Udar mózgu: w Podlaskiem prawie 50 proc. chorych nie trafia na oddział udarowy [RAPORT NIK]

MJM
opublikowano: 09-09-2021, 13:23

Brak skutecznego i spójnego systemu leczenia udaru mózgu, wyjątkowo mała liczba łóżek w stosunku do liczby pacjentów wymagających leczenia, konieczność hospitalizacji na oddziałach nieudarowych - to główne powody, które sprawiły, że województwo podlaskie miało jeden z najwyższych w Polsce wskaźnik śmiertelności z powodu udaru mózgu.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Podlaski NFZ zapewnił dostęp do leczenia na wszystkich istniejących oddziałach udarowych i neurologicznych. Nie miał jednak wpływu na ich liczbę i rozmieszczenie. Oddziału udarowego brakowało przede wszystkim na południu województwa - wynika z raportu NIK o leczeniu udarów mózgu w województwie podlaskim.

W Podlaskiem prawie 50 proc. chorych nie trafia na oddział udarowy
iStock

Udar mózgu: w Podlaskiem dostęp do leczenia utrudniony

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, na udar mózgu w 2019 r. zmarło w Polsce 22 055 osób. Leczenie powinno odbywać się w wyspecjalizowanych jednostkach, w oddziałach (pododdziałach) udarowych. W województwie podlaskim są cztery oddziały udarowe przy oddziałach neurologicznych. Według corocznych raportów podlaskiego konsultanta wojewódzkiego z dziedziny neurologii, dostęp do leczenia w województwie jest niewystarczający i brakuje specjalistów neurologów. Z roku na rok sytuacja zmienia się na niekorzyść pacjentów, z uwagi na starzejące się społeczeństwo.

NIK przeprowadziła kontrolę w Podlaskim Oddziale Wojewódzkim NFZ, w jednej stacji pogotowia ratunkowego, we wszystkich czterech w województwie szpitalach z oddziałami udarowymi i w dziewięciu innych szpitalach, z których osiem miało oddział chorób wewnętrznych, a jeden oddział neurologiczny, ale nie udarowy. Kontrola objęła okres od 1 stycznia 2018 r. do 30 września 2020 r z wykorzystaniem dowodów sprzed i po tym okresie.

Udar mózgu: w Podlaskiem prawie 50 proc. chorych nie trafia na oddział udarowy

NIK ustaliła, że oddziały neurologiczne z pododdziałami udarowymi znajdowały się w trzech miastach województwa podlaskiego: Białymstoku, Suwałkach i Łomży. Cztery oddziały miały 88 łóżek udarowych i 92 ogólnoneurologicznych. 30 kolejnych takich łóżek było w szpitalu w Choroszczy, kilkanaście kilometrów na zachód od Białegostoku. Znajdowały się na oddziale neurologicznym, który nie miał pododdziału udarowego. Południe województwa jest pozbawione takiego oddziału.

W porównaniu z innymi województwami dawało to piąte miejsce od końca w Polsce – ok. 7,5 łóżka na 100 tys. mieszkańców. W województwach podlaskim i opolskim było najmniej miejscowości, w których zlokalizowano oddziały udarowe. Mieszczą się one w trzech miastach.

Do likwidacji łóżek przyczyniły się zmiany organizacyjne w szpitalach, ale przede wszystkim wprowadzenie od 1 stycznia 2019 r. wskaźnika wynoszącego 0,6 pielęgniarki na jedno łóżko. Dyrektorzy szpitali po nieudanych próbach uzupełnienia kadry pielęgniarskiej decydowali się na likwidację łóżek na oddziałach, aby tą normę spełnić - czytamy w raporcie NIK.

Ograniczona liczba łóżek w województwie spowodowała, że prawie połowa pacjentów była leczona poza oddziałami udarowymi.

Brakuje neurologów w Podlaskiem

Do zwiększenia bazy łóżek udarowych należy zapewnić wymagany personel medyczny - zauważa Izba.

