Rak jelita grubego

Obecność mutacji BRAF V600E u pacjentów z rakiem jelita grubego z przerzutami to wyznacznik znacznej agresywności choroby i złego rokowania, szczególnie po niepowodzeniu leczenia pierwszej linii, która u tych chorych wykorzystuje jednocześnie większość aktywnych leków w tym rozpoznaniu. Od 1 października onkolodzy w Polsce otrzymują długo oczekiwaną możliwość korzystania z terapii celowanej. „Mamy wreszcie narzędzie, które daje szansę znamiennie wydłużyć przeżycie tych chorych, a w trudnych sytuacjach klinicznych istotnie zredukować objawy towarzyszące chorobie” – mówi prof. Piotr Wysocki.

Picie ponad czterech filiżanek kawy dziennie wiązało się z o 32 proc. niższym ryzykiem nawrotu raka jelita grubego niż spożywanie mniej niż dwóch – wynika z badań Wageningen University & Research. Analizą objęto 1719 pacjentów z nowotworem w stadiach I–III.

Jakość badań endoskopowych przewodu pokarmowego wykonywanych w ramach publicznego systemu ochrony zdrowia w Polsce nie zawsze jest właściwa, bywają też zlecane niepotrzebnie – potwierdza prof. Wojciech Marlicz z Kliniki Gastroenterologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii (PTG-E).

Osoby, które wykonają kolonoskopię przesiewową mogą mieć zredukowane ryzyko zachorowania na raka jelita grubego o ok. 40-50 proc. Wyniki międzynarodowego badania przeprowadzonego pod kierownictwem prof. Michała Kamińskiego z Narodowego Instytutu Onkologii opublikowano w czasopiśmie „The Lancet”.

Dwie małoinwazyjne metody chirurgicznego leczenia raka jelita grubego: endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa i przezodbytnicza mikrochirurgia endoskopowa są od 1 maja 2026 r. refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

W debacie publicznej o badaniach przesiewowych w kierunku nowotworów najczęściej mówi się w kontekście niskiej zgłaszalności i edukacji społeczeństwa. Jednak równie głośno powinien wybrzmieć wątek jakości tych badań, która w niektórych przypadkach staje pod znakiem zapytania. Potwierdzają to sami eksperci, którzy mówią wprost o ryzyku rozwoju nowotworu, mimo teoretycznie prawidłowego wyniku badania.

Czas oczekiwania na badania endoskopowe jest obecnie dramatycznie długi - alarmuje Onkofundacja Alivia. Jak podaje, ze wszystkich monitorowanych świadczeń finansowanych przez NFZ najdłużej czeka się na kolonoskopię - w niektórych miejscach w Polsce nawet 3 lata. Pacjenci, którzy chcą zapisać się na rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową również muszą uzbroić się w cierpliwość. W kontekście trudnej sytuacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia oraz faktu, że od 1 stycznia 2026 roku obniżono wyceny części świadczeń, istnieje realne ryzyko, że kryzys diagnostyki jeszcze się pogłębi - alarmuje Onkofundacja Alivia.

9 najczęściej występujących w polskiej populacji chorób jelit: raka jelita grubego, polipy jelita, chorobę Leśniowskiego - Crohna, uchyłki i zapalenie uchyłków, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, perforację, niedokrwienie jelita, jego niedrożność oraz chorobę naczynkową – angiodysplazję – można obejrzeć w gigantycznej makiecie 3D jelita grubego, z którą Fundacja STOMAlife odwiedza różne miejscowości w Polsce.

Ponad 25 proc. pacjentów badanych profilaktycznie w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu ma zmiany, które mogą prowadzić do rozwoju raka jelita grubego. Niepokojące jest to, że większość z nich o tym nie wie, bo nie ma objawów – poinformował szpital.

