Piętno pandemii: część dzieci odmawia chodzenia do szkoły

Dr hab. n. med. Barbara Remberk
opublikowano: 25-12-2021, 08:00

O najważniejszych dokonaniach w zakresie psychiatrii dzieci i młodzieży w 2021 r. opowiadała dr hab. n. med. Barbara Remberk, była konsultant krajowa w tej dziedzinie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Na zdj. dr hab. n. med. Barbara Remberk, była konsultant krajowa w dziedzinie psychiatrii dziecięcej.
archiwum

W mijającym roku najważniejszym wątkiem była reforma psychiatrii dziecięcej. Projekt trójstopniowego systemu został opracowany przez zespół ekspertów wraz z Ministerstwem Zdrowia ponad dwa lata temu, natomiast obecnie trwa jego wdrożenie.

Trzy poziomy opieki w trakcie tworzenia

Pierwszy poziom mają stanowić środowiskowe poradnie psychologiczne. Tych placówek nie było i zostały stworzone od podstaw. Obecnie jest ich ponad 300. To w znaczący sposób poprawiło dostęp do pomocy psychologicznej.

Kolejne etapy reformy zakładają powstanie lub przekształcenie poradni zdrowia psychicznego w ośrodki drugiego poziomu, które oferują kompleksową opiekę, w tym konsultacje lekarskie i terapię na oddziałach dziennych, ale wciąż w trybie ambulatoryjnym. I kolejny krok to stworzenie na bazie istniejących oddziałów całodobowych ośrodków trzeciego poziomu opieki.

W latach 2020-2021 powstawały ośrodki pierwszego poziomu; pod koniec 2021 r. zostały zintensyfikowane prace dotyczące sposobu funkcjonowania, wyceny i kontraktowania świadczeń II i III poziomu. Na początku 2021 r. usłyszeliśmy zapowiedź rządu, że będą nakłady na remonty i poprawę infrastruktury oddziałów. Pod koniec 2021 r. wiele spośród całodobowych oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży uzyskało dofinansowanie. Modernizacja i remonty w większości będą realizowane w 2022 r.

Niecierpliwie czekamy też na nową wycenę AOTMiT dotyczącą świadczeń w psychiatrii dziecięcej, która - według zapowiedzi organów administracji państwowej - powinna być istotnie lepsza niż dotychczasowa. Poprawa wyceny jest niezbędna nie tylko do przeprowadzenia reformy, ale przede wszystkim do przetrwania systemu psychiatrycznej opieki zdrowotnej.

We wspieraniu zdrowia psychicznego bardzo ważna jest także rola szkoły. Znajduje to odzwierciedlenie w pracach legislacyjnych dotyczących systemu edukacji.

Szansa na wzmocnienie kadrowe

Natomiast w sektorze ochrony zdrowia stałym problemem jest niedobór lekarzy. W wielu miejscach pensje są zbyt niskie, by móc utrzymać kadrę profesjonalistów. To są trudności wspólne dla psychiatrii dziecięcej i innych dziedzin ochrony zdrowia.

Cieszyć może rosnące zainteresowanie tą specjalizacją ze strony młodych lekarzy, którzy chcą się kształcić w tej dziedzinie. Ponadto w uzgodnieniu z prof. Teresą Jackowską, która jest konsultantem krajowym w dziedzinie pediatrii, oraz z Ministerstwem Zdrowia od 2022 r. została stworzona dla pediatrów tzw. krótka ścieżka specjalizacyjna – skrócony program specjalizacji dla lekarzy szkolących się w psychiatrii dziecięcej i posiadających specjalizację z pediatrii. Mam nadzieję, że pozwoli to na szybsze zwiększanie liczby psychiatrów dziecięcych.

Zacieśnienie współpracy pediatrów z psychiatrami dziecięcymi jest ważne. Chcemy też cały czas rozwijać współpracę między psychiatrami dziecięcymi a psychiatrami dorosłych.

Diagnoza zdrowia psychicznego Polaków

Warto również wspomnieć o badaniach naukowych. Bardzo ważne było ogłoszenie wyników kompleksowego badania stanu zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań - EZOP II. Wyniki badania zostały przedstawione na konferencji, czekamy na publikację ostatecznej wersji (pod redakcją dr. Jacka Moskalewicza i prof. Jacka Wciórki). Badanie jest kontynuacją i rozszerzeniem wcześniejszego: „Epidemiologia zaburzeń psychiatrycznych i dostępność psychiatrycznej opieki zdrowotnej (EZOP I)”, przeprowadzonego na próbie osób w wieku 18-64 lata.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

W obecnej edycji zakres badania po raz pierwszy objął próbę losową wszystkich mieszkańców kraju, bez ograniczenia wieku. Oznacza to, że – po raz pierwszy od 20 lat – dysponujemy danymi na temat aktualnego rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży w naszym kraju. Jest to kluczowe w procesie systemowego planowania opieki.

Niewątpliwie w wynikach zwraca uwagę rozbieżność pomiędzy rozpowszechnieniem zaburzeń (jakiekolwiek zaburzenie psychiczne dotyczyło, zależnie od grupy wiekowej, kilkunastu procent dzieci) a znacznie mniejszą liczbą pacjentów, którzy otrzymują pomoc. Wyniki badania wskazują także na istotne z punktu widzenia zdrowia publicznego rozpowszechnienie tendencji samobójczych.

Prawdziwe oblężenie placówek psychiatrii dziecięcej

Jak wygląda sytuacja naszych pacjentów? Badania prowadzone w Polsce i na świecie wskazują na pogorszenie samopoczucia dzieci i młodzieży w okresie restrykcji związanych z epidemią. Niemniej jednak w trakcie trwania lockdownu do szpitali, poradni i gabinetów zgłaszało się znacznie mniej pacjentów niż we wcześniejszych latach. Natomiast teraz, od początku września, placówki świadczące pomoc psychiatryczną dzieciom i młodzieży przeżywają prawdziwe oblężenie, co jest związane z bardzo trudnym powrotem do funkcjonowania w szkole.

Część dzieci odmawia chodzenia do szkoły. Obserwujemy m.in. objawy lękowe i depresyjne, zaś do szpitali zgłaszają się dzieci z tendencjami samobójczymi. Ponieważ, jak wspomniałam, na razie funkcjonowanie oddziałów całodobowych i poradni psychiatrycznych odbywa się na starych zasadach – placówki te są skrajnie przeciążone.

Warto też podkreślić stopniową zmianę świadomości społecznej dotyczącej wspierania zdrowia psychicznego. Społeczeństwo – w tym lekarze, decydenci, dziennikarze i wiele innych osób - zaczęło myśleć o tym, że dzieci i młodzież mają prawo do pomocy i wsparcia. Rodzice nie godzą się z tym, żeby dzieci cierpiały z powodu nieleczonych trudności. Wiedzą, że można dzieciom pomóc. I to jest dobry kierunek.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Psychiatria dziecięca w czasach COVID-19: rozpad więzi i pogłębienie zaburzeń

Liczba prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży może być mocno niedoszacowana

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.