Światowy Tydzień Alergii 2026

„Kluczowe jest stosowanie leczenia długoterminowego o działaniu przeciwzapalnym, a nie tylko usuwanie doraźnych dolegliwości” – to przesłanie prof. Marcina Kurowskiego doskonale oddaje wyzwania, przed którymi stoją dziś polscy lekarze. Choroby alergiczne obniżają jakość życia milionów pacjentów, a ich skutki mają charakter przewlekły. Podczas debaty Polskiego Towarzystwa Alergologicznego eksperci podkreślali, że kluczem do zmiany tej sytuacji są: szybsza diagnostyka, szerszy dostęp do immunoterapii, systemowa edukacja oraz lepsza koordynacja opieki.

Współczesna medycyna definiuje powierzchnię oka jako aktywne mikrośrodowisko immunologiczne. O przebiegu chorób alergicznych współdecydują dziś bariera nabłonkowa, film łzowy oraz mikrobiom, a ich zaburzenie może drastycznie nasilać stan zapalny, sprzyjać przewlekłości objawów i zmieniać odpowiedź na standardową terapię. „Jeżeli mówimy o alergii ocznej, to nie skupiamy się wyłącznie na reakcji na pyłki, ale coraz częściej próbujemy chronić i odbudować całe mikrośrodowisko powierzchni oka” – podkreśla dr n. med. Monika Jędrzejczak-Czechowicz z Kliniki Immunologii i Alergii UM w Łodzi.

Atopowe zapalenie skóry nie jest wyłącznie problemem dermatologicznym. To przewlekła choroba zapalna, która może zaburzać sen, obniżać nastrój i głęboko ingerować w życie chorego oraz jego bliskich. O roli bariery naskórkowej, znaczeniu leczenia miejscowego i momentach, w których konieczna jest eskalacja terapii, mówi „Pulsowi Medycyny” prof. Roman Nowicki.

40 proc. Polaków ma alergię, to najczęstsza przewlekła choroba wieku dziecięcego. Problem narasta, warto więc rozważyć populacyjne badania przesiewowe pod kątem alergii, zaś opiekę nad chorymi zorganizować w modelu Krajowej Sieci Alergologicznej, na wzór takich sieci tworzonych w obszarze kardiologii i onkologii – uważa prof. Bolesław Samoliński, specjalista zdrowia publicznego, alergolog, otolaryngolog, kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego, Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Kalendarz pylenia w Polsce stopniowo się zmienia. Wydłużające się sezony pylenia, większa ilość pyłku w powietrzu oraz pojawianie się nowych roślin o wysokim potencjale alergizującym to jedne ze skutków ocieplenia klimatu. - Szczególne obawy budzi ambrozja, uznawana za jeden z najbardziej alergizujących gatunków roślin na świecie - mówi dr. hab. Filip Raciborski.

Alergie krzyżowe mogą odpowiadać za objawy, które pacjenci i lekarze nie zawsze wiążą z chorobą alergiczną. Reakcje między pyłkami roślin, pokarmami czy alergenami zwierząt coraz częściej są rozpoznawane dzięki diagnostyce molekularnej. Jak podkreśla prof. Radosław Gawlik, prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, dodatni wynik testu wcale nie musi oznaczać alergii, bo kluczowe znaczenie mają objawy kliniczne.

Alergie przez lata kojarzono przede wszystkim z dziećmi i młodymi dorosłymi. Tymczasem u pacjentów po 50. roku życia objawy rzekomoalergiczne często okazują się jedynie „maską” innych chorób. - W wieku senioralnym mamy do czynienia z naturalnym procesem immunosenescencji, czyli starzenia się układu immunologicznego – mówi prof. Marcin Kurowski.

W ramach Światowego Tygodnia Alergii 2026 Polskie Towarzystwo Alergologiczne i "Puls Medycyny" zapraszają na debatę ekspercką poświęconą aktualnym wyzwaniom w opiece nad pacjentami z chorobami alergicznymi. Dyskusja zatytułowana „Wytyczne a polska rzeczywistość. Nowe perspektywy w diagnostyce, profilaktyce i leczeniu chorób alergicznych w Polsce” odbędzie się 23 czerwca 2026 r. o godz. 11.00 w Workin przy ul. Senatorskiej 2 w Warszawie.

