Czerniak skóry jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z neuroektodermalnych komórek melanocytarnych. Jest to nowotwór o dużej dynamice wzrostu liczby zachorowań, która w ciągu ostatnich 30 lat zwiększyła się w Polsce prawie 3-krotnie. Poniżej przedstawiamy dostępne metody leczenia, zasady ich stosowania w programie lekowym, wyniki najnowszych badań oraz wyzwania na przyszłość.
Rozmowa o posiadaniu potomstwa, o ochronie płodności kobiety czy mężczyzny chorych na raka jest obowiązkiem lekarzy onkologów, hematologów, ginekologów i innych specjalistów. Problemy te wymagają standardowych rozwiązań ze względu na sytuację epidemiologiczną dotyczącą nowotworów.
Guzy neuroendokrynne (NET), w odróżnieniu od pozostałych nowotworów, rozwijają się powoli. Mogą nie dawać żadnych symptomów lub swoimi objawami imitować inne, bardziej powszechne choroby. Z tego powodu nowotwory NET są trudne w rozpoznawaniu. Od momentu pojawienia się pierwszych objawów do postawienia prawidłowej diagnozy może minąć nawet 4-5 lat.
Rak jajnika to jeden z najtrudniejszych kobiecych nowotworów, nazywany „cichym zabójcą”. Co roku w Polsce taką diagnozę słyszy ok. 3700 kobiet. Ok. 70 proc. pacjentek umiera w ciągu 5 lat: to wciąż jeden z najgorszych w rokowaniu nowotworów kobiecych i jedno z największych wyzwań w onkologii. Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika, obchodzony 8 maja, ma uwrażliwić na wczesne, nietypowe objawy tego nowotworu. Nadzieją dla pacjentek stają się nowe terapie coraz szerzej dostępne w jego leczeniu.
Prof. dr hab. n. med. Tomasz Szczepański, rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, został wybrany po raz drugi, na kolejną czteroletnią kadencję, prezesem Polskiego Towarzystwa Onkologii i Hematologii Dziecięcej.
Rocznie w Polsce rozpoznaje się nawet 24 tys. nowych zachorowań na raka płuca. Główną przyczyną tej choroby jest palenie tytoniu. W Polsce papierosy nałogowo pali ok. 8 mln ludzi. Czy zatem możliwe jest, aby - zgodnie z planami rządu - Polska do 2030 r. stała się krajem wolnym od tytoniu? O to m.in. zapytaliśmy prof. Pawła Krawczyka.
Guzy neuroendokrynne (NET) to nietypowe i bardzo trudne w rozpoznaniu nowotwory. Rozwijają się powoli, dając przy tym niespecyficzne objawy, które łatwo można pomylić z innymi chorobami. Zanim zostanie postawiona właściwa diagnoza u wielu pacjentów podejrzewa się np. wrzody przewodu pokarmowego, astmę, menopauzę, a nawet nerwicę.
Stosowanie kwasu acetylosalicylowego (ASA) jest zalecane w profilaktyce raka jelita grubego (colorectal cancer, CRC) u osób dorosłych w wieku 50-59 lat. Ostatnie dane z randomizowanego badania klinicznego sugerują jednak brak korzyści, a nawet możliwe szkody takiej profilaktyki u osób starszych.
W 2020 r. i na początku 2021 r. nastąpiły znaczące zmiany w leczeniu chorych na nieoperacyjnego, zaawansowanego i przerzutowego czerniaka. Zyskali oni dostęp do pełnego zakresu terapii z możliwością efektywnego nią zarządzania.
“Do 5 maja trwa nabór specjalistycznych placówek, które zaczną realizować nowy model kompleksowej opieki nad pacjentami z nowotworem jelita grubego” – podało Ministerstwo Zdrowia. Resort dodał, że trwają prace nad podobnymi zmianami w leczeniu nowotworów płuc, ginekologicznych i urologicznych.
„Kolonoskopia jest najczulszym badaniem w kierunku raka jelita grubego. Często wystarczy wykonać ją tylko raz w życiu, by uchronić się przed nowotworem. Może być bezbolesna, nawet jeśli zostanie wykonana bez znieczulenia” — przekonuje dr n. med. Marek Bugajski, z którym rozmawiamy o znaczeniu tego badania w profilaktyce i wykrywaniu raka jelita grubego oraz zachowaniu wysokich standardów jakościowych kolonoskopii.
Badania KEYNOTE-189 oraz KEYNOTE-407 potwierdziły skuteczność pembrolizumabu u chorych w IV stopniu zaawansowania niedrobnokomórkowego raka płuca. Ich wyniki dowiodły także, że terapia z wykorzystaniem pembrolizumabu, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z chemioterapią, charakteryzuje się wysokim stopniem bezpieczeństwa, a chorzy podczas leczenia mogą utrzymać wysoką jakość życia – przekonuje w rozmowie z „Pulsem Medycyny” dr hab. n. med. Ewa Kalinka, internista i specjalista z dziedziny onkologii.
Wydłużona ścieżka diagnostyczna i brak wykonania odpowiednich badań predykcyjnych powodują, że wciąż wielu pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca nie otrzymuje optymalnej metody leczenia. O najważniejszych problemach związanych z pracą patomorfologa i torakochirurga rozmawiamy z prof. dr hab. n. med. Renatą Langfort oraz dr. hab. n. med. Sławomirem Gąsiorowskim.