Polska należy do krajów o jednej z najwyższej umieralności z powodu nowotworów w Europie – wynika z analiz Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem (IARC) działającej w ramach WHO. Głównym powodem jest systemowa luka w profilaktyce zdrowia. – W Polsce profilaktyka zdrowia funkcjonuje tylko w teorii. W praktyce system kuleje z powodu dramatycznego niedofinansowana, długich kolejek i niedoboru personelu – twierdzi prof. Piotr Korczyński, ekspert Polskiego Towarzystwa Postępów Medycyny - MEDYCYNA XXI.

Dwie małoinwazyjne metody: endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa i przezodbytnicza mikrochirurgia endoskopowa będą świadczeniami gwarantowanymi w chirurgicznym leczeniu raka jelita grubego - przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia.

W ostatnich latach dokonał się istotny postęp w leczeniu raka jelita grubego. Jednak mimo to wiele potrzeb pacjentów z tym nowotworem wciąż pozostaje niezaspokojonych. Wskaźniki przeżywalności nadal są niskie, szczególnie w przypadku przerzutowego raka jelita grubego, a skutki uboczne terapii znacząco wpływają na jakość życia pacjentów. O bardziej skutecznych metodach leczenia, które dawałyby szanse na dłuższe życie, a także byłyby lepiej tolerowane przez pacjentów, rozmawiamy z prof. Piotrem Wysockim, kierownikiem Oddziału Klinicznego Onkologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

Jeszcze w 2025 roku do koszyka świadczeń gwarantowanych zostaną wprowadzone dwa nowe świadczenia: test FIT i niskodawkowa tomografia komputerowa - zapowiedziała Dominika Janiszwska-Kajka z Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia.

Zgodnie z założeniami Narodowej Strategii Onkologicznej, do programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego ma zostać wprowadzony test FIT na krew utajoną w kale. Badania pilotażowe wykazały, że dzięki temu można zwiększyć zgłaszalność w ramach omawianego programu. Jednak w związku z tym, że test FIT ma być wykonywany samodzielnie w warunkach domowych, pojawia się kilka wyzwań z tym związanych.

W 2022 r. źródło finansowania programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego zostało przeniesione z Ministerstwa Zdrowia do Narodowego Funduszu Zdrowia. - Dzięki tej zmianie wzrosła liczba placówek wykonujących kolonoskopię przesiewową ze 120 do 650, ale jednocześnie obserwujemy, że spadła liczba badań przeprowadzanych w ramach omawianego programu – mówi Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska. Dodaje, że pod dużym znakiem zapytania stoi jakość wykonywanych kolonoskopii.

W Polsce wzrasta liczba zachorowań na raka jelita grubego. Nowotwór coraz częściej występuje u młodych osób, u których w momencie rozpoznania zwykle jest już w zaawansowanym stadium. Dlatego tak ważna jest czujność onkologiczna, także lekarzy, szczególnie POZ. Nie powinni oni bagatelizować objawów ze strony układu pokarmowego zgłaszanych przez 20- czy 30-latków, argumentując, że „są za młodzi na raka jelita grubego”, bo wiemy, że tak nie jest – mówi Iga Rawicka, prezes Fundacji EuropaColon Polska.

Brytyjscy specjaliści opracowali test DNA, który u pacjentów z chorobą zapalną jelit pozwala w 90 proc. określić ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Do przeprowadzenia badania konieczne jest pobranie próbki tkanki, ale badacze mają nadzieję, że opracują test dający wyniki na podstawie próbki krwi.

Obecnie w leczeniu nowotworów dostępnych jest wiele leków, jednak nie zawsze możemy stosować je w dowolnych konfiguracjach – takich, które byłyby najlepszym rozwiązaniem dla pacjenta. Przykładem jest leczenie zaawansowanego raka jelita grubego - mówi dr n. med. Leszek Kraj.

Wątroba to narząd, w którym przyrzuty raka jelita grubego powstają najczęściej. W każdym przypadku, kiedy jesteśmy w stanie wyciąć przerzuty z raka jelita grubego do wątroby, powinniśmy to zrobić, dlatego że daje to największe korzyści, jeśli chodzi o przeżycie - wyjaśniają eksperci. Inną z metod leczenia przerzutów do wątroby jest termoablacja.

