Astmę można bardzo dobrze kontrolować

Rozmawiała Monika Rachtan
opublikowano: 24-02-2021, 09:57

Efektywność leków stosowanych w astmie zależy głównie od utrzymania ciągłości leczenia. Rozwiązaniem sprzyjającym zachowaniu compliance jest podawanie kilku substancji w jednym inhalatorze, najlepiej raz dziennie . O czynnikach wpływających na dobrą kontrolę astmy rozmawiamy z dr. hab. n. med. prof. nadzw. Maciejem Kupczykiem.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Jakie problemy w rozpoznaniu i terapii astmy oskrzelowej napotykają specjaliści i lekarze podstawowej opieki zdrowotnej?

Astma oskrzelowa jest jedną z najczęściej występujących chorób przewlekłych, szczególnie u dzieci, młodzieży, a także młodych dorosłych. Pierwsza manifestacja jej objawów najczęściej występuje w dzieciństwie, a choroba towarzyszy pacjentom przez całe życie.

Występowanie i rodzaj problemów dotyczących leczenia astmy w gabinecie lekarza POZ lub specjalisty zależą od grupy wiekowej pacjentów. W populacji pediatrycznej główną trudnością bywa rozpoznanie choroby, a także diagnostyka różnicowa. U młodzieży i osób starszych najczęstszym problemem jest stosowanie się do zaleceń lekarskich (tzw. compliance) i zachowanie ciągłości terapii.

Podsumowując, dominującym problemem są opóźnienia w rozpoznaniu astmy. W warunkach podstawowej opieki zdrowotnej utrudnienie stanowi brak dostępu do części badań pomocniczych (testów alergologicznych, diagnostyki różnicowej, testów wydolnościowych).

Ale w ośrodkach specjalistycznych dostęp do diagnostyki astmy jest zapewne łatwiejszy?

W poradniach specjalistycznych w Polsce dostęp do diagnostyki astmy oskrzelowej jest bardzo dobry. Większym problemem jest zbyt mała ilość czasu, którą lekarz może poświęcić choremu. Astma oskrzelowa to jedna z tych chorób przewlekłych, w przypadku której bardzo istotna jest współpraca specjalisty z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej. Ale w leczeniu astmy bardzo ważna jest współpraca lekarza z pacjentem. Lekarz powinien zawsze brać pod uwagę, że pacjent chorujący na astmę wymaga nadzoru, edukacji, szczególnie dotyczącej zasad prawidłowego korzystania z inhalatorów.

W Polsce działają ośrodki dedykowane diagnozowaniu i leczeniu astmy, które są do tego zadania bardzo dobrze przygotowane. Dysponują bowiem kadrą doskonale wykształconych specjalistów, mają dostęp do szeregu badań diagnostycznych, a także doświadczenie w leczeniu ciężkich postaci tej choroby. W przypadku pacjentów leczonych w mniejszych poradniach specjalistycznych czy w poradniach POZ istnieje zawsze możliwość konsultacji z bardziej doświadczoną placówką i ewentualne poszerzenie diagnostyki, jeśli będzie taka konieczność.

Skoro dostęp do leczenia astmy jest w Polsce bardzo dobry, a lekarze merytorycznie do tego przygotowani, to dlaczego tak często mówi się o zbyt niskiej efektywności leczenia?

Problemy związane z efektywnością terapii należy podzielić na dwie grupy: zależne od lekarza oraz zależne od pacjentów. Jeśli chodzi o ten pierwszy aspekt, to w praktyce klinicznej mogą pojawić się problemy z diagnostyką różnicową, dostępem do metod diagnostycznych, z czasem poświęconym na edukację i rozmowę z pacjentem. W wielu publikacjach i badaniach naukowych zwraca się uwagę, że my, lekarze, przeceniamy stopień kontroli choroby i oceniamy go zbyt wysoko. Chętnie też modyfikujemy terapię, zamiast więcej czasu poświęcić na edukację chorego, np. sprawdzenie poprawności techniki inhalacji.

Z punktu widzenia pacjenta możemy mówić o zagadnieniach występujących we wszystkich chorobach przewlekłych. Nasi pacjenci nadmiernie chętnie korzystają ze środków, których zadaniem jest jedynie łagodzenie objawów choroby, a nie jej leczenie. Z praktyki lekarskiej wiemy, że nie jest to optymalny sposób postępowania w tej jednostce chorobowej, gdyż w celu jej leczenia powinno się stosować leki przeciwzapalne. Sama edukacja związana z kwestią nadużywania leków łagodzących objawy nie jest wystarczająca. Dlatego ostatnie standardy postępowania w diagnostyce i terapii astmy (GINA) jasno określają, że w leczeniu tego schorzenia powinno się stosować połączenia leków, zapewniające z jednej strony działanie ratunkowe, a z drugiej — przeciwzapalne. Preparaty złożone są bardziej skuteczne w opiece nad pacjentem z astmą.

