Sześć przypadków pacjentów z czerniakiem przerzutowym o różnej lokalizacji przedstawiają onkolodzy kliniczni: dr n. med. Katarzyna Kozak (przypadek 1, 2, 3) i lek. Paweł Rogala (przypadek 4, 5, 6) z Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Czerniak skóry jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z neuroektodermalnych komórek melanocytarnych. Jest to nowotwór o dużej dynamice wzrostu liczby zachorowań, która w ciągu ostatnich 30 lat zwiększyła się w Polsce prawie 3-krotnie. Poniżej przedstawiamy dostępne metody leczenia, zasady ich stosowania w programie lekowym, wyniki najnowszych badań oraz wyzwania na przyszłość.
W 2020 r. i na początku 2021 r. nastąpiły znaczące zmiany w leczeniu chorych na nieoperacyjnego, zaawansowanego i przerzutowego czerniaka. Zyskali oni dostęp do pełnego zakresu terapii z możliwością efektywnego nią zarządzania.
Terapia adjuwantowa i neoadjuwantowa poprawiają rokowania pacjentów chorych na czerniaka w III stopniu zaawansowania. Ich stosowanie zwiększa w sposób znaczący odsetek trwałych wyleczeń, wydłuża także czas do progresji choroby. Wprowadzone w styczniu zmiany w programie lekowym udostępniły wreszcie te terapie chorym, a leczenie uzupełniające stało się standardem postępowania w czerniaku także w Polsce.
Immunoterapia i leczenie celowane, stosowane u chorych na zaawansowanego, nieoperacyjnego i przerzutowego czerniaka, mogą wiązać się z różnymi działaniami niepożądanymi. Zarządzanie terapią oparte na doświadczeniach z praktyki klinicznej pozwala jednak w większości przypadków opanować toksyczność i kontynuować leczenie.
Stosowanie terapii personalizowanej już jest standardem w leczeniu nieoperacyjnego zaawansowanego i przerzutowego czerniaka. Jakich zmian w tym zakresie można się spodziewać w najbliższym czasie i czy terapia ukierunkowana molekularnie jest przyszłością w leczeniu zaawansowanego czerniaka — pytamy prof. dr. hab. n. med. Piotra Rutkowskiego z Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
O najważniejszych elementach programu lekowego B.59, dotyczącego leczenia zaawansowanego czerniaka w kolejnym odcinku programu “Oblicza Medycyny” rozmawiamy z prof. dr hab. n. med. Piotrem Rutkowskim oraz prof. dr. hab. n. med. Jackiem Mackiewiczem.
Jeśli są dostępne alternatywne metody leczenia, to zadaniem lekarza jest przedstawienie w sposób zrozumiały dla pacjenta wszelkich informacji dotyczących terapii, aby mógł on podjąć najlepszą dla siebie decyzję” — wskazuje prof. dr hab. n. med. Jacek Mackiewicz. Rozmawiamy z nim na temat nowych możliwości leczenia chorych na zaawansowanego czerniaka oraz poprawy jakości życia tych osób.
„Jeszcze dekadę temu nie odważyłbym się powiedzieć, że chorzy na zaawansowanego, nieoperacyjnego czerniaka mają szansę przeżycia kilku, a nawet kilkunastu lat. Dziś wiem, że dzięki nowoczesnym terapiom i zmianom w opiece nad pacjentem onkologicznym, jest to możliwe. Co więcej, w naszej klinice u znacznej liczby tych pacjentów obserwujemy wieloletnie remisje, a zaawansowany czerniak z choroby śmiertelnej staje się schorzeniem przewlekłym” — podkreśla prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski. Rozmawiamy z nim o zmianach, jakie w ostatnich latach zaszły w programie lekowym dla chorych na czerniaka w Polsce.
Immunoterapia i terapia celowana stanowią obecnie podstawę leczenia chorych w III i IV stopniu zaawansowania czerniaka. Nowe zapisy programu lekowego B.59 gwarantują dostęp do terapii w ramach leczenia uzupełniającego i systemowego. O tym, jak wprowadzone niedawno zmiany w programie lekowym wpłyną na rokowania pacjentów z czerniakiem, rozmawiamy z dr. hab. n. med. Jackiem Mackiewiczem.
