Narodowa Strategia Onkologiczna [NAJWAŻNIEJSZE ZAŁOŻENIA]

Monika Majewska
opublikowano: 10-01-2020, 14:20

Narodowa Strategia Onkologiczna stanowi odpowiedź na wzrost zachorowań i śmiertelności na choroby nowotworowe w Polsce. W założeniu ma ona pomóc zahamować ten negatywny trend, a także podnieść jakość opieki nad pacjentami, u których rozpoznano nowotwór. "To najważniejszy dokument w onkologii, jaki powstał w ostatnich latach i ukształtuje nasze działania na najbliższe 10 lat" – mówi prof. Piotr Rutkowski z Centrum Onkologii – Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, przewodniczący zespołu ds. Narodowej Strategii Onkologicznej.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Narodowa Strategia Onkologiczna ma być całościowym programem walki z rakiem w Polsce. Powstała na podstawie uchwalonej wiosną 2019 r. ustawy i ma wytyczyć kierunki rozwoju systemu opieki onkologicznej, w tym m.in. działania z zakresu profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. NSO została zaplanowana jako program wieloletni, obejmujący lata 2020-2030. Pod koniec listopada 2019 r. Narodowa Strategia Onkologiczna została przekazana do wykazu prac rządu. Jak zapowiada Sławomir Gadomski, wiceminister zdrowia, jest szansa, że zostanie przyjęta jeszcze w styczniu 2020 r.

Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada m.in., że wszyscy pacjenci z chorobą nowotworową zostaną objęci kompleksową opieką onkologiczną.
Zobacz więcej

Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada m.in., że wszyscy pacjenci z chorobą nowotworową zostaną objęci kompleksową opieką onkologiczną. iStock

W Polsce wzrasta liczba zachorowań i umieralności na nowotwory

W Polsce w ciągu ostatnich trzech dekad liczba zachorowań na nowotwory wzrosła ponad dwukrotnie. Jeszcze w 2000 r. na nowotwory złośliwe chorowało 299 osób na 100 tys. osób, zaś w 2014 r. już 406 osób na 100 tys. obywateli. Co gorsza, ten negatywny trend będzie się dalej utrzymywał. Polscy onkolodzy szacują, że w okresie najbliższych 10 lat liczba pacjentów onkologicznych może wzrosnąć o ok. 30 proc.

Jednocześnie choroby nowotworowe stanowią w Polsce drugą co do częstości przyczynę zgonów. W 2015 r. liczba zgonów z powodu nowotworów złośliwych po raz pierwszy przekroczyła 100 tys., co oznacza, że z tego powodu zmarła co czwarta osoba. Eksperci zaznaczają przy tym, że wzrastająca liczba zgonów wynika przede wszystkim ze zbyt późnej wykrywalności.

Ze względu na bardzo dużą skalę problemu, usprawnienie działania onkologii w Polsce wymaga wdrożenia wieloletniego, kompleksowego planu działania. W odpowiedzi na tę potrzebę powstała Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020–2030. Jakie są jej główne założenia?

Wprowadzenie podatku cukrowego i obowiązkowych szczepień przeciwko HPV, czyli profilaktyka pierwotna

Liczne badania naukowe dowodzą, że ponad 90 proc. zachorowań na nowotwory złośliwe można przypisać szeroko pojętym modyfikowalnym czynnikom stylu życia i czynnikom środowiskowym. Należą do nich przede wszystkim palenie tytoniu (aktywne i bierne), nawyki żywieniowa, aktywność fizyczna, nadwaga i otyłość, pewne zachowania społeczno-kulturowe.

Zmniejszenie ekspozycji na czynniki wywołujące raka powinno skutkować spadkiem zachorowalności na nowotwory. 

  • Wprowadzenie do szkół przedmiotu "wiedza o zdrowiu"

Strategia zakłada poprawę świadomości zarówno dzieci i młodzieży, jak również dorosłych w zakresie wpływu postaw prozdrowotnych na choroby nowotworowe, m.in. poprzez liczne kampanie edukacyjne.

Dodatkowo w 2022 r. do programu edukacji szkolnej ma zostać wprowadzony przedmiot „wiedza o zdrowiu” w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych, służący promowaniu profilaktyki pierwotnej i budowaniu zaufania do badań profilaktycznych.

  • Podatek cukrowy od 2022 roku

Rządowy program zakłada także wdrożenie regulacji prawnych wspierających zdrowe odżywianie. Jest nim m.in sugar tax, czyli podatek od nadmiernej ilości cukrów w produkcie spożywczym, który ma zacząć obowiązywać od 2022 r.