Osoby z astmą także przeceniają stopień jej kontroli. Jest wielu chorych, którzy uważają, że mając zdiagnozowaną astmę, powinni na co dzień odczuwać jej objawy. Wiemy jednak, że astma jest chorobą, którą można bardzo dobrze kontrolować, tak aby pacjent w ogóle nie odczuwał związanych z nią objawów, mógł funkcjonować w pracy zawodowej, uprawiać sport.

Innym, znanym lekarzom zjawiskiem jest występująca u pacjentów tzw. steroidofobia — niechęć do przyjmowania leków, które w swoim składzie posiadają steroidy. Podstawowym lekiem przeciwzapalnym stosowanym w astmie są glikokortykosteroidy wziewne. Są one podawane w bardzo niskich dawkach, aby całkowicie zniwelować ryzyko wystąpienia skutków ubocznych tej terapii. Dla wielu pacjentów sama informacja o zamiarze zastosowania u nich glikokortykosteroidu może być obciążeniem i powodem zaniechania schematu terapii.

W astmie, tak jak we wszystkich chorobach przewlekłych, systematyczność leczenia, dostęp do leków, modyfikacja leczenia w zależności od zmiennego obrazu klinicznego są czynnikami, które wpływają na powodzenie i skuteczność terapii.

Czy polscy pacjenci mają dostęp do wszystkich nowoczesnych metod leczenia astmy, czy ich potrzeby są w pełni zaspokojone?

Dostęp do leczenia astmy w Polsce jest dobry, ale istnieją obszary, w których potrzebne są nowe leki. Od 2013 r. w programie lekowym są leki biologiczne do leczenia ciężkiej astmy oskrzelowej. Obecnie czekamy na kolejny lek w programie lekowym, który został już zarejestrowany w Unii Europejskiej. W Ministerstwie Zdrowia trwa procedura refundacyjna dla tego leku.

Jak wspomniałem, w leczeniu astmy bardzo ważny dla nas jest dostęp do połączeń dwóch różnych substancji w jednym inhalatorze. W Polsce jest refundowane takie połączenie dwóch substancji, a oczekujemy na decyzję Ministerstwa Zdrowia dotyczącą preparatu, który łączy aż trzy substancje w jednym inhalatorze. Dotychczas połączenie trzech leków było stosowane w leczeniu POChP, dzięki nowym wskazaniom istnieje możliwość podawania go także pacjentom cierpiącym na astmę oskrzelową. Podawanie leku z jednego opakowania sprzyja compliance i zachowaniu ciągłości terapii. Zlecając lek będący połączeniem trzech substancji w jednym urządzeniu, mamy większą pewność, że chory nie zapomni ich stosować i nie będzie „zmęczony” przyjmowaniem wielu leków w ciągu jednego dnia. Co także ważne, lek ten chory przyjmuje tylko raz dziennie.

W terapiach wziewnych w leczeniu astmy widoczny jest trend do wprowadzania nowych substancji oraz łączenia dwóch czy nawet trzech leków w jednym inhalatorze. Stosowanie innowacyjnych leków, podawanych w nowoczesnej formie poprawia skuteczność i bezpieczeństwo terapii astmy oraz znacząco wpływa na współpracę pomiędzy lekarzem i pacjentem.

Na rynku pojawiają się także coraz to nowsze leki przeciwzapalne, które są bezpieczniejsze, charakteryzują się bowiem niskim ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. W najbliższym czasie spodziewamy się dostępu do nowych leków bronchodilatacyjnych, które są już zarejestrowane w leczeniu astmy.

Stosowanie nowoczesnych leków wpływa na jakość życia pacjentów, pozwala ograniczyć nasilenie dolegliwości związanych z chorobą, korzystnie wpływa na zmniejszenie liczby jej zaostrzeń. Dzięki nowoczesnym terapiom możliwe jest także ograniczenie kosztów pośrednich związanych z astmą. Pacjenci, u których udaje się uzyskać jej stabilizację, wymagają mniej hospitalizacji czy nieplanowanych wizyt lekarskich. Osoby te rzadziej przebywają na zwolnieniach lekarskich, poprawia się u nich tolerancja wysiłku, są zatem także bardziej wydajne w pracy.

O KIM MOWA

Dr hab. n. med. Maciej Kupczyk, prof. nadzw., jest specjalistą w dziedzinie chorób wewnętrznych, chorób płuc i alergologii w Klinice Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, prezydentem elektem Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

Źródło: Puls Medycyny

× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.