Ratownictwo medyczne na mapie potrzeb zdrowotnych: wyzwania na najbliższe lata

KM
opublikowano: 02-09-2021, 08:17

Zwiększenie liczby szpitalnych oddziałów ratunkowych dla dzieci, wsparcie POZ i AOS, tak aby odciążyć SOR-y z udzielania świadczeń pacjentom, którzy nie są w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia - to niektóre z wyzwań w reformie ratownictwa medycznego, wskazanych w najnowszych mapach potrzeb zdrowotnych.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

30 sierpnia w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia opublikowano mapę potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026. Wśród największych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia w najbliższej “pięciolatce” znalazły się schorzenia sercowo-naczyniowe (udar i choroba niedokrwienna serca), onkologiczne, przewlekłe (m.in. cukrzyca), otępienne oraz psychiczne. W dokumencie nakreślono też kierunki działań m.in. w obszarze podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, leczenia szpitalnego, opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, rehabilitacji medycznej, opieki długoterminowej, paliatywnej i hospicyjnej.

Obszerny rozdział poświęcono również ratownictwu medycznemu. “Po raz pierwszy w ramach map potrzeb zdrowotnych przeanalizowano świadczenia z zakresu ratownictwa medycznego w tak szerokim zakresie” - podkreślono w dokumencie.

Analizą objęto funkcjonowanie szpitalnych oddziałów ratunkowych, w tym SOR-ów dla dzieci (na podstawie danych z 2018 r.), zespołów ratownictwa medycznego (analizowany okres: od 1 kwietnia do 31 grudnia 2019 r.), Lotniczego Pogotowia Ratunkowego (misje wykonane w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2020 r.), a także dyspozytorni medycznych (uwzględniono dane z 2019 r.).

W analizie funkcjonowania zespołów ratownictwa medycznego wskazano na stosunkowo duży odsetek przypadków, gdy ZRM jechał do pacjenta dłużej niż zakłada ustawa. W niektórych województwach było to około 20 proc. zdarzeń, najwięcej w województwie dolnośląskim – prawie 27 proc.
iStock

Ratownictwo medyczne w Polsce - co wynika z analiz?

W dokumencie stwierdzono, że nie występują znaczące różnice w rodzaju zdarzeń (powód wezwania/rozpoznanie) w zależności od typu zadysponowanego zespołu ratownictwa medycznego (ZRM). Zarówno zespoły specjalistyczne, jak i podstawowe dysponowane są do takich samych wezwań.

W miastach powyżej 10 tys. mieszkańców karetki w większości przypadków dojeżdżają do pacjenta w czasie zgodnym z ustawą. W dokumencie zwrócono natomiast uwagę na problem w zdarzeniach poza miastem powyżej 10 tys. mieszkańców – w części województw ok. 20 proc. wyjazdów ma przekroczony czas.

Świadczenia w SOR głównie udzielane były pacjentom z tego samego powiatu (w skali kraju ok. 76 proc., najwięcej w lubelskim, podkarpackim i wielkopolskim - powyżej 80 proc.). Jedynie w województwach śląskim (średnio co trzeci) i wielkopolskim (co czwarty) pacjent otrzymywał pomoc poza swoim powiatem, co wskazuje na jej nieco mniejszą dostępność niż w pozostałych województwach.

Średnio 20 proc. świadczeń w SOR zostało udzielonych dzieciom, czyli co piąty pacjent zgłaszający się (przywieziony) na SOR był poniżej 18. roku życia.

Istotnym problemem jest nadal duża liczba pacjentów, którzy zgłaszają się do szpitalnych oddziałów ratunkowych zamiast skorzystać z wizyty u lekarza rodzinnego czy konsultacji lekarskiej w punktach nocnej i świątecznej pomocy medycznej.