U pacjentów z polipami lub rakiem jelita grubego we wczesnym stadium rozwoju można zastosować leczenie z wykorzystaniem technik endoskopowych, spośród których najbardziej zaawansowana i precyzyjna jest endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa. „Dzięki tej metodzie można usunąć zmiany w jednym fragmencie, co pozwala na ich kompletną ocenę histopatologiczną. Ponadto endoskopowa dyssekcja podśluzówkowa daje możliwość usuwania dużych zmian, kilku- lub nawet kilkunastocentymetrowych – mówi lek. Jacek Drzewiecki z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Elblągu.

Gastroenterolodzy zajmujący się diagnostyką pacjentów z podejrzeniem rakiem jelita grubego powinni znać możliwości i przydatność badań molekularnych w tej grupie chorych — mówi prof. Jarosław Reguła, konsultant krajowy w dziedzinie gastroenterologii.

Wzrasta liczba młodych dorosłych z rakiem jelita grubego. Średni wiek zachorowania wynosi 67 lat. Tymczasem na całym świecie przybywa pacjentów, u których ten nowotwór rozpoznaje się przed 50. rokiem życia - zaalarmował prof. Lucjan Wyrwicz podczas debaty zorganizowanej przez Polskie Towarzystwo Onkologiczne.

U jednego na czterech pacjentów z rakiem jelita grubego już w chwili rozpoznania choroba jest w stadium przerzutowym. Ma to wpływ nie tylko na rokowania, ale również na możliwości leczenia.

Refundacja leków stosowanych w leczeniu dorosłych pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit to jedna z pozytywnych zmian w polskiej gastroenterologii w ostatnich miesiącach. Prof. Marek Hartleb zwraca jednak uwagę na ograniczony dostęp do tego typu leczenia, czego przyczyną są nadmiernie restrykcyjne kryteria kwalifikacyjne oraz konstrukcja programów lekowych, wymagających hospitalizacji i wikłających lekarzy w administracyjnie czasochłonną obsługę tych terapii.

W onkologii nastąpiła rewolucja. Nawet te nowotwory, które jeszcze 10 lat temu dla zdecydowanej większości pacjentów były wyrokami śmierci, teraz stają się chorobami przewlekłymi. Coraz więcej jest terapii spersonalizowanych, czyli uszytych na miarę konkretnego typu nowotworu i stanu pacjenta. Ale w Polsce, choć jest dostęp do bardzo wielu nowoczesnych metod diagnostycznych, np. badań molekularnych, i leczenia, kuleje organizacja.

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Czerwonej Górze, jako jedna z pierwszych placówek w Świętokrzyskiem, wprowadza małoinwazyjną metodę operacyjnego leczenia nowotworu jelita grubego z wykorzystaniem robota – poinformowała lecznica. Pierwsze operacje zaplanowano na wrzesień.

Na najbliższym posiedzeniu (poniedziałek, 24 lipca) Rada Przejrzystości AOTMiT zajmie się m.in. oceną skuteczności programu leczenia chorych na zaawansowanego raka jelita grubego.

Ministerstwo Zdrowia zamierza wprowadzić do koszyka świadczeń gwarantowanych nowe procedury. Chodzi o leczenie nowotworów błony śluzowej macicy oraz jelita grubego z wykorzystaniem systemu robotowego da Vinci. Zmiany mają kosztować NFZ minimum 53 mln zł rocznie.

Rak okrężnicy, jeden z rodzajów raka jelita grubego, coraz częściej rozprzestrzenia się wśród młodych dorosłych. Najnowsze badania identyfikują najwcześniejsze objawy choroby. Wśród nich jest przedłużająca się biegunka i krwawe stolce.

W różnych sytuacjach w onkologii, nie tylko w odniesieniu do raka jelita grubego, specjaliści rozważają sięgnięcie po ratunkowy dostęp do technologii lekowej (RDTL), jeśli są ku temu przesłanki - wskazuje dr hab. n. med. Barbara Radecka.