Psychologia i psychiatria

Adam Bodnar podkreślił na konferencji prasowej, że rocznie w Polsce samobójstwo popełnia ponad 6 tys. osób - dwukrotnie więcej niż ginie w wypadkach samochodowych. Zaapelował o zmianę systemu leczenia psychiatrycznego.

Na to pytanie próbowali odpowiedzieć naukowcy, którzy przeprowadzili dwa niezależne badania. Ich wyniki ogłoszono na łamach pisma JAMA.

Depresja jest jednostką chorobową, w której następuje ciągła mobilizacja układu immunologicznego, zarówno na obwodzie, jak i w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). U chorych z objawami depresji widoczny jest wzrost parametrów czynnego procesu zapalnego, w tym cytokin prozapalnych: interleukin (IL-1b, IL-6), TNF-alfa czy INF-gamma. Można rozpatrywać depresję jako „chroniczne przeziębienie” organizmu, pojawiające się w odpowiedzi na dotykające go mniejsze lub większe stresory.

Pacjenci zgłaszający się do lekarza ogólnego ze skargami somatycznymi z powodów psychologicznych stanowią około 30 proc. wszystkich osób korzystających z pomocy lekarskiej. Dolegliwości somatyczne są najbardziej powszechną formą „wyrażania” nieprawidłowości dotyczących sfery psychicznej. Zaburzeniom psychicznym mogą towarzyszyć takie objawy somatyczne, jak bóle i zawroty głowy, bezsenność, bóle brzucha, tachykardia, napięcie mięśni. Przewlekła choroba somatyczna może też prowadzić do zaburzeń sfery psychicznej lub występować równolegle z nimi.

Polskie Towarzystwo Psychiatryczne wspólnie z „Pulsem Medycyny” przedstawia Czytelnikom cykl artykułów poświęconych współczesnej psychiatrii: „Nowoczesna psychiatria w praktyce”. PTP pragnie w nim pokazać psychiatrię taką, jaka dzisiaj jest, oraz jaką chciałoby widzieć w przyszłości — nowoczesną, opartą zarówno na dowodach naukowych, jak i na doświadczeniu klinicznym. Chcielibyśmy, by była ona przydatna w codziennej pracy lekarzom wszystkich specjalności, pielęgniarkom, pielęgniarzom, ratownikom, fizjoterapeutom oraz zarządzającym systemem ochrony zdrowia na różnych szczeblach.

O ponad 100 proc. ma wzrosnąć w ciągu kilku lat odsetek Polaków, którzy będą chcieli korzystać z pomocy psychologicznej. Największe zainteresowanie deklarują osoby najmłodsze – wynika z badania ARC Rynek i Opinia.

W Polsce 20 proc. zaginionych to osoby starsze. W bazie Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Itaka jest aktualnie 1130 zaginionych, w tym 191 w wieku powyżej 60 lat i liczba ta rośnie. Przyczynami są m.in. depresja i demencja. Jak najlepiej chronić bliskich? Jak rozpoznać osobę potrzebującą pomocy?

Na szeroko rozumiane zaburzenia depresyjne, jak oceniają specjaliści, cierpi aż 20 proc. młodzieży. U bardzo młodych osób depresja ma często atypowe objawy i trudno ją rozpoznać. Nadal stosunkowo niewiele nastolatków z zaburzeniami depresyjnymi trafia do specjalisty i jest odpowiednio leczonych. To bardzo niebezpieczne zjawisko, bo skutkiem depresji może być nawet samobójcza śmierć.

PTP zareagowało na przekazane przez resort zdrowia wyjaśnienie, które zawiera m. in stwierdzenie, że do przyczyn niezrealizowania założeń NPOZP należał m. in. „brak jednorodnej opinii środowiska opieki psychiatrycznej”. PTP uważa, że ta opinia jest nieprawdziwa i obraźliwa.

Przyczyną fiaska Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jest niedofinansowanie i brak skutecznej koordynacji. Nie udało się ograniczyć występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego i poprawić jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskich.

Zaburzenia ze spektrum autyzmu (autism spectrum disorders, ASD) należą obecnie do najczęstszych problemów rozwojowych. Szacuje się, że występują one u więcej niż jednej na sto osób, a liczba takich diagnoz wciąż rośnie. „Stawia to szczególne wyzwania przed współczesnymi społeczeństwami, które muszą jak najszybciej wypracować efektywne systemy wsparcia dla osób z ASD i ich rodzin” — mówi prof. dr hab. Ewa Pisula z Katedry Psychologii Rehabilitacyjnej Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Alois Alzheimer zmarł 19 grudnia 1915 r. Minęło 101 lat i nadal nie ma lekarstwa na chorobę nazwaną od jego imienia. Co radzą eksperci? Jak rozmawiać i przekonywać osobę z alzheimerem lub inną chorobą demencyjną?