Coraz dłuższe sezony pylenia, ekspansja ambrozji i większa aktywność kleszczy to tylko część skutków ocieplenia klimatu obserwowanych przez alergologów. Jak podkreśla dr hab. n. med. i n. o zdr. Filip Raciborski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, zmiany zachodzące w środowisku już dziś wpływają na występowanie i przebieg chorób alergicznych.

Choć liczba ciężkich reakcji alergicznych w Europie stale rośnie, wciąż wiele osób nie potrafi rozpoznać wstrząsu anafilaktycznego lub obawia się podania adrenaliny. Tymczasem podstawą skutecznej interwencji jest szybkie wdrożenie algorytmu postępowania ratunkowego. Prof. dr hab. n. med. Marek Niedoszytko przedstawia zasady diagnostyki różnicowej, uzasadnia priorytetową rolę adrenaliny oraz wskazuje dalszą opiekę nad pacjentem po przebytym epizodzie wstrząsu.

Opieka koordynowana w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej miała poprawić wykrywalność i leczenie pacjentów z astmą oraz przewlekłymi chorobami układu oddechowego. W praktyce program rozwija się jednak znacznie wolniej, niż zakładano. – Tylko jedna trzecia placówek POZ realizuje dziś opiekę koordynowaną w ścieżce alergologiczno-pulmonologicznej – mówi dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki i zaznacza, że nawet połowa pacjentów z astmą wciąż nie ma rozpoznania. Problemem pozostają nie tylko ograniczenia systemowe, ale także brak edukacji personelu oraz zbyt późne kierowanie chorych do specjalistów.

Pacjenci często mają „przypiętą etykietę” nadwrażliwości na leki, tzn. uważa się, że są uczuleni na dany lek, podczas gdy w rzeczywistości nigdy nie przeszli odpowiedniej diagnostyki ostatecznie weryfikującej rozpoznanie. Niestety, ogranicza to wybór leków, które można podać pacjentowi wtedy, kiedy tego potrzebuje. Jeśli więc w wywiadzie pojawi się nadwrażliwość na leki, która została rozpoznana wiele lat temu, warto sprawdzić, czy obecnie ten problem rzeczywiście występuje u pacjenta – mówi prof. Joanna Glück.

Pacjent zgłasza bóle brzucha, wzdęcia lub biegunki po jedzeniu, ale przyczyna problemu wcale nie musi być oczywista. Takie objawy mogą sugerować IBS, nietolerancje pokarmowe, celiakię albo pełnoobjawową alergię grożącą anafilaksją. Diagnoza bywa trudna. – Kluczowy jest szczegółowy wywiad i ocena czasu pojawienia się objawów po spożyciu pokarmu – mówi prof. Natalia Ukleja-Sokołowska z Katedry i Kliniki Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Współczesna alergologia kładzie nacisk na wczesne wdrażanie leczenia przyczynowego jako jedynej drogi do modyfikacji naturalnej historii choroby. „Immunoterapia nie jest wyborem opcjonalnym – to fundament, który pozwala realnie zmienić przebieg schorzenia i zapobiec tzw. marszowi alergicznemu” – podkreśla prof. Radosław Gawlik, prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego.

Dodatni test to nie diagnoza alergii – podkreśla prof. Zbigniew Bartuzi, kierownik Kliniki Alergologii, Immunologii Klinicznej i Chorób Wewnętrznych w Szpitalu Uniwersyteckim nr 2 im. dr. J. Biziela w Bydgoszczy. Jak zaznacza, alergia pokarmowa może wystąpić w każdym wieku, a błędy diagnostyczne, w tym stosowanie niezalecanych testów, wciąż pozostają istotnym problemem w praktyce klinicznej.