Standard opieki diabetologicznej w legislacyjnej zamrażarce. “To grzech zaniechania”

opublikowano: 24-08-2021, 15:05

Standard opieki nad pacjentem z cukrzycą - w postaci projektu rozporządzenia - powstał jako wynik prac zespołu powołanego przez ministra Radziwiłła jeszcze w 2018 r. Dokument trafił do MZ w 2019 r. i utknął w legislacyjnej zamrażarce.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Choć wzrasta społeczna wiedza i świadomość dotycząca cukrzycy, nie oznacza to, że organizacja opieki nie wymaga poprawy i optymalizacji. Jak obecnie wygląda standard organizacji diagnostyki i leczenia chorych z cukrzycą? O tym dyskutowano we wtorek (24 sierpnia) podczas posiedzenia parlamentarnego zespołu ds. praw pacjentów.

Debatę zatytułowano: “Ścieżka opieki nad pacjentem z cukrzycą w świetle nowych dokumentów państwowych”.

Zalecenia są, brakuje decyzji

31 sierpnia 2018 r. zakończył swoją pracę zespół ds. opracowania standardów opieki nad pacjentem z cukrzycą, powołany przez ówczesnego ministra zdrowia Konstantego Radziwiłła. Jego zadaniem było stworzenie jednolitych wytycznych dotyczących sposobu organizacji opieki na poszczególnych szczeblach systemu ochrony zdrowia. Pracami zespołu kierował ówczesny i obecny konsultant krajowy w dziedzinie diabetologii, prof. Krzysztof Strojek. Zalecenia powstałe w wyniku prac zespołu przybrały formę projektu rozporządzenia.

- Celem opracowania standardu było precyzyjne wskazanie zadań podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w systemie, jak również lecznictwa szpitalnego z uwzględnieniem potrzeb szczególnych grup pacjentów: kobiet ciężarnych, dzieci i młodzieży, chorych z zespołem stopy cukrzycowej. Z całą pewnością to grzech zaniechania, że choć materiał jest gotowy, trafił do legislacyjnej zamrażarki - ocenił prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM.

Każdy pacjent przynajmniej raz w roku powinien stawić się na konsultacji diabetologicznej u specjalisty.
iStock

Zakres standardu organizacyjnego opieki zdrowotnej w diabetologii, który został wypracowany przez wspomniany zespół, obejmuje:

  • podstawową opiekę zdrowotną
  • ambulatoryjną opiekę specjalistyczną
  • leczenie szpitalne
  • ciążę
  • stopę cukrzycową
  • leczenie osobistymi pompami insulinowymi
  • zalecenia dotyczące opieki diabetologicznej dla dzieci i młodzieży

- Istnieją dwa poziomy poradni diabetologicznych. Te podstawowe działają za pośrednictwem diabetologów, którzy często są zatrudnieni w NZOZ-ach i mają zakontraktowane konsultacje diabetologiczne w ramach umowy z NFZ. Ci lekarze mają swoją rolę do odegrania, ale nie są to poradnie przeznaczone wyłącznie do opieki nad pacjentami z cukrzycą. Funkcjonują także - określane przez nas jako poradnie referencyjne, często z nazwy diabetologiczne - działające w ramach szpitala lub dużych ośrodków. Najwyższy poziom to leczenie szpitalne - powiedział prof. Leszek Czupryniak.

Fundamentalną rolą w opiece diabetologicznej ma do odegrania podstawowa opieka zdrowotna. To właśnie na tym poziome cukrzyca jest najczęściej diagnozowana, lekarz rodzinny w większości przypadków wprowadza chorego w pierwszy etap leczenia. Interwencja diabetologa jest konieczna w zasadzie dopiero wówczas, gdy stan chorego z różnych przyczyn się komplikuje. Mówi o tym również wypracowany standard opieki diabetologicznej.

Standard opieki diabetologicznej. Zadania POZ:

  • Promocja zdrowia, identyfikacja czynników ryzyka, profilaktyka zaburzeń gospodarki węglowodanowej, edukacja w zakresie stanów przedcukrzycowych i cukrzycy typu 2.;
  • Diagnostyka zaburzeń gospodarki węglowodanowej;
  • Kierowanie do poradni diabetologicznej celem przewlekłego leczenia w przypadku: cukrzycy typu 1., innych specyficznych typów cukrzycy, trudności w ustaleniu typów cukrzycy, każdego typu cukrzycy rozpoznanego u dzieci i młodzieży oraz u kobiet planujących ciążę lub już będących w ciąży;
  • Leczenie stanów przedcukrzycowych, cukrzycy typu 2. (w tym insulinoterapia prosta);
  • W zakresie monitorowania cukrzycy, jej terapii oraz zaburzeń gospodarki węglowodanowej przynajmniej raz w roku lekarz POZ powinien ocenić: BMI, aktywność fizyczną, uzależnienie od nikotyny, skuteczność edukacji, wartość ciśnienia tętniczego, wyrównanie metaboliczne w zakresie glikemii, wyrównanie metaboliczne w zakresie glikemii (badanie HbA1C), wyrównanie metaboliczne w zakresie lipidów, ocena ryzyka występowania powikłań cukrzycy.

