Dlaczego Polki nie zgłaszają się na mammografię? Anna Kupiecka: winne także utrudnienia systemowe

opublikowano: 01-10-2022, 08:41

„Różowy październik” to miesiąc świadomości raka piersi. W tym czasie organizacje pacjencie zwracają szczególną uwagę na profilaktykę, diagnostykę i leczenie tego nowotworu. Jedną z nich jest Fundacja OnkoCafe - Razem Lepiej, której prezes Anna Kupiecka w rozmowie z „Pulsem Medycyny” proponuje działania, jakie należy podjąć, aby zwiększyć zgłaszalność na bezpłatną mammografię, oraz wyjaśnia, w jaki sposób mężczyzna może włączyć się w profilaktykę raka piersi.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej oraz wiceprezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej
Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej oraz wiceprezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej
Archiwum
  • Z danych na dzień 1 września 2022 r. wynika, że w Polsce zgłaszalność na mammografię w ramach programu profilaktyki raka piersi wynosi mniej niż 34 proc.
  • Anna Kupiecka zwraca uwagę, że niska zgłaszalność kobiet na to badanie nie zawsze jest wynikiem braku wystarczającej wiedzy czy niechęci do wykonania badania. Przyczyn należy upatrywać także w utrudnieniach systemowych. Problemem jest również sposób komunikowania społeczeństwa o badaniach przesiewowych, dlatego konieczne są zmiany w tym zakresie.
  • Należy także odczarować negatywny obraz choroby nowotworowej, który jest kreowany w mediach. Obecnie chora na raka piersi może aktywnie prowadzić zarówno życie zawodowe, jak i prywatne, pod warunkiem oczywiście, że rak zostanie wykryty w początkowym stadium rozwoju.
  • Anna Kupiecka przypomina, że zdrowie kobiety jest w jej rękach, ale wspierać ją w tym mogą najbliżsi, także mężczyźni. Apeluje przy tym, aby otwarcie rozmawiać o chorobie nowotworowej.

Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej oraz wiceprezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, obserwuje, że poziom wiedzy Polek na temat raka piersi wzrasta z każdym rokiem. Kobiety w Polsce coraz bardziej interesują się swoim zdrowiem, także zdrowiem swoich piersi. Mają w tym swoją ogromną zasługę organizacje pacjenckie, które realizują liczne akcje edukacyjne na temat raka piersi. Jednak w ocenie Anny Kupieckiej mimo to świadomość dotycząca profilaktyki tego nowotworu wciąż jest niewystarczająca.

– To, jaka jest wiedza na temat profilaktyki i wagi wczesnego wykrywania raka piersi, pokazują m.in. dane dotyczące zgłaszalności na mammografię w ramach programu badań przesiewowych. Zgodnie z danymi na dzień 1 września 2022 r., korzysta z niej 34 proc. uprawnionych kobiet w Polsce. Tymczasem w innych krajach zgłaszalność jest na poziomie 70-75 proc., a niekiedy sięga nawet 85 proc. – mówi prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej.

Zwraca uwagę, że w porównaniu z danymi sprzed pandemii to wysoki wynik, który jest rezultatem nadrabiania długu zdrowotnego po COVID-19.

– Średnia zgłaszalność na przesiewową mammografię na przestrzeni wielu lat bywała dużo niższa niż obecne 34 proc. Są regiony, w których wynosi 5 proc. – alarmuje.

Zbyt niska zgłaszalność na badania przesiewowe skutkuje tym, że rak piersi często jest rozpoznawany już w fazie zaawansowanej.

– Celem przesiewowej mammografii jest wykrycie raka piersi we wczesnym stadium rozwoju. Tymczasem, jak mówią lekarze, z którymi współpracuje Fundacja, nadal zbyt duża liczba pacjentek zgłasza się do nich z zaawansowanymi nowotworami piersi. Ubolewają nad tym, gdyż w wielu przypadkach nowotwory te mogłyby być wcześniej wykryte właśnie dzięki mammografii – mówi Anna Kupiecka.

Przyczyny niskiej zgłaszalności na badania skriningowe

Przedstawicielka pacjentów onkologicznych podkreśla przy tym, że niska zgłaszalność kobiet na mammografię nie zawsze jest wynikiem braku wystarczającej wiedzy czy niechęci do wykonania badania. Przyczyn należy upatrywać także w utrudnieniach systemowych. Anna Kupiecka przypomniana, że w pierwszym roku pandemii COVID-19 wstrzymano wykonywanie badań przesiewowych w onkologii w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się koronawirusa SARS-CoV-2.