Z kolei rok wcześniej zostanie wprowadzony prosty system znakowania produktów żywnościowych, informujący o wartościach odżywczych oraz potencjalnym wpływie na zdrowie dla pełnego opakowania produktu.

POLECAMY: Podatek cukrowy jest odpowiedzią na rosnący problem otyłości w społeczeństwie

  • Wzrost cen produktów zawierających nikotynę i bezwzględny zakaz ich reklamy

W związku z tym, że palenie tytoniu uznaje się za jeden z głównych czynników ryzyka chorób nowotworowych, bardzo ważne jest wdrożenie regulacji prawnych wspierających politykę antytytoniową. 

Do 2028 r. ma zostać zwiększona akcyzę na wyroby tytoniowe/zawierające nikotynę do wartości przynajmniej 75 proc. Ma być także bezwzględny zakaz reklamy tych produktów, w tym nowych wyrobów tytoniowych oraz e-papierosów.

Poza tym do 2023 r. w każdym województwie utworzymy Poradnie Pomocy Palącym, koordynujące działania edukacyjne w zakresie profilaktyki antytytoniowej w ramach Krajowej Sieci Pomocy Palącym. 

  • Wprowadzenie refundacji szczepień przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV)

Bardzo ważnym elementem Strategii jest wprowadzenie refundacji szczepień przeciwko ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) dla chłopców i dziewcząt w wieku dojrzewania. Od 2021 r. ma rozpocząć się proces szczepień przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dziewcząt, a od 2026 – u chłopców.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ: Szczepienie przeciw HPV będzie refundowane od stycznia 2021 r.

Badania profilaktyczne w POZ i medycynie pracy, nowoczesny sprzęt diagnostyczny, czyli profilaktyka wtórna 

W Polsce obserwuje się niską zgłaszalność do udziału w programach profilaktycznych. Trend ten przekłada się na niską wykrywalność chorób nowotworowych we wczesnych stadiach rozwojowych, a tym samym na mniejsze szanse wyleczenia oraz - jak pokazują analizy ekonomiczne - na zwiększające się nakłady na opiekę zdrowotną i społeczną.

Konieczna jest więc poprawa profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. Do końca 2024 r. planowane jest m.in. zwiększenie odsetka osób w populacji docelowej, które odbędą badanie przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy z obecnych 19 proc. do 60 proc. 

  • Badania profilaktyczne w POZ i medycynie pracy 

Więcej pacjentów ma się zgłaszać na te i inne badania profilaktyczne dzięki zwiększeniu zaangażowania lekarzy rodzinnych i medycyny pracy. W 2021 r. mają zostać wdrożone narzędzia motywacyjne dla zespołów POZ, mające na celu objęcie „lokalnych” populacji osób z grup podwyższonego ryzyka badaniami przesiewowymi, a od 2024 roku będzie to już obowiązek lekarzy POZ. Takie narzędzia mają też mieć lekarze medycyny pracy, by objąć pracowników z grup podwyższonego ryzyka badaniami przesiewowymi.

    Dodatkowo do 2023 r. mają zostać wprowadzone badania bilansowe realizowane w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, uwzględniające wywiad w kierunku wykrywania raka piersi, raka jelita grubego, raka szyjki macicy, jak również chorób odtytoniowych i raka płuca, a także nowotworów skóry (badanie dermatoskopowe).

    CZYTAJ TEŻ: Badania profilaktyczne – które robić regularnie? 

    • Rozszerzenie zakresu badań przesiewowych

    Planowane zmiany obejmują także rozszerzenie zakresu i wprowadzenie nowych metod badań przesiewowych. Na przykład, w 2020 r. ma zostać rozszerzony pilotaż badań HPV-DNA na kolejne ośrodki. Rok później planowane jest wprowadzenie testu FIT jako testu alternatywnego dla kolonoskopii (drugi wybór dla osób niewyrażających zgody na kolonoskopię ad hoc). Z kolei do końca 2022 r. ma zostać wprowadzony do „Programu profilaktyki raka szyjki macicy” test HPVDNA. 

    • Nowoczesny sprzęt diagnostyczny

    Aby poprawić jakości badań przesiewowych, Strategia zakłada wymianę sprzętu diagnostycznego na bardziej nowoczesny. Do końca 2023 r. planowane jest wprowadzenie obowiązku stosowania mammografów cyfrowych w wykonywaniu badań przesiewowych w ramach „Programu profilaktyki raka piersi”. Z kolei do końca 2028 r. mają być stosowane endoskopy wysokiej rozdzielczości w badaniach kolonoskopowych.