Według prezesa Okręgowej Rady Lekarskiej w Białymstoku w województwie podlaskim powinno być 150 neurologów. Tymczasem 30 września 2020 r. było ich 110, w tym 49 w wieku emerytalnym, a specjalizacje z tej dziedziny nie cieszą się dużym zainteresowaniem. Sytuacja taka sprawia, że czas pracy lekarzy jest niepokojąco długi.

Szpitale z oddziałami udarowymi nie miały na ogół problemów z zatrudnianiem fizjoterapeutów, logopedów i psychologów.

W Podlaskiem umiera do 40 proc. pacjentów po udarze

Podlaskie ma jeden z najwyższych w Polsce wskaźników śmiertelności pacjentów z udarem mózgu - ustaliła Izba.

Ograniczona dostępność do leczenia na wyspecjalizowanych oddziałach, i tym samym dostęp do leczenia za pomocą trombolizy i trombektomii, wpływała na wysoką śmiertelność pacjentów z udarem. W ciągu roku od zachorowania w województwie podlaskim umiera od 32 do 40 proc. pacjentów po udarze. Dla porównania w województwie zachodniopomorskim i pomorskim było to od 24 do 30 proc. pacjentów, o jedną trzecią mniej niż w Podlaskiem - wskazano w raporcie NIK.

Udar mózgu - pacjenci za późno trafiają do szpitala

NIK zaznacza, że na ciężki przebieg choroby wpływa zwlekanie z wezwaniem pomocy dla pacjenta z podejrzeniem udaru mózgu. Z dokumentacji medycznej wynika, że 59,1 proc. pacjentów, u których znany był przybliżony czas wystąpienia objawów, trafiło do szpitali później niż po 3,5 godzinach od wystąpienia objawów udaru, w tym 34,1 proc. później niż 12 godzin od ich zaobserwowania.

Podlaskie: pacjenci z udarem nie zawsze trafiają na oddział udarowy

Po postawieniu diagnozy pacjentów z udarem mózgu leczonych w oddziałach chorób wewnętrznych nie zawsze przekazywano do oddziałów udarowych. Do oddziałów udarowych przewieziono 309 pacjentów, w tym 70 (29,2 proc.) wcześniej przyjętych na oddziały chorób wewnętrznych i tych zdiagnozowanych jeszcze w SOR lub izbie przyjęć i nieobjętych hospitalizacją. W zależności od szpitala, liczba pacjentów wypisanych i przewiezionych do szpitali specjalistycznych była różna. Najwięcej pacjentów z rozpoznanym udarem mózgu przewieziono z oddziału chorób wewnętrznych do oddziału udarowego ze szpitali w Sokółce (77,8 proc.) i w Hajnówce (68,4 proc.), zaś ani jednego pacjenta – ze Szpitala Ogólnego w Grajewie.

Czas transportu pacjenta z udarem mózgu

Jak wynika z raportu NIK, w zależności od szpitala, transport pacjentów do placówek specjalistycznych odbywał się w różny sposób i w różnym tempie. Czas podstawienia załogi transportowej w przypadku niektórych pacjentów wynosił od 10 do 30 minut od zlecenia takiego transportu, ale były też przypadki 7-10-godzinnego oczekiwania. Wpływ na to miała dostępność własnych pojazdów, które mogły być zajęte transportem innego pacjenta.

W przypadku świadczenia usługi transportu przez podmioty zewnętrzne ważne zaś było miejsce stacjonowania ich pojazdów (najczęściej w Białymstoku i byłych miastach wojewódzkich). Szpitale rzadko też korzystały z transportu zagwarantowanego przez Podlaski Oddział Wojewódzki NFZ z uwagi na brak lekarza w zespole i przed wszystkim – długi czas oczekiwania na karetkę. Sprawniej im było skorzystać z własnych pojazdów.