Pomimo znacznej częstości występowania w społeczeństwie nowotworów związanych z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (human papillomavirus, HPV), badania przesiewowe w kierunku raka związanego z HPV, niebędącego rakiem szyjki macicy, nie są dostępne w codziennej praktyce klinicznej. Biomarkery z krwi mogłyby pomóc wypełnić tę lukę w diagnostyce. Dotyczy to przede wszystkich rozpoznawania raków ustnej części gardła (oropharyngeal cancer, OPC), a także w części przypadków raka odbytu.
Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego – Centralny Szpital Kliniczny przy ul. Banacha to kolejny ośrodek w Polsce gotowy do leczenia terapią CAR-T u dorosłych pacjentów z ostrą białaczką limfoblastyczną z komórek B (B-ALL) i chłoniakiem rozlanym z dużych komórek B (DLBCL).
W wyborze optymalnej ścieżki leczenia zasadniczą rolę odgrywa prawidłowo postawione rozpoznanie niedrobnokomórkowego raka płuca. Dziś jego uzyskanie jest oparte już nie tylko na wykonaniu badań obrazowych i biopsji, ale także na przeprowadzeniu pogłębionej diagnostyki patomorfologicznej i genetycznej. O wyzwaniach związanych z rozpoznawaniem niedrobnokomórkowego raka płuca rozmawiamy z prof. dr hab. n. med. Joanną Chorostowską-Wynimko, specjalistą z dziedziny patomorfologii.
Pandemia COVID-19 przeorganizowała pracę wszystkich placówek medycznych. Ciągle zmieniająca się sytuacja w szpitalach utrudniła leczenie wielu chorym przewlekle, zwłaszcza zakażonych koronawirusem. W szczególnie trudnym położeniu znaleźli się pacjenci onkologiczni. „U chorujących na niedrobnokomórkowego raka płuca przebieg COVID-19 jest zazwyczaj skąpoobjawowy lub bezobjawowy. Terapia przeciwnowotworowa nie wpływa negatywnie na rokowania pacjenta i powinna być kontynuowana po ustąpieniu zakażenia SARS-CoV-2” — mówi onkolog kliniczny dr n. med. Tomasz Jankowski. W rozmowie przytacza przypadek pacjenta, który zachorował na COVID-19 w trakcie terapii pemrolizumabem.
Specjaliści Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przeprowadzili laparoskopową operację usunięcia prawych segmentów marskiej wątroby u pacjenta z rzadkim agresywnym nowotworem tego narządu. Tej metody w tym przypadku nigdy wcześniej w Polsce nie stosowano.
Terapia adjuwantowa i neoadjuwantowa poprawiają rokowania pacjentów chorych na czerniaka w III stopniu zaawansowania. Ich stosowanie zwiększa w sposób znaczący odsetek trwałych wyleczeń, wydłuża także czas do progresji choroby. Wprowadzone w styczniu zmiany w programie lekowym udostępniły wreszcie te terapie chorym, a leczenie uzupełniające stało się standardem postępowania w czerniaku także w Polsce.
Immunoterapia i leczenie celowane, stosowane u chorych na zaawansowanego, nieoperacyjnego i przerzutowego czerniaka, mogą wiązać się z różnymi działaniami niepożądanymi. Zarządzanie terapią oparte na doświadczeniach z praktyki klinicznej pozwala jednak w większości przypadków opanować toksyczność i kontynuować leczenie.
Wprowadzone 1 stycznia 2021 roku zmiany w programie lekowym B.6 dotyczące leczenia niedrobnokomórkowego raka płuca pozwalają na stosowanie skutecznego leczenia u chorych z zaawansowanym nowotworem. Umożliwia ono nie tylko wydłużenie życia pacjentów, ale także u części chorych doprowadzenie do całkowitego wyleczenia nowotworu – mówi „Pulsowi Medycyny” prof. dr hab. n. med. Dariusz M. Kowalski, specjalista w zakresie onkologii klinicznej i radioterapii onkologicznej.
Styczeń 2021 r. przyniósł wiele zmian w programie lekowym B.6 dotyczącym leczenia w Polsce pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP). Na liście refundacyjnej pojawiły się nowe terapie, co sprawiło, że postępowanie w tym nowotworze zbliżyło się do standardów europejskich. Jednak organizacja opieki onkologicznej nad tymi chorymi pozostawia wiele do życzenia — o czym mówią zaproszeni do udziału w debacie goście.
„Podstawą Krajowej Sieci Onkologicznej jest proste założenie, że pacjent, niezależnie od miejsca zamieszkania, otrzyma opiekę onkologiczną opartą na jednakowych standardach diagnostyczno-terapeutycznych” — przypomniał wiceminister zdrowia Sławomir Gadomski, prezentując posłom dotychczasowe rezultaty i wnioski z pilotażu KSO.
„Diagnoza choroby nowotworowej u dziecka ma wpływ na funkcjonowanie całego systemu rodzinnego. A jednocześnie to, w jaki sposób poradzi sobie chore dziecko, jest ściśle uzależnione od funkcjonalności rodziny” — mówi psychoonkolog, dr hab. n. med. Marzena Samardakiewicz, prof. UM, która wyjaśnia, jak rozmawiać z dzieckiem chorym na raka i jego bliskimi.
O etiopatogenezie raka wątrobowokomórkowego, jego objawach, diagnostyce i przebiegu, a także o dostępnych i niedostępnych w Polsce możliwościach leczenia chorych mówią onkolodzy kliniczni: prof. dr hab. n. med. Marek Wojtukiewicz oraz dr n. med. Leszek Kraj.