- Naszym zamiarem jest doprowadzenie do sytuacji, aby każdy pacjent przynajmniej raz w roku stawił się na konsultacji diabetologicznej u specjalisty celem zweryfikowania kontroli choroby i ustalenia planu leczenia. Nabiera to szczególnego znaczenia teraz, gdy diabetologia gwałtownie się rozwija w zakresie nowych technologii lekowych - skomentował prof. Czupryniak.

- Dziś niewątpliwie jest dużo lepszy klimat do rozmowy o standaryzacji postępowania w ramach POZ, regulowaniu pożądanych praktyk. W tej chwili trwają też rozmowy dotyczące szerszych zmian w systemie opieki zdrowotnej, szczególnie w zakresie finansowania. Mam tu na myśli dyskusję o odejściu od czystej stawki kapitacyjnej w kierunku finansowania opieki skoordynowanej i premiowania za jakość. Opieka nad pacjentem diabetologicznym znakomicie wpisuje się w te planowane zmiany - dodała dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, prezes Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej oraz konsultant krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Dr Mastalerz-Migas o reformie POZ: rewolucji nie będzie

Rola specjalistów w dziedzinie diabetologii

W Polsce jest dziś ok. 1200 czynnych zawodowo diabetologów. Tymczasem pacjentów z cukrzycą jest w naszym kraju ok. 3 miliony - z czego 2,5 mln leczy się w systemie finansowanym ze środków publicznych.

- Pewną innowacją zawartą w omawianym standardzie jest wprowadzenie dwupoziomowości opieki specjalistycznej. Mamy więc poradnię diabetologiczną zlokalizowaną w mniejszych ośrodkach na szczeblach powiatu, gdzie ten diabetolog jest, ale nie musi świadczyć opieki codziennie. Na terenie każdego województwa powinna także funkcjonować poradnia o charakterze referencyjnym. Zgodnie ze standardem powinna być czynna całą dobę i mieć zaplecze do tego, aby zapewnić opiekę np. kobietom ciężarnym, chorym z zespołem stopy cukrzycowej czy przeprowadzić pogłębioną diagnostykę cukrzycy uwarunkowanej genetycznie - wskazywał prof. Czupryniak.

W standardach znalazły się więc także zadania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. To:

  • Weryfikacja efektów i ustalenie celów leczenia pacjentów prowadzonych przez POZ w ramach dorocznej kontroli;
  • Prowadzenie chorych na cukrzycę leczonych iniekcjami;
  • Prowadzenie chorych na cukrzycę metodą ciągłego podskórnego wlewu insuliny;
  • Prowadzenie diagnostyki różnicowej;
  • Diagnostyka, prewencja i prowadzenie chorych w zakresie późnych powikłań;
  • Edukacja diabetologiczna;
  • Prowadzenie kobiet w ciąży, schorzeń współistniejących z cukrzycą;
  • Doroczna kontrola zgodnie z bieżącymi zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Prof. Czupryniak zwrócił także uwagę na inny, ważny problem: brak rejestrów chorych na cukrzycę. Ich stworzenie poprawiłoby monitoring nad skutecznością terapii, ale też pozwoliłoby na lepsze oszacowanie kosztów opieki diabetologicznej. Pierwszym krokiem do opracowania takiego rejestru byłoby wprowadzenie do systemu jako odrębnie finansowanego świadczenia konsultacji diabetologicznej - przy ustaleniu finansowania na odpowiednim poziomie. Do konsultacji byliby kwalifikowani pacjenci, u których z jakichś powodów nie są osiągane cele terapeutyczne lub zachodzi podejrzenie rozwoju powikłań (ok. 7,5 proc. wszystkich chorych).

Wyniki leczenia byłyby zapisane w Karcie Pacjenta Diabetologicznego. Jednym ze źródeł finansowania nowego rozwiązania miałyby być pieniądze pozyskane z podatku cukrowego.

Dominika Janiszewska-Kajka z Departamentu Lecznictwa Ministerstwa Zdrowia zapewniła, że resort w najbliższym czasie powróci do tematu standardu opieki diabetologicznej - w tym także do zasadności wprowadzenia konsultacji diabetologicznej jako odrębnego świadczenia.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zespół stopy cukrzycowej ma tendencje do nawrotów

W poszukiwaniu definicji podłoża genetycznego cukrzyc monogenowych

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.