Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła dwa nowe testy krwi, które wspierają diagnozowanie choroby Alzheimera u dorosłych pacjentów z wczesnymi objawami zaburzeń poznawczych. Jeden z nich jest przeznaczony dla osób dorosłych już od 40. roku życia. Jak przekonują eksperci, oba testy mogą zwiększyć dostępność diagnostyki.
Starzenie się populacji sprawia, że coraz większego znaczenia nabiera nie tylko wczesne rozpoznawanie zaburzeń poznawczych, ale również ocena, którzy pacjenci rzeczywiście mogą odnieść korzyść z nowoczesnej terapii. Podczas kongresu EuGMS 2026 prof. Konrad Rejdak zwracał uwagę m.in. na znaczenie wielochorobowości, zespołu kruchości oraz ryzyka powikłań przy kwalifikowaniu chorych do terapii antyamyloidowych.
Leczenie choroby Alzheimera szybko się zmienia. Do stosowanych już terapii antyamyloidowych dołączają strategie ukierunkowane na inne mechanizmy choroby, m.in. białko tau i neurozapalenie. Naukowcy pracują także nad sposobami skuteczniejszego dostarczania leków do mózgu. Powód jest prosty: choroba Alzheimera jest znacznie bardziej złożona niż odkładanie się amyloidu. - Usunięcie amyloidu nie równa się leczeniu choroby Alzheimera - podkreśla dr Aleksandra Karbowniczek z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
Chorobę Alzheimera można wykrywać na etapie, gdy człowiek nie ma jeszcze żadnych objawów. Rozwój biomarkerów z krwi zmienia podejście do diagnostyki, ale jednocześnie stawia lekarzy przed nowym problemem: co zrobić z osobą, u której wykryto biologiczne oznaki choroby, choć nadal jest w pełni sprawna?
14 września podczas konferencji MZ poinformowało oficjalnie o uruchomieniu pięcioletniego Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, który ma zmniejszyć obciążenie społeczne związane m.in. z chorobą Alzheimera. Jak podkreśla resort zdrowia, to pierwsza tego typu polityka publiczna przyjęta przez rząd. Program ma na celu zwiększenie świadomości w zakresie profilaktyki chorób otępiennych oraz wspieranie wczesnego rozpoznawania zaburzeń poznawczych. W planach jest też stworzenie miejsc dziennego pobytu dla pacjentów, co odciąży ich rodziny.
Stosowanie hormonalnej terapii menopauzalnej (HTM) opartej na estrogenach wiąże się z niższym ryzykiem choroby Alzheimera oraz mniejszym nasileniem charakterystycznych dla niej zmian w mózgu - wynika z badania naukowców ze Stanford Medicine. Autorzy pracy opublikowanej w czasopiśmie „Neurology” zastrzegli jednak, że zaobserwowany związek nie dowodzi, iż terapia chroni przed rozwojem choroby.
Blisko 83 proc. pacjentów z chorobą Alzheimera na wczesnym etapie osiągnęło stabilizację choroby lub poprawiło swój stan po średnio 17 miesiącach leczenia lekanemabem. Wyniki badania RWE (ang. Real World Evidence) LEADER potwierdzają długoterminowe korzyści leczenia w codziennej praktyce klinicznej.
Leczenie antyamyloidowe zmienia sposób myślenia o chorobie Alzheimera – od późnego rozpoznawania otępienia w kierunku wczesnej diagnostyki i kwalifikacji pacjentów na wczesnym etapie choroby. Wyniki badań nad lekanemabem i donanemabem tworzą fundament pod decyzje terapeutyczne lekarzy. - Dane te są ważne dla codziennej praktyki, ponieważ jasno definiują profil pacjenta, który odniesie największą korzyść z terapii – wskazuje prof. Jacek Staszewski.
Rezonans magnetyczny u pacjenta z zaburzeniami poznawczymi nie służy już wyłącznie do wykluczenia guza, wodogłowia czy zmian poudarowych. Coraz większe znaczenie ma ocena charakteru zaniku mózgowia, lokalizacji mikrokrwawień i zmian naczyniopochodnych. „Radiolog nie może samodzielnie rozpoznać choroby Alzheimera, ale może pomóc neurologowi, pokazując wzorzec uszkodzenia mózgowia” – podkreśla prof. Katarzyna Karmelita-Katulska, prezeska Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego.