    Podwyżki dla lekarzy stażystów, większa liczba miejsc rezydenckich, ale i odpłatne zobowiązania lojalnościowe, czyli inwestycja w kadry

    • Podwyżki dla lekarzy

    W celu skutecznej reformy systemu onkologicznego należy inwestować nie tylko w pacjentów, lecz także w kadry medyczne. Ministerstwo Zdrowia prowadzi już działania mające na celu zwiększenie wynagrodzenia zasadniczego lekarzy stażystów i lekarzy specjalistów czy przyznawanie wyższego wynagrodzenia zasadniczego lekarzom rezydentom, którzy podejmą specjalizację w dziedzinach priorytetowych.

    Onkologia
    Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
    ZAPISZ MNIE
    ×
    Onkologia
    Wysyłany raz w miesiącu
    Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
    ZAPISZ MNIE
    Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

    Jednak wątpliwości lekarzy może budzić wprowadzenie odpłatnych zobowiązań lojalnościowych. Mają one na celu zatrzymanie lekarzy specjalistów w kraju po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego.

    WARTO WIEDZIEĆ: Zarobki polskich lekarzy specjalistów są najniższe w krajach OECD

    • Kształcenie kadr medycznych

    NSO zakłada rozwój działalności szkoleniowej i edukacji oraz kształcenia kadr medycznych w obszarze onkologii. W związku z tym w planach jest m.in. przyznawanie większej liczby miejsc rezydenckich, finansowanych z budżetu państwa czy wprowadzenie dodatkowego wsparcia finansowego dla szkolenia specjalizacyjnego w wybranych dziedzinach medycyny ze środków funduszy europejskich. 

    Zmiany obejmą także przyszłe pielęgniarki i położne. W 2023 r. ma zostać rozpoczęte wdrażanie nowego standardu kształcenia na studiach dla kierunku pielęgniarstwo i położnictwo, gwarantującego zdobycie umiejętności związanych z profilaktyką onkologiczną oraz opieką nad osobami w trakcie i po zakończonym leczeniu przeciwnowotworowym.

    Warto wiedzieć, że w 2020 r. Lekarski Egzamin Końcowy i Lekarsko-Dentystyczny Egzamin Końcowy ma zostać rozszerzony o tematykę onkologiczną.

    Rozwój badań naukowych, sieć biobanków onkologicznych i centra wsparcia badań klinicznych, czyli inwestycja w innowacje

    Strategia zakłada także rozwój badań naukowych, mających na celu poprawę i wzrost efektywności oraz innowacyjności leczenia chorób nowotworowych. Kluczową rolę w rozwoju badań naukowych ma pełnić powołana w 2019 r. Agencja Badań Medycznych. Ma być ona podmiotem odpowiedzialnym za finansowanie wartościowych i innowacyjnych badań.

    • Więcej pacjentów onkologicznych weźmie udział w badaniach klinicznych

    Strategia zakłada zwiększenie udziału pacjentów onkologicznych i hematologicznych w badaniach klinicznych. Do końca 2024 r. odsetek ten ma się zwiększyć z obecnych 4 proc. do co najmniej 6 proc., a do końca 2029 r. - do poziomu 8 proc.

    W planach jest także zwiększenie odsetka niekomercyjnych badań klinicznych realizowanych w Polsce w stosunku do wszystkich rejestrowanych badań z obecnych 2 proc. do min. 10 proc., Do końca 2029 r. odsetek ten ma się zwiększyć do poziomu min. 15 proc.

    • Więcej ośrodków badań wczesnych faz

    Do 2024 r. ma się także zwiększyć, i to dwukrotnie, liczba pacjentów onkologicznych uczestniczących w Polsce w badaniach klinicznych wczesnych faz, co ma być połączone ze zwiększoną liczbą funkcjonujących w Polsce ośrodków badań wczesnych faz.

    • Sieć biobanków onkologicznych w Polsce

    Zmiany przewidują także, że do końca 2021 r. zostanie wprowadzone rozwiązanie legislacyjne dotyczące biobankowania. Z kolei do 2024 r. ma zostać zbudowana w Polsce sieć biobanków onkologicznych. Strategia zakłada także otwarcie badań klinicznych opartych o biomarkery i nakierowanych na terapie celowane.

    • Centra wsparcia badań klinicznych

    Do 2024 r. w Polsce maja powstać co najmniej 4 certyfikowane przez Agencję Badań Medycznych centra wsparcia badań klinicznych. Do końca 2029 r. liczbę centrów ma się zwiększyć do 8.