– W związku z tym nawet, gdyby kobiety chciały zgłosić się na bezpłatną mammografię, to nie mogłyby z niej skorzystać. Ponadto w ostatnich miesiącach nastąpiła aktualizacja sposobu finansowania tego badania, co również przez pewien okres wpłynęło na ograniczoną dostępność do niego - zwraca uwagę.

Nie bez znaczenia jest także rezygnacja Ministerstwa Zdrowia z wysyłania papierowych, imiennych zaproszeń na przesiewowe badania mammograficzne. Jednocześnie nie opracowano nowoczesnych strategii komunikacji. W konsekwencji informacje na temat badań profilaktycznych nie docierają do obywateli.

– Są plany, aby komunikować się z obywatelami poprzez smsy czy Internetowe Konto Pacjenta. Myślę, że takie kanały komunikacji to przyszłość programów przesiewowych. Musimy je dobrze adresować, kierować do odpowiednich grup docelowych – podkreśla Anna Kupiecka.

CZYTAJ TEŻ: Rak piersi: będzie bezpłatna mammografia także dla kobiet 70 plus?

Nie straszyć rakiem!

Prezes Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej uważa, że uświadamianie kobiet w temacie raka piersi czasem utrudnia obraz choroby nowotworowej, który jest kreowany w mediach.

– W powszechnej świadomości kobieta chora na raka traci wszystkie włosy i z chustą na głowie leży na szpitalnym łóżku, podpięta do kroplówki. Tymczasem prawdziwy obraz choroby nowotworowej jest nieco inny. Obecnie chora na raka piersi może być leczona nowoczesnymi lekami, dzięki czemu może aktywnie prowadzić zarówno życie zawodowe, jak i prywatne, pod warunkiem oczywiście, że rak zostanie wykryty w początkowym stadium rozwoju. Wówczas może być w 100 proc. wyleczalny. Taki obraz choroby nowotworowej powinien być przekazywany społeczeństwu przez media – mówi Anna Kupiecka i wyjaśnia przy tym, dlaczego nie należy straszyć rakiem:

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Grupa Rx sp. z o.o. Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

– -To może zniechęcić do wykonywania badań, nawet wtedy, gdy zauważone zostaną jakieś objawy, lub do dalszej diagnostyki czy leczenia w przypadku otrzymania nieprawidłowych wyników badań, ponieważ lęk przed leczeniem postrzeganym jako ogromnie uciążliwe często opóźnia decyzję o podjęciu leczenia.

Jak zatem zachęcić kobiety do wykonywania przesiewowej mammografii?

– Każda z nas jest inna, potrzebuje innego rodzaju wsparcia, dlatego nie ma jednego hasła, które zachęci wszystkie kobiety do pójścia w tym samym momencie na badania. Ja zachęciłabym, mówiąc: „Zastanów się, dlaczego odsuwasz w czasie pójście na badanie?”, „Czy jest ktoś, kto mógłby ci pomóc podjąć decyzję o zgłoszeniu się badanie, kto może cię do tego zmotywować - może przyjaciółka lub influencer? - pyta Anna Kupiecka i podkreśla:

– Pamiętaj, że twoje zdrowie jest w twoich rękach, ale nie zawsze musisz być z tym sama.

O chorobie nowotworowej trzeba rozmawiać

Wsparciem dla kobiet mogą być mężczyźni, którzy odgrywają ważną rolę w ich życiu: ich partnerzy, mężowie, ojcowie czy bracia. Dlatego kampania Fundacji OnkoCafe - Razem Lepiej „BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa”, jest skierowana także do panów. Akcja ma ich zachęcić do włączenia się w działania promujące profilaktykę wśród bliskich im kobiet. Sponsorem głównym kampanii jest firma Novartis, do grona sponsorów dołączyła w tym roku firma AstraZeneca. Patronat honorowy nad kampanią objął Rzecznik Praw Pacjenta. Patronami społecznymi są: Ogólnopolska Federacja Onkologiczna i Kobiety w Centrum oraz magazyn “Twój Styl”.

– Kobietom czasem może nie być łatwo zadbać o swoje zdrowie, zwłaszcza że w naszym kraju wciąż podtrzymywany jest kult Matki Polki, która dba o całą rodzinę, zapominając przy tym o sobie. Mężczyzna może więc zapytać np. swoją siostrę czy mamę, czy była na badaniach. Jeśli tak, to na czym ono polegało, jakie są wyniki tych badań, a jeśli nie - to może zaproponować swoje towarzystwo w drodze na badania – mówi Anna Kupiecka.