Współczesna diagnostyka otępień ewoluowała z opisu objawów w stronę fundamentu celowanej strategii terapeutycznej. Dzięki modyfikacji kryteriów rozpoznania i biomarkerom wczesne rozpoznanie staje się warunkiem skutecznego leczenia. Prof. Agnieszka Gorzkowska przedstawia model etapowej ścieżki pacjenta – od czujności w POZ, przez precyzyjne różnicowanie w AOS, po rolę ośrodków referencyjnych.
Polska neurochirurgia wyznacza dziś nowe standardy w leczeniu chorób mózgu. Prof. Mirosław Ząbek wyjaśnia, jak dzięki terapii genowej oraz innowacyjnym technologiom – takim jak nóż gamma czy skoncentrowane ultradźwięki – można skutecznie pomagać pacjentom bez konieczności otwierania czaszki. Zamiast tradycyjnego skalpela lekarze coraz częściej sięgają po metody małoinwazyjne, które pozwalają osobom z chorobą Alzheimera i Parkinsona dłużej zachować sprawność oraz samodzielność w codziennym życiu.
Pierwsza na świecie terapia genowa w otępieniu czołowo-skroniowym, pacjenci z USA szukający ratunku w Polsce i wizyty profesorów z czołowych europejskich klinik – to codzienność warszawskiego ośrodka neurochirurgii. U podstaw tych sukcesów leży przekonanie, że ten zawód trzeba nosić w sobie przez całą dobę, o czym przekonuje twórca tych osiągnięć, dr hab. Mirosław Ząbek, prof. CMKP, laureat 2. miejsca Listy Stu 2025.
Naukowcy zaobserwowali u kobiet z menopauzą znaczące zmniejszenie objętości istoty szarej w obszarach mózgu, które są zazwyczaj dotknięte chorobą Alzheimera. Może to pomóc wyjaśnić, dlaczego kobiety cierpią na demencję znacznie częściej niż mężczyzn - informuje pismo „Psychological Medicine”.
Dzięki przywróceniu równowagi koenzymu NAD+ możliwe jest nie tylko spowolnienie czy zatrzymanie postępu choroby Alzheimera, ale także osiągnięcie pełnej regeneracji neurologicznej; na razie - w przypadku modeli zwierzęcych. O nowych ustaleniach badaczy informuje pismo „Cell Reports Medicine”.
Łódzkie Towarzystwo Alzheimerowskie, które od 27 lat prowadzi w Łodzi Środowiskowy Dom Samopomocy (ŚDS) dla Osób z Chorobą Alzheimera, planuje otwarcie drugiej placówki. Kierowniczka ŚDS Maja Maciaszczyk wskazuje, że nadal brakuje rozwiązań systemowych, np. polskiego planu leczenia tej choroby.
Semaglutyd – substancja czynna popularnych leków Ozempic i Wegovy – może nie tylko pomagać w kontroli cukrzycy i redukcji masy ciała, ale również obniżać ryzyko rozwoju demencji - wynika z badania opisanego w czasopiśmie „Journal of Alzheimer’s Disease”.
Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt uchwały Rady Ministrów w sprawie „Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030”. Program ma przyczynić się do poprawy jakości życia chorych oraz wsparciu ich opiekunów.
Pojawiła się nadzieja, że terapia biologiczna, nakierowana na znajdujące się w mózgu złogi beta amyloidu, może być skuteczna w leczeniu choroby Alzheimera, przynajmniej u niektórych pacjentów. Sugerują to najnowsze badania opublikowane przez "Lancet Neurology".
Dzięki wczesnej diagnostyce zaburzeń pamięci postęp choroby Alzheimera można opóźnić o ok. dwa lata – oceniają eksperci. Ich zdaniem poprawa jakości opieki nad pacjentami z chorobą Alzheimera wymaga stworzenia systemu opartego o kliniki pamięci, gdzie współpracują specjaliści z różnych dziedzin.