Często SOR zastępuje przychodnie POZ i AOS – zgłaszają się pacjenci z chorobami przewlekłymi (np. nadciśnienie tętnicze – ok. 2-3,5 proc. w województwach, choroby czynnościowe układu pokarmowego – ok. 8 proc. w skali kraju) lub schorzeniami, które nie stanowią zagrożenia zdrowia i życia, co jest istotną kwestią wobec faktu zwiększania się liczby świadczeń udzielanych w SOR w stosunku do poprzednich lat, a ponadto wydłuża czas oczekiwania na pomoc” - czytamy w dokumencie.

Ratownictwo medyczne na mapie potrzeb zdrowotnych - rekomendowane kierunki działań

Ministerstwo zdrowia wskazało na siedem obszarów w ratownictwie medycznym wymagających najpilniejszej poprawy:

  1. Istotnym problem jest mała liczba SOR dla dzieci. Średnio co 5 pacjent zgłaszający się na SOR jest w wieku poniżej 18 lat. Należy dążyć do tego, aby w każdym województwie znajdował się przynajmniej jeden świadczeniodawca posiadający SOR dla dzieci.
  2. Należy dążyć do wprowadzenia mechanizmów pozwalających na wsparcie procesu przekształcania izby przyjęć szpitala w SOR.
  3. Biorąc pod uwagę świadczenia udzielane w SOR, należy dążyć do wsparcia świadczeń POZ i AOS oraz NiŚOZ, tak aby odciążyć SOR z udzielania świadczeń pacjentom, którzy nie znajdują się w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia. W tym kontekście wskazane jest też edukowanie pacjentów, gdzie powinni zgłaszać się po pomoc. Dotyczy to zarówno SOR, jak i wezwań ZRM.
  4. W przypadku realizacji zadań z zakresu ratownictwa medycznego istotnym problemem jest „skompletowanie” kadry medycznej pozwalającej na dyżur zespołu specjalistycznego (z lekarzem). Wskazane jest pogłębienie analiz w tym zakresie i wypracowanie modelu pozwalającego na zniwelowanie tego problemu (np. w obsadzie ZRM wyłącznie ratownicy, lekarz dojeżdża na miejsce zdarzenia w razie potrzeby). Wskazane jest także sprawdzenie, czy udział lekarza w zespole obsługującym zdarzenie rzeczywiście był niezbędny.
  5. Dużym problemem jest długi czas dotarcia ZRM do pacjenta poza miastem powyżej 10 tysięcy mieszkańców. Wojewodowie, których dotyczy ten problem, powinni zmodyfikować rozmieszczenie miejsc wyczekiwania zespołów celem lepszego pokrycia obszarów operacyjnych.
  6. Wydaje się także konieczne zwrócenie uwagi na czas dotarcia do miejsca zdarzenia w obszarach wypoczynkowych, gdzie jest wyraźne zwiększenie liczby zdarzeń w miesiącach letnich, wraz z jednoczesnym zwiększeniem natężenia ruchu drogowego i rozważenie systemowego rozwiązania w postaci karetek motocyklowych. Ratownik na motocyklu dojedzie szybciej i przeprowadzi triage, udzieli pierwszej pomocy, a wręcz obsłuży całe zdarzenie przy braku konieczności transportu pacjenta do szpitala.
  7. Wskazane jest także wprowadzenie powszechnej edukacji i treningów w zakresie udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, przynajmniej w zakresie prowadzenia bez przyrządowej resuscytacji krążeniowo-oddechowej. W przypadku nagłego zatrzymania krążenia, podjęcie RKO przez świadków zdarzenia znacznie zwiększa szanse pacjenta na przeżycie.

Źródło: Obwieszczenie ministra zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie mapy potrzeb zdrowotnych

PRZECZYTAJ TAKŻE: 80-godzinny dyżur na SOR, długie oczekiwanie na karetkę - NIK o systemie ratownictwa medycznego w Polsce

Ratownicy medyczni dołączają do protestu pracowników ochrony zdrowia

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.