Rok 2020 przyniósł wiele zmian w programie lekowym leczenia zaawansowanego nieresekcyjnego i przerzutowego czerniaka. Poszerzono nie tylko dostęp do nowych terapii, ale także wprowadzono rozwiązania systemowe, które uelastyczniły program. O najważniejszych zmianach w leczeniu czerniaka rozmawiamy z prof. dr. hab. n. med. Piotrem Rutkowskim, kierownikiem Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Leczenie systemowe chorych na zaawansowanego, nieresekcyjnego lub przerzutowego czerniaka jest obarczone skórnymi działaniami niepożądanymi, których wystąpienie może wpływać na przebieg terapii. „Większy wybór leków dostępnych w programie lekowym daje większe możliwości personalizacji leczenia u poszczególnych pacjentów” — wyjaśnia w wywiadzie dla „Pulsu Medycyny” płk. dr hab. n. med. Witold Owczarek, prof. nadzw.
95 proc. nowotworów skóry wymaga jedynie leczenia chirurgicznego — wycięcia drobnej zmiany w znieczuleniu miejscowym. Pozostałe 5 proc. to nowotwory, w przypadku których do prowadzenia terapii wskazana jest współpraca dermatologa, onkologa klinicznego, chirurga onkologicznego i innych specjalistów.
Obecna w onkologicznym programie lekowym od września nowa kombinacja inhibitorów BRAF i MEK wydaje się być obarczona najmniejszą liczbą działań niepożądanych spośród wszystkich dostępnych metod systemowego leczenia chorych na czerniaka. W jakim stopniu decydują o wyborze metod leczenia takie czynniki, jak bezpieczeństwo i profil toksyczności terapii celowanej, szczególnie w dobie pandemii COVID-19, rozmawiamy z prof. dr. hab. n. med. Piotrem Rutkowskim, kierownikiem Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Dotychczas chorzy na zaawansowanego czerniaka mogli być leczeni w ponad 60 placówkach w całej Polsce, przypominają eksperci Akademii Czerniaka oraz sekcji naukowej polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej. Jednak tylko 24 ośrodki miały pełen dostęp do optymalnych terapii, specjalistów oraz badań diagnostycznych. Wiązało się to z ryzykiem, że w pozostałych placówkach chorzy nie będą skutecznie leczeni.
Lista refundacyjna, obowiązująca od 1 września, wprowadza zmiany w dotychczasowym programie lekowym dla chorych na zaawansowanego czerniaka. Dołączone zostały nowe leki ukierunkowane molekularnie — kombinacja enkorafenibu i binimetynibu oraz połączenie leków immunokompetentnych — ipilimumabu z niwolumabem. Jakie korzyści z nowych terapii odnoszą pacjenci z czerniakiem, rozmawiamy z onkologami klinicznymi: lek. Pawłem Rogalą oraz lek. Katarzyną Kozak, pracującymi w Klinice Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Gościem w kolejnym odcinku programu „Oblicza Medycyny” jest prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, z którym porozmawialiśmy o tym, co ma do zaoferowania system ochrony zdrowia pacjentom z nieoperacyjnym oraz przerzutowym czerniakiem.
Po raz 19. odbyło się doroczne spotkanie Po ASCO (3-4 lipca), podczas którego polscy onkolodzy zapoznają się z najważniejszymi doniesieniami z kongresu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. W tym roku, z powodu trwającej pandemii COVID-19, zarówno amerykańskie, jak i polskie spotkanie miało formę wirtualną. W konferencji ASCO uczestniczyło 42 700 osób ze 138 krajów, w polskim spotkaniu 720 osób — najwięcej w historii tego wydarzenia.
