Rak szyjki macicy

1 czerwca 2023 roku ruszyły powszechne, dobrowolne i darmowe szczepienia przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego dzieci w wieku 12 i 13 lat, które chronią m.in. przed rakiem szyjki macicy. Jednak szczepienia są tylko jednym z elementów profilaktyki tego nowotworu. Co jeszcze się na nią składa? – wyjaśnia w rozmowie z „Pulsem Medycyny” prof. Robert Jach, prezes Polskiego Towarzystwa Kolposkopii i Patofizjologii Szyjki Macicy.

Trwają prace nad wprowadzeniem testu HPV-DNA do programu profilaktyki raka szyjki macicy na miejsce klasycznej cytologii. Prawdopodobnie nastąpi to w 2024 r. Test HPV-DNA pozwala z ogromną dokładnością, bo przekraczającą 90 proc., identyfikować kobiety zagrożone rozwojem raka szyjki macicy - mówi prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Polsce.

Od 1 listopada 2023 r. profilaktyczną mammografię na NFZ mogą wykonać panie w wieku 45-74 lata. Zmiany przeprowadzono również w programie profilaktyki raka szyjki macicy. Od 1 listopada 2023 r. na bezpłatną cytologię mogą się zgłaszać kobiety od 25. do 64. roku życia.

Prawie 90 proc. 12- i 13-letnich dziewcząt powinno być zaszczepionych przeciwko wirusowi HPV, by wyeliminować ryzyko zachowania na raka szyjki macicy - twierdzą eksperci. Na razie zaszczepionych jest około 15 proc. tych nastolatków.

Od 1 listopada lek trastuzumab derukstekan, stosowany w leczeniu dorosłych chorych z HER2-dodatnim rakiem piersi, będzie refundowany - poinformowała minister zdrowia. Wcześniej, już od 18 września, terapię sfinansuje producent leku.

W onkologii nastąpiła rewolucja. Nawet te nowotwory, które jeszcze 10 lat temu dla zdecydowanej większości pacjentów były wyrokami śmierci, teraz stają się chorobami przewlekłymi. Coraz więcej jest terapii spersonalizowanych, czyli uszytych na miarę konkretnego typu nowotworu i stanu pacjenta. Ale w Polsce, choć jest dostęp do bardzo wielu nowoczesnych metod diagnostycznych, np. badań molekularnych, i leczenia, kuleje organizacja.

Tylko w 2023 r. ponad 73 tys. Polek dowie się, że ma raka, a mniej więcej 15 proc. diagnoz wskazywać będzie na nowotwory ginekologiczne. Żaden z nich, odpowiednio wcześnie wykryty i skutecznie leczony, nie musi oznaczać wyroku śmierci. Nowoczesnej diagnostyce i profilaktyce poświęcony jest cykl debat pt. „Wrzesień - miesiąc świadomości nowotworów ginekologicznych”.

Niestety, największym wyzwaniem w obszarze profilaktyki pozostaje rak jajnika – mówi w rozmowie o profilaktyce nowotworów kobiecych narządów płciowych dr hab. n. med. Miłosz Wilczyński, profesor Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi.

W ramach programu bezpłatnych szczepień przeciw HPV od 1 czerwca do 23 sierpnia zaszczepiono w Polsce 84 075 dziewczynek i chłopców w wieku 12 i 13 lat – przekazało Ministerstwo Zdrowia.

W Polsce od 2006 r. realizowany jest program badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy. Jednak zgłaszalność w jego ramach jest niska. Przyczyną jest m.in. bardzo wysoka zgłaszalność na badania przesiewowe w ramach prywatnej opieki zdrowotnej. Według danych Eurostatu i GUS, w niektórych grupach wiekowych przekracza nawet 80 proc. - mówi prof. Andrzej Nowakowski, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Polsce.

Kolejnym dużym postępem w leczeniu raka mogą być szczepionki, twierdzą naukowcy. Szczepionki, które będą zmniejszać guzy i zapobiegać nawrotowi raka. Dzieli nas od tego być może zaledwie 5 lat.

Ministerstwo Zdrowia zainaugurowało nową odsłonę prozdrowotnej kampanii społecznej „Planuję długie życie”. - Żeby budowanie zdrowia było skuteczne, chcemy uzupełnić działania w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej o profilaktykę – mówił dziś na konferencji prasowej minister zdrowia Adam Niedzielski nawiązując do przygotowanej kampanii.

Celem programu bezpłatnych szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) jest przede wszystkim ograniczenie liczby zachorowań na raka szyjki macicy. Obecnie każdego roku nowotwór ten jest rozpoznawany u ponad 3 tys. kobiet w Polsce, a ponad 1700 umiera z jego powodu. A nie jest to jedyny nowotwór, do którego przyczynia się HPV. Wirus brodawczaka powoduje także nowotwory głowy i szyi oraz nowotwory narządów moczowo-płciowych: raka sromu, raka penisa, raka odbytu. O szczegóły dotyczące szczepień przeciwko HPV zapytaliśmy ekspertów.

Każdy z nas, niezależnie od płci, kto jest aktywny seksualnie - nie mówię tylko o kontakcie genitalnym - będzie miał kontakt z wirusem HPV. Wirus przenosi się także przez kontakt dotykowy– mówi prof. Krzysztof Nowosielski.