Dobra wiadomość jest taka, że wiele czynników ryzyka rozwoju choroby Alzheimera ma charakter modyfikowalny, co oznacza, że odpowiednie zachowania prozdrowotne mogą obniżyć ryzyko zachorowania lub przynajmniej opóźnić wystąpienie jej pierwszych objawów - mówi neurolog dr hab. Joanna Siuda.
W eksperymencie na myszach naukowcy odkryli, że znany od dawna lek – prostaglandyna F2A – pomaga usuwać z mózgu toksyczne substancje. Dzięki temu może okazać się przydatny w takich zaburzeniach jak np. choroby Alzheimera czy Parkinsona.
Obecny poziom wycen diagnostyki i leczenia w neurologii sprawia, że zdecydowana większość oddziałów neurologicznych jest nierentowna. Do tego dochodzą zasady finansowe dotyczące realizacji programów lekowych, których aktualnie w Polsce w obszarze leczenia chorób neurologicznych jest 17. Do programów lekowych kwalifikowanych jest coraz więcej pacjentów, a ich obsługa pochłania wiele czasu i wymaga dużego nakładu pracy neurologów i całego personelu, co stanowi obciążenie dla budżetów szpitali. Konieczne są pilne zmiany w tym zakresie, zwłaszcza biorąc pod uwagę aktualne trendy demograficzne i epidemiologię – podkreśla prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz.
Rzecznik Praw Pacjenta ogłosił konkurs na wybór partnera do uruchomienia i utrzymania bezpłatnej infolinii dla osób chorych na chorobę Alzheimera lub inne zaburzenia otępienne oraz ich rodzin i opiekunów. Termin składania ofert upływa 3 czerwca 2024 r.
Na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego rozwijana jest nowa technologia diagnozowania chorób Parkinsona i Alzheimera we wczesnych stadiach. Rozwiązanie ma zostać wprowadzone jako usługa medyczna poprzez spółkę spin-off powołaną przez obie uczelnie.
Liczymy na przyspieszenie wdrażania zmian niezbędnych w neurologii przez nową ekipę MZ. Bardzo dobra jest propozycja, którą wysunął wiceminister Wojciech Konieczny, czyli utworzenie dziennych oddziałów diagnostyczno-terapeutycznych, np. na bazie istniejących oddziałów neurologicznych, borykających się dziś z brakami kadrowymi. W takich oddziałach mogłyby być diagnozowane przewlekłe choroby mózgu oraz prowadzone bardzo liczne w neurologii programy lekowe, które nie wymagają hospitalizacji — mówi prof. Alina Kułakowska.
MZ dostrzega szczególne potrzeby osób z zaburzeniami otępiennymi, w tym konieczność zapewnienia tej grupie holistycznego wsparcia, dlatego opracowywany jest pierwszy interdyscyplinarny dokument strategiczny poświęcony problemowi demencji – Plan wobec Demencji, poinformował wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny w odpowiedzi na interpelację poselską.
Geriatria jest dyscypliną bardzo ważną, ale z założenia wspomagającą. W polskim systemie opieki zdrowotnej pacjenci, nawet w bardzo zaawansowanym wieku, trafiają do oddziałów specjalistycznych, np. kardiologii, neurologii, gastrologii, endokrynologii. Trudno więc mówić o konkretnym wieku jako punkcie odcięcia — tłumaczy prof. Konrad Rejdak.
Problem dynamicznego wzrostu przypadków występowania chorób otępiennych u osób starszych oraz fakt, że polskie społeczeństwo starzeje się, wpłynęły na decyzję o umieszczeniu w planie prac Najwyższej Izby Kontroli (NIK) na rok 2024 kontroli „Funkcjonowanie opieki nad osobami starszymi z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz wsparcie ich opiekunów”.
Naukowcy z University College London odkryli, że mężczyźni, którym przepisywano Viagrę i leki o podobnym działaniu, byli po latach o 18 proc. mniej narażeni na rozwój choroby Alzheimera, w porównaniu z mężczyznami, którzy nie przyjmowali takich leków.