zmagające się z ogromnym bólem. Uśmierzają go opiaty, które mogą przepisać lekarze POZ. Jednak niektórzy z nich odmawiają wystawienia recepty. Sytuacji pacjentów paliatywnych nie poprawia także postawa niektórych onkologów, którzy nie kierują chorych do hospicjów. O istocie opieki paliatywnej, jej problemach oraz sposobach na ich rozwiązanie mówi „Pulsowi Medycyny” pielęgniarka opieki paliatywnej Katarzyna Kałduńska.

Zaburzenia gospodarki lipidowej mogą być bezpośrednio powodowane przez leki onkologiczne, ale również dyslipidemia może być czynnikiem ryzyka toksyczności sercowo-naczyniowej terapii przeciwnowotworowej. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego należy dokonać stratyfikacji ryzyka sercowo-naczyniowego, ze szczególnym uwzględnieniem profilu lipidowego - wyjaśniał prof. Sebastian Szmit po kongresie PTOK 2023.

Jak powinna wyglądać kompleksowa diagnostyka raka tarczycy? Jak obecnie wygląda leczenie tego nowotworu w Polsce i jakie nowe terapie są oczekiwane - m.in. na te pytania odpowiedzieli eksperci podczas debaty Polskiego Towarzystwa Onkologicznego.

Potrzebujemy rzetelnych danych na temat sepsy. Musimy wiedzieć, kogo, gdzie i w jaki sposób leczymy oraz jakie mamy wyniki. Bez tego poruszamy się we mgle – podkreślał prof. Mirosław Czuczwar podczas seminarium senackiej Komisji Zdrowia pt. „Światowy Dzień Sepsy – standard opieki w Polsce”.

Profilaktyka przeciwnowotworowa i kontrola po leczeniu onkologicznym powinny należeć do zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Taki model opieki jest realizowany na całym świecie. Poza tym ośrodki onkologiczne w Polsce nie są w stanie “udźwignąć” tak dużej liczby pacjentów, którzy są kierowani do wieloletniej kontroli po leczeniu przeciwnowotworowym - alarmują eksperci.

Luka finansowa w wydatkach na zdrowie będzie się w kolejnych latach powiększała. Analizując obecne regulacje, przewidujemy, że do realizacji założeń ustawy dotyczącej 7 proc. PKB na zdrowie zabraknie 87,8 mld zł - mówi Łukasz Kozłowski, główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich.

99 proc. populacji świata żyje w miejscach, w których poziom zanieczyszczenia powietrza pyłem zawieszonym PM2,5 przekracza roczne limity WHO. Tymczasem jest to czynnik ryzyka rozwoju nowotworów, m.in. raka płuca. W 2019 r. ok 300 tys. zgonów z powodu tego nowotworu było spowodowanych narażeniem na pył zawieszony PM2,5.

Wizyta w gabinecie lekarza medycyny pracy często przypomina tę w urzędzie skarbowym w celu złożenia PIT-u, ponieważ tak naprawdę sprowadza się do otrzymania pieczątki. A szkoda, bo to jedna z niewielu okazji, żeby się przebadać.

Dolnośląskie Centrum Onkologii, Pulmonologii i Hematologii we Wrocławiu zostało jedynym w Polsce i największym w Europie centrum pilotażowym, gdzie w ramach unijnego projektu będzie testowany nowy algorytm wczesnego wykrywania raka prostaty w badaniach przesiewowych. Co ważne, algorytm ma pozwolić na rozpoznanie maksymalnej liczby nowotworów prostaty istotnych klinicznie, które trzeba leczyć, i jednocześnie na wykrycie jak najmniejszej liczby nowotworów niskiego ryzyka, które wymagają jedynie obserwacji. Szczegóły projektu wyjaśnia dr n. med. Krzysztof Tupikowski, FEBU, kierownik Centrum Nowotworów Urologicznych w DCOPiH.

Obecnie kluczowymi komponentami e-zdrowia, mogącymi wesprzeć efektywną realizację polityki lekowej, są: e-recepta, e-dokumentacja medyczna oraz Internetowe Konto Pacjenta. Istotne znaczenie mają także rozwój telemedycyny, sztucznej inteligencji oraz rejestrów medycznych — wskazuje radca prawny Jan Pachocki, prezes zarządu Fundacji Telemedyczna Grupa Robocza.

W Polsce od 2006 r. realizowany jest program badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Jednak zgłaszalność w jego ramach jest niska. Przyczyną jest m.in. bardzo wysoka zgłaszalność na badania przesiewowe w ramach prywatnej opieki zdrowotnej. Według danych Eurostatu i GUS, w niektórych grupach wiekowych przekracza nawet 80 proc. - mówi prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Polsce.

Chirurgia wciąż pozostaje podstawową metodą leczenia większości pacjentek z nowotworami ginekologicznymi. Niezwykle istotne jest, aby było to leczenie na najwyższym poziomie, zgodne z europejskimi standardami. Należy przy tym zadbać o sferę seksualną pacjentki, gdyż ma to ogromne znaczenie w procesie zdrowienia.

U pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca we wczesnym stadium zaawansowania, z mutacją aktywującą w genie EGFR i po radykalnej operacji chirurgicznej, uzupełniająca terapia ozymertynibem znacząco poprawia całkowity czas przeżycia, redukując ryzyko nawrotu choroby o 50 proc. – takie są końcowe wyniki badania o akronimie ADAURA, które przedstawiono podczas kongresu ASCO 2023. O ich omówienie poprosiliśmy współautora analizy, prof. Dariusza M. Kowalskiego.