A w przypadku pacjenta z udarem mózgu czas ma decydujące znaczenie do zastosowania terapii lekami trombolitycznymi. W wytycznych Polskiego Towarzystwa Neurologicznego zaznaczono, że aby pacjent z udarem mógł jak najszybciej otrzymać specjalistyczną pomoc, potrzebna jest współpraca wszystkich służb ratownictwa medycznego z zespołami lekarzy SOR i oddziału udarowego. To wymaga również modyfikacji procedur postępowania z pacjentami w szpitalach specjalistycznych - zaznacza Izba.

Opieka nad pacjentem z udarem mózgu w Podlaskiem: wnioski NIK

Do ministra zdrowia i prezesa NFZ o:

  • wypracowanie rozwiązań zwiększających zainteresowanie wyborem zawodu pielęgniarki. Do czasu zwiększenia liczby pielęgniarek, rozważenie wprowadzenia w rozporządzeniu ministra zdrowia wyjątków od zasady 0,6 pielęgniarki na łóżko,
  • wprowadzenie w rozporządzeniu ministra zdrowia obowiązku przekazywania oddziałom wojewódzkim NFZ informacji o wystawionym skierowaniu na świadczenia zdrowotne, jego dacie i kodzie resortowym komórki organizacyjnej, do której je wystawiono,
  • wprowadzenie w zarządzeniu prezesa NFZ obowiązku przekazywania do wszystkich oddziałów wojewódzkich NFZ danych o skierowaniach wystawionych w opiece ambulatoryjnej, jak i szpitalnej oraz uzupełnienie przekazywanych danych o kod resortowy komórki organizacyjnej, do której wystawiono skierowanie.

Do wojewody podlaskiego o:

  • ustalenie – w porozumieniu z Podlaskim Oddziałem Wojewódzkim NFZ, stacjami pogotowia ratunkowego i podmiotami leczniczymi – jednolitego, optymalnego sposobu transportowania pacjenta z podejrzeniem udaru mózgu ze szpitali z oddziałami chorób wewnętrznych do placówki z oddziałem udarowym,
  • wypracowanie rozwiązań zwiększających zainteresowanie lekarzy specjalizacją z neurologii,
  • zapewnienie powiadamiania szpitali przez dyspozytorów zespołów ratownictwa medycznego o transporcie każdego pacjenta z podejrzeniem udaru mózgu,
  • zabezpieczenie sprawnej obsługi pacjentów z podejrzeniem udaru mózgu na szpitalnych oddziałach ratunkowych w placówkach z oddziałami udarowymi,
  • wprowadzenie cyklicznych szkoleń załóg zespołów ratownictwa medycznego, dotyczących rozpoznawania udaru mózgu.

Do marszałka województwa podlaskiego o:

  • przeprowadzenie, w porozumieniu z właściwymi organami, konsultacji, mających na celu ustanowienie na południu województwa podlaskiego nowej lokalizacji oddziału udarowego,
  • finansowanie i realizowanie projektów promujących ochronę zdrowia, nakierowanych szczególnie na profilaktykę udarów mózgu, ich rozpoznawanie i udzielanie pierwszej pomocy w przypadku podejrzenia udaru mózgu.

Do konsultanta krajowego z dziedziny neurologii o:

  • dokonanie oceny pracy oddziałów udarowych i neurologicznych w województwie podlaskim oraz udziału pacjentów z udarem mózgu w rehabilitacji.

Do kierowników szpitali z oddziałami udarowymi o:

  • dokonanie przeglądu funkcjonujących procedur postępowania z pacjentem z udarem mózgu i wprowadzenie korekt dostosowujących to postępowanie do wytycznych Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Do kierowników szpitali bez oddziałów udarowych o:

  • zapewnienie, by każdy pacjent ze zdiagnozowanym udarem mózgu i wskazaniami do przekazania do oddziału udarowego jak najszybciej mógł być przetransportowany do podmiotu leczniczego wyspecjalizowanego w leczeniu udarów, mając na względzie specjalistyczną kadrę i opiekę w oddziałach udarowych.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Plan dla neurologii. Jakich zmian wymaga polski system opieki neurologicznej?

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.