Rada Przejrzystości działająca przy prezesie Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji pozytywnie zaopiniowała wniosek o rozszerzenie grup wiekowych kobiet, które mogą skorzystać z przesiewowej mammografii i cytologii, a więc badań pozwalających na wczesne wykrycie raka piersi i raka szyjki macicy.

Po raz kolejny Warszawa oferuje bezpłatne szczepienia przeciw wirusowi HPV dla dwunastolatków - poinformował prezydent stolicy Rafał Trzaskowski. Przypomniał, że szczepienie nastolatków przeciw temu wirusowi może uchronić ich przed zachorowaniem na niektóre choroby nowotworowe.

Polska w 2005 r. rozpoczęła realizację populacyjnego programu profilaktyki raka szyjki macicy opartego na skriningu cytologicznym. Mimo wdrożonego programu, wysoka zapadalność i umieralność na ten nowotwór w Polsce nadal stanowi nierozwiązany problem epidemiologiczny. Jakie są przyczyny nieefektywnej profilaktyki i jak ją usprawnić?

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników pracuje nad nowoczesnym programem profilaktyki raka szyjki macicy. Chcemy, by program ten działał dwutorowo - obejmował poprawę dostępności badań przesiewowych oraz umieszczenie szczepionek przeciwko HPV w kalendarzu szczepień obowiązkowych po 12. roku życia - mówi prof. Piotr Sieroszewski, prezes PTGiP.

Szczepienie przeciw wirusowi HPV, który jest główną przyczyną rozwoju raka szyjki macicy, nie zastąpi regularnej cytologii - i odwrotnie - podkreślają eksperci NIZP-PZH oraz kampanii „Zaszczep się Wiedzą”.

W 2020 roku, a więc kiedy ogłoszono stan epidemii koronawirusa w Polsce, cytologię w ramach badań przesiewowych wykonano u rekordowo niskiego odsetka kobiet - 10,2 proc. Jednak już przed COVID-19 zgłaszalność na to badanie była bardzo niska i nie przekraczała 20 proc. - wynika z analizy dostępnej w ramach map potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026.

Blisko 4 tys. nastolatków zostanie w tym roku szkolnym zaszczepionych przeciwko wirusowi HPV. Wrocławski magistrat prowadzi program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) od 2010 r.

Zielonogórscy lekarze wszyli pacjentce z rozległym rakiem szyjki macicy, który naciekał na mięśnie, sztucznie wyhodowany świński płat. Operacja trwałaosiem godzin.

Zdaniem brytyjskiego eksperta w przypadku kobiet zaszczepionych przeciwko HPV wystarczy niekiedy jednorazowe przeprowadzenie cytologii w życiu, by wykluczyć u nich raka szyjki macicy. Co może zastąpić tę standardowo wykorzystywaną metodę?

W ostatnich latach pojawiły się nowe, bardziej precyzyjne narzędzia diagnostyczne służące wykrywaniu raka szyjki macicy. - Obecnie standardem postępowania powinna być cytologia na podłożu płynnym, która umożliwia jednoczesną ocenę obecności DNA wirusów HPV - mówi w rozmowie z portalem pulsmedycyny.pl prof. Mariusz Zimmer. W Polsce jednak wciąż dominuje konwencjonalna cytologia.

Regularnie cytologię wykonuje tylko około 50 proc. kobiet, a ideałem byłoby 95 proc. - mówi dr hab. Rafał Tarkowski, nawiązując do Europejskiego Tygodnia Profilaktyki Raka Szyjki Macicy.

Polska ma jeden z najwyższych wskaźników umieralności z powodu raka wśród krajów OECD. Do nowotworów, w których diagnostyce i leczeniu mamy najwięcej do nadrobienia, należą m.in. rak szyjki macicy, czerniak i rak piersi - wynika z raportu „Health at a Glance 2021”.

Problemem systemu organizacji ginekologii onkologicznej w Polsce jest przede wszystkim bardzo duże rozproszenie leczenia chorych. Konieczna jest koncentracja leczenia, co przyczyni się do poprawy czasu terapii, a także jej jakości - ocenia prof. Mariusz Bidziński, konsultant krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej.

Program wczesnego wykrywania raka szyjki macicy rozpocznie się już w styczniu 2022 roku. W jego ramach mieszkanki Dolnego Śląska będą mogły wykonać bezpłatnie badania cytologiczne.

Możliwości uzyskania lepszego rokowania chorych na nowotwory należy szukać przede wszystkim w zespołowym postępowaniu wielospecjalistycznym - wskazuje prof. Maciej Krzakowski, odnosząc się do jednego z zagadnień poruszanych podczas kongresu PTOK. Profesor przybliżył również wartościowe dla praktyki w dziedzinie onkologii klinicznej badania, które prezentowano podczas tegorocznych kongresów ASCO i ESMO.

Test w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV-DNA) częściej niż badanie cytologiczne wykrywa zmiany przedrakowe i raka szyjki macicy. "Ma on o wiele większą czułość, bo przekraczającą 90 proc.“ — wyjaśnia dr hab. n. med. Andrzej Nowakowski, prof. NIO-PIB.