Problem zamykania oddziałów położniczych i utraty pracy przez położne jest poważny i dotyczy całego kraju. Prawdopodobnie w przyszłym tygodniu odbędzie się spotkanie z przedstawicielami Ministerstwa Zdrowia, podczas którego wspólnie zastanowimy się nad rozwiązaniami pozwalającymi na wyjście z tej trudnej sytuacji - mówi “Pulsowi Medycyny” Mariola Łodzińska, prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych.

Już na etapie przygotowań do macierzyństwa, a potem także w ciąży każda kobieta powinna poddać się szczepieniom, które ochronią przed groźnymi chorobami zarówno ją, jak i dziecko — w czasie jego życia płodowego i zaraz po narodzinach. W przypadku narażenia na zakażenie immunizacja daje ciężarnym znacznie większe szanse na uniknięcie powikłań choroby i urodzenie zdrowego dziecka, niż wtedy, gdy nie przyjmą zalecanych szczepień.

Rybocyklib w skojarzeniu z terapią hormonalną jest obecnie stosowany w leczeniu miejscowo zaawansowanego lub uogólnionego HR+/HER2- raka piersi. Badania przedstawione podczas ASCO 2023 wykazały, że takie połączenie jest skuteczne również u pacjentów we wczesnym stadium tego nowotworu, u których występuje ryzyko nawrotu choroby - mówi dr n. med. Agnieszka Jagiełło-Gruszfeld z NIO-PIB.

Nie można dziś stosować u pacjentów onkologicznych terapii, która jest kardiotoksyczna, bez zrozumienia kardioonkologii i sposobów łagodzenia kardiotoksyczności związanej z terapią przeciwnowotworową. Niezbędne staje się podnoszenie kwalifikacji w dziedzinie kardioonkologii przez specjalistów zajmujących się wielodyscyplinarną opieką onkologiczną – mówił dr. Y.T. Singh (Trishun), prezydent Cardio Oncology Society of Southern Africa, podczas konferencji kardioonkologicznej w RPA.

Szacujemy, że w Polsce na endometriozę głęboko naciekającą cierpi ok. 1 mln kobiet. Prawdopodobnie blisko 40 tys. wymaga specjalistycznego leczenia operacyjnego - wskazała dr hab. Ewa Milnerowicz-Nabzdyk podczas kongresu EBCOG 2023.

Zawsze należy dokonać wyjściowej stratyfikacji ryzyka w celu planowania monitorowania zdarzeń sercowo-naczyniowych podczas aktywnej terapii przeciwnowotworowej. A po leczeniu onkologicznym konieczna jest restratyfikacja ryzyka toksyczności sercowo-naczyniowej w celu przygotowania długoterminowej obserwacji lub zaplanowania kolejnej linii leczenia onkologicznego — to główne wnioski z pierwszego webinaru zorganizowanego wspólnie przez ICOS i MASCC.

Czy zapłodnienie pozaustrojowe ma wpływ na zdrowie poczętych tą metodą dzieci? W tej kwestii wyniki badań nie pozostawiają wątpliwości - mówił podczas kongresu EBCOG 2023 prof. Michał Radwan z PTGiP.

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, w zdrowej ciąży należy wykonać cztery USG położnicze. Kiedy przeprowadzić to badanie i jaki jest jego cel - wyjaśnia dr hab. Przemysław Kosiński, przewodniczący Sekcji Terapii Płodu PTGiP.

Większość, bo ponad 60 proc., pacjentów onkologicznych i kardiologicznych po diagnozie wciąż pali papierosy. - Nawet jeśli szukają oni informacji na temat rzucenia nałogu, to mogą mieć problem z uzyskaniem wsparcia - w Polsce działają tylko 3 poradnie pomocy palącym. To zdecydowanie za mało - mówi Aleksandra Wilk, dyrektor Sekcji Raka Płuca Fundacji TO SIĘ LECZY.

Witamina D nie pozostaje bez wpływu na przebieg ciąży oraz stan zdrowia potomstwa. Wśród konsekwencji niedoboru witaminy D u ciężarnej wymienia się: zwiększone ryzyko porodu przedwczesnego, rzucawki porodowej oraz cukrzycy ciążowej. Z kolei niedobór witaminy D u płodu wpływa negatywnie na masę urodzeniową, a w odległej perspektywie czasowej może zwiększać ryzyko m.in. alergii czy cukrzycy typu 1 u dziecka - mówi prof. Justyna Czech-Kowalska z IPCZD.

Częstość występowania cukrzycy u kobiet w ciąży stale rośnie. Obecnie dotyczy nawet ponad 10 proc. ciężarnych - mówiła podczas kongresu EBCOG 2023 prof. Dorota Bomba-Opoń, wiceprezes PTGiP.

Digitalizacja sektora ochrony zdrowia w Polsce przyspiesza z roku na rok. Jakie problemy i wyzwania stoją w związku z wdrożeniem nowych e-usług, wykorzystaniem sztucznej inteligencji czy rozwojem systemu cyberbezpieczeństwa?

Minister zdrowia podczas dzisiejszej (25 maja) konferencji prasowej stwierdził, że “nakłady na opiekę zdrowotną się praktycznie podwoiły". Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców Polskich wyjaśnia, że podwoiły się od 2015 r. tylko w ujęciu nominalnym. - Jeśli spojrzymy na poziom wydatków w relacji do PKB, zwiększyły się one z 4,46% do 5,07%. Jest wzrost o 14% - komentuje.

Obecnie większość wytycznych postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w onkologii jest już przygotowana. De novo przygotowano wytyczne m.in. w czerniaku czy nowotworach tarczycy. Ponadto zaadaptowano wytyczne NCCN m.in. w raku szyjki macicy. Stworzono jeszcze wytyczne w ramach programu POWER - wyjaśnił prof. Piotr Rutkowski podczas IX Warszawskiej Konferencji Onkologicznej.