Kolejne wyniki badań klinicznych potwierdzają skuteczność terapii adjuwantowej u chorych po wycięciu czerniaka w III stopniu zaawansowania. W Polsce leczenie uzupełniające wciąż dostępne jest w ramach ratunkowego dostępu do technologii lekowej (RDTL), przez co nie wszyscy chorzy otrzymują je na czas. O terapii adjuwantowej i najnowszych doniesieniach zaprezentowanych i omówionych podczas tegorocznego spotkania "Po ASCO" rozmawiamy z prof. dr. n. med. Piotrem Rutkowskim, kierownikiem Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
W Polsce rocznie w kierunku czerniaka diagnozowanych jest blisko 4000 pacjentów, a w Europie liczba nowych przypadków wynosi nawet 100 tys. osób każdego roku. Czerniak, mimo że występuje stosunkowo rzadko i stanowi tylko 4 proc. wszystkich przypadków nowotworów skóry, charakteryzuje się bardzo agresywnym przebiegiem. Odpowiada za 80 proc. zgonów z powodu chorób nowotworowych skóry. Szybka diagnoza i skuteczne, dopasowane do typu czerniaka leczenie zwiększają szanse pacjentów na powrót do zdrowia.
„Pandemia bez wątpienia odbiła się na naszej aktywności i organizacji ochrony zdrowia, ale nie spowolniła procesu chorobowego w schorzeniach onkologicznych. Paradoksalnie to właśnie teraz powinniśmy zachować największą czujność” – zwróciła uwagę dr n. med. Barbara Radecka, z którą w nowym odcinku programu „Oblicza Medycyny” porozmawialiśmy o złotym standardzie w profilaktyce czerniaka oraz opcjach terapeutycznych dostępnych dla polskich pacjentów.
Każdego roku w Polsce diagnozuje się czerniaka u ok. 4 tys. osób. U części z nich choroba jest w stadium zaawansowanym, wymagającym terapii systemowej. Jeszcze kilka lat temu zaawansowany czerniak był przyczyną śmierci ponad 90 proc. chorych po kilku miesiącach od jego rozpoznania. Dziś 5-letnie przeżycia udaje się uzyskać nawet u 30-40 proc. pacjentów z czerniakiem nieoperacyjnym. O efektach wprowadzenia leków immunologicznych w terapii tych chorych rozmawiamy z onkolog lek. Katarzyną Kozak z Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.
W Polsce około 120 chorych na czerniaka ma możliwość korzystania z terapii uzupełniającej leczenie zasadnicze. Szacuje się, że takich pacjentów mogłoby być pięć razy więcej. Według prof. dr. hab. n. med. Piotra Rutkowskiego, rozmowy z Ministerstwem Zdrowia dotyczące utworzenia programu lekowego obejmującego terapię adiuwantową toczą się już ponad rok.
Wzrost ilości dwóch białek - PARP1 i IDO1 - w komórkach nowotworowych wiąże się z istotnie gorszym rokowaniem u pacjentów z czerniakiem błon śluzowych - wykazał międzynarodowy zespół badawczy. Naukowcy dodają, że ograniczenie aktywności tych białek może poprawić wyniki leczenia tego nowotworu.
W kolejnym odcinku cyklu „Dyżur eksperta” na pytania dotyczące sytuacji pacjentów z czerniakiem w czasie epidemii koronawirusa SARS-CoV-2 oraz organizacji leczenia onkologicznego odpowiedziała lek. Katarzyna Kozak z Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, Narodowe Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.
W Polsce rocznie wykrywa się czerniaka u ok. 4 tys. osób. W wielu przypadkach choroba jest rozpoznawana w zaawansowanym stadium, wymagającym - oprócz leczenia chirurgicznego - terapii systemowej i uzupełniającej. Mimo pandemii COVID-19 leczenie chorych na czerniaka jest kontynuowane. Drogowskazem dla specjalistów w tym trudnym czasie są rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne, o których w programie „Oblicza Medycyny” rozmawiamy z prof. dr. hab. n. med. Piotrem Rutkowskim, kierownikiem Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.
Prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie — Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, podczas XV Konferencji Edukacyjnej „Onkologia w Praktyce”, która odbyła się w dniach 6-7 marca w Warszawie, przedstawił najnowsze doniesienia dotyczące leczenia czerniaka na świecie.
W Polsce każdego roku u około 4 tys. osób jest diagnozowany czerniak. U części tych pacjentów nowotwór jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium, gdy występują już przerzuty odległe, a sama choroba w szybkim tempie postępuje. Kilka lat temu po usłyszeniu diagnozy „czerniak” chorzy żyli zaledwie kilka miesięcy. Dziś wielu z nich może liczyć na całkowite wyleczenie, a to dzięki wprowadzeniu dwóch nowych rodzajów terapii.