    Większa skuteczność uśmierzania bólu i opieka psychoonkologa, czyli poprawa jakości opieki onkologicznej

    • Program koordynowanej opieki onkologicznej

    Jak wykazują autorzy projektu, konieczne jest także opracowanie i wdrożenie zmian organizacyjnych, które zapewnią chorym na raka równy dostęp do koordynowanej i kompleksowej opieki zdrowotnej w obszarze onkologii. Zgodnie z założeniami NSO, do końca 2024 r. wszyscy pacjenci, u których rozpoznano chorobę nowotworową, mają być objęci wysokiej jakości koordynowaną opieką onkologiczną.

    • Ośrodki opieki rehabilitacyjnej, paliatywnej i hospicyjnej dla pacjentów onkologicznych

    Do końca 2024 r. ma zostać także wyrównany i zwiększony dostęp do świadczeń opieki rehabilitacyjnej, opieki paliatywnej i hospicyjnej w poszczególnych województwach. W tym celu ma zostać zbudowana sieć ośrodków opieki rehabilitacyjnej dla pacjentów onkologicznych przy ośrodkach onkologicznych w ramach projektowanej Krajowej Sieci Onkologicznej. Z kolei do 2026 r. ma zostać zbudowana sieć ośrodków opieki paliatywnej i hospicyjnej dla pacjentów z chorobą nowotworową.

    • Pomoc psychoonkologa dla każdego pacjenta onkologicznego

    Ważnym jest także zapis zapewniający do końca 2029 r. każdemu pacjentowi onkologicznemu dostęp do opieki psychoonkologicznej. 

    • Większa skuteczność uśmierzania bólu

    By poprawić jakości życia pacjentów onkologicznych w trakcie i po zakończeniu leczenia onkologicznego, do końca 2024 r. ma zostać poprawiona skuteczność uśmierzania bólu pacjentów onkologicznych poprzez zwiększenie świadomości i kompetencji zespołów lekarzy POZ w zakresie podejmowania działań polegających na określeniu stopnia natężenia bólu, leczeniu bólu oraz monitorowaniu skuteczności tego leczenia u chorych na nowotwory.

    • Doradcy społeczni dla pacjentów onkologicznych

    Z kolei do końca 2023 r. ma zostać ułatwiony dostęp do konsultacji doradców społecznych, współpracujących z ośrodkami onkologicznymi w ramach projektowanej Krajowej Sieci Onkologicznej. Działania te mają na celu poprawę dostępu do pomocy społecznej dedykowanej osobom w trakcie leczenia i po przebytej chorobie nowotworowej.

    • Refundacja innowacyjnych terapii onkologicznych 

    Ważną informacją dla pacjentów jest także to, że w ciągu najbliższych 10 lat Polska ma niemal zrównać się z rozwiniętymi krajami UE w refundacji innowacyjnych terapii onkologicznych.

    • Narodowy Portal Onkologiczny

    Poza tym Strategia zakłada, że w ciągu dwóch lat ma także zostać stworzony Narodowy Portal Onkologiczny, gdzie każdy z pacjentów będzie mógł dowiedzieć się, jakie są standardy leczenia nowotworu, diagnostyki i terapii.

    Narodowa Strategia Onkologiczna i "ustawa 6%"

    Aby zrealizować te wszystkie działania, konieczne jest znaczące zwiększenie finansowania przeznaczonego na onkologię. Według bieżących szacunków, realizacja postanowień Narodowej Strategii Onkologicznej zostanie w całości sfinansowana w ramach zwiększonych nakładów na ochronę zdrowia wynikających z „ustawy 6%”.Postanowienia ustawy gwarantują, że w 2024 r. na finansowanie ochrony zdrowia przeznaczane będą środki w kwocie nie niższej niż 6 proc. produktu krajowego brutto.

    Zgodnie z założeniami projektu, planowane nakłady z budżetu państwa na realizację działań przewidzianych w ramach Strategii nie mogą być w poszczególnych latach niższe niż:

    • w roku 2020 – 250,3 mln zł
    • w latach 2021 – 2023 – 451,2 mln zł
    • w latach 2024 – 2030 – 501,5 mln zł

    PRZECZYTAJ TAKŻE: Krajowa Sieć Onkologiczna ciągle w budowie

    Pacjenci bardzo krytycznie ocenili opiekę onkologiczną w Polsce

    Źródło: Puls Medycyny

    Podpis: Monika Majewska

    Najważniejsze dzisiaj
    × Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.