Dodaje, że we wzajemne dbanie o zdrowie powinna się włączyć cała rodzina:

– Doświadczenie pokazuje, że w polskich rodzinach przez lata nie rozmawiano o zdrowiu, czego pokłosiem jest gigantyczny lęk przed chorobą nowotworową. Jako matki nie uczyłyśmy i niekiedy wciąż nie uczymy naszych córek samobadania piersi. Powinniśmy oswoić temat choroby nowotworowej, abyśmy w przypadku jej pojawienia się nie ukrywali tego faktu, tylko umieli o problemie rozmawiać.

CZYTAJ TEŻ: Pacjentka z rakiem piersi powinna głośno mówić o swojej chorobie, to oswaja sytuację

Znaczenie badania USG piersi

W ramach kampanii „BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa” Fundacja wspiera także dostęp do badań USG piersi w Polsce. W poprzednich dwóch edycjach akcji, wraz z partnerem Philips Foundation, Fundacja OnkoCafe - Razem Lepiej zaoferowała kobietom 1500 bezpłatnych sonomammografii. W tej edycji badania nie są realizowane, jednak Fundacja wciąż edukuje na temat roli tych badań. USG piersi to obok mammografii jedno z podstawowych badań w profilaktyce raka piersi. Zgodnie z wytycznymi, u młodych kobiet rekomendowane jest jego regularne wykonywanie.

– Wiele kobiet zapomina o tym, aby raz w roku udać się na USG piersi. Niejednokrotnie okazuje się, że 50-letnia kobieta to badanie ostatni raz wykonała wiele lat temu w trakcie ciąży. Nie możemy sobie pozwolić na to, aby przez wiele lat nie wykonywać cytologii czy USG piersi, ponieważ wówczas nie wiemy, jaki jest stan naszego zdrowia. Dlatego apelujemy do młodych kobiet, aby regularnie wykonywały sonomammografię, gdyż badanie to może potwierdzić, że nasze piersi są zdrowe. Poza tym zawsze warto mieć punkt odniesienia do wyników badań z kolejnych lat – wskazuje Anna Kupiecka.

Druga kampania, której współorganizatorem jest Fundacja, a której celem jest profilaktyka raka piersi, to kampania #ThinkPink #purellapomaga w ramach ogólnoświatowej inicjatywy "Różowy Październik". Wspiera ją Ewa Chodakowska. W tym roku Fundacja przygotowała ulotki z grafikami przedstawiającymi, jak prawidłowo samodzielnie badać piersi. Akcja ma też cel charytatywny. Przygotowano dedykowane batony, ze sprzedaży których przeznaczone zostanie 10 proc. na działania statutowe Fundacji.

Ważna integracja pacjentek onkologicznych i wymiana doświadczeń

Fundacja organizuje także kampanie i warsztaty dla kobiet już chorych na raka piersi. W tym roku w ramach kampanii „BreastFit. Kobiecy biust. Męska sprawa” Fundacja przygotowała pięć spotkań z psychoonkologiem dla pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi.

– Pojedziemy w pięć różnych zakątków naszego kraju, aby je zaopiekować i pomóc im przejść przez różne etapy choroby, ale także po to, aby zintegrować środowisko pacjentek, żeby mogły one wymienić się wiedzą, porozmawiać o emocjach – mówi Anna Kupiecka.

Ponadto Fundacja organizuje także spotkania Klubu Pacjenta Onkocafe.

– To cykliczne, różnie tematycznie spotkania edukacyjne z ekspertami: dietetykami, psychologami czy lekarzami. Podczas tych spotkań kobiety mogą również skorzystać z różnych form radzenia sobie z emocjami, np. poprzez arteterapię, jogę, spotkania rehabilitacyjne, czy też nordic-walking po Warszawie. Towarzyszymy pacjentkom często przez wiele lat, na wszystkich etapach ich leczenia, czy też zdrowienia. Ja sama usłyszałam diagnozę raka piersi 10 lat temu i chorowałam przez 2 lata. Dla mnie ważne było wsparcie międzypacjenckie i wymiana informacji między koleżankami, które leczyły się tak, jak ja. Dlatego też cały czas realizujemy naszą misję – podkreśla Anna Kupiecka.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Anna Kupiecka: diagnostyka genetyczna powinna obejmować rodzinę chorego na raka [KOMENTARZ]

Nowotwory BRCA-zależne: dlaczego ważne są badania genetyczne?

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.