Program „Powrót do społeczeństwa. Powrót do pracy. Powrót do zdrowia”, dzięki któremu kilkadziesiąt osób żyjących z chorobą znalazło zatrudnienie, właśnie dobiega końca. Udowodniono, że aktywność zawodowa jest bardzo ważnym elementem terapii, a osoby zmagające się ze schizofrenią są wartościowymi pracownikami.

Ministerstwo zdrowia i NFZ pracują wspólnie nad umożliwieniem kontraktowania centrów zdrowia psychicznego. Projekt Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego na lata 2017-2022 został skierowany pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów.

Komitet Psychologii Polskiej Akademii Nauk wystosował do MRPiPS pismo, w którym apeluje o pilne wznowienie prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów.

Polskie Towarzystwo Psychologiczne przekonuje, że media powinny wspierać osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne. Jak czytamy w oficjalnym stanowisku, tworzenie skrajnie zagrażającego stereotypu osoby psychicznie chorej sprzyja budowaniu barier, nietolerancji ze strony społeczeństwa oraz pogłębianiu cierpienia chorych.

Seniorzy z Wrocławia już mogą się zapisywać na bezpłatne badania pamięci i konsultacje ze specjalistami. Klinika Pamięci to inicjatywa Fundacji Angel Care. Jej celem jest diagnozowanie chorób demencyjnych na jak najwcześniejszym etapie, a także edukacja w zakresie profilaktyki.

Podczas Seminarium Fundacji WHC pt.: „Innowacje w psychiatrii – ocena dostępności w Polsce” eksperci jednogłośnie wskazywali, że punkt ciężkości w leczeniu chorób psychicznych powinien być przeniesiony na opiekę środowiskową.

Co dziesiąty pacjent zgłaszający się do lekarza pierwszego kontaktu z powodu innych dolegliwości ma pełnoobjawową depresję, niemal połowa ma kłopoty ze snem. Zwiększająca się z roku na rok populacja osób starszych powoduje, że liczba pacjentów z demencją szybko rośnie. Zadaniem lekarza rodzinnego jest jak najwcześniejsze rozpoznanie otępienia i depresji u osób w wieku podeszłym. Depresja dotyka osoby w każdym wieku — poczynając od nastolatków, a kończąc na seniorach, nawet tych po 90. r.ż. Zaczyna się różnie i ma różny przebieg.

Jak leczyć farmakologicznie osoby z podwyższonym ryzykiem zachowań samobójczych? Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (EPA) dotyczące ogólnej strategii prewencji samobójstw, opracowane redakcyjnie przez prof. dr hab. n. med. Danutę Wasserman, przybliża, dzieląc się własnymi przemyśleniami, prof. dr hab. n. med. Przemysław Bieńkowski, kierujący Zakładem Farmakologii w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Zapobieganie samobójstwom priorytetem w praktyce psychiatrycznejKażdego roku około miliona ludzi na świecie popełnia samobójstwo. Lot z Golden Gate w San Francisco, ulubionego mostu desperatów, trwa ok. 4 sekund, samobójca wpada do zatoki z prędkością 120 km/h. Częściej jest to mężczyzna niż kobieta, w przedziale wieku 35-44 lat (dla obu płci). Szacuje się, że na każde dokonane samobójstwo przypada 10-40 wcześniejszych prób.

„Remisja w przebiegu schizofrenii to stan, w którym pacjent doświadcza poprawy w zakresie kluczowych objawów choroby w takim stopniu, iż nie wpływają one istotnie na jego zachowanie i są poniżej poziomu koniecznego dla wstępnej diagnozy” — mówi prof. dr hab. n. med. Andrzej Czernikiewicz, były kierownik Katedry i Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, obecnie pracownik naukowy UMCS w Lublinie.

O problemach poruszanych podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowej „XXI Bieszczadzkie Dni Psychiatryczne” rozmawiamy z organizatorem wydarzenia dr. n. med. Maciejem Kuligowskim.

Ze względu na spektrum objawów, otępienie z ciałami Lewy’ego często jest mylone z chorobą Parkinsona, chorobą Alzheimera i otępieniem naczyniowym. Było przyczyną śmierci amerykańskiego aktora Robina Williamsa, u którego najpierw podejrzewano depresję. Otępienie z ciałami Lewy’ego to druga po chorobie Alzheimera pierwotna neurologiczna przyczyna otępienia w podeszłym wieku.

Ministerstwo zdrowia przyznaje, że głównym punktem przyjętego w ubiegłym tygodniu Narodowego Programu Zdrowia, będzie psychiatria środowiskowa. Program reorganizacji opieki psychiatrycznej będzie wdrażany m.in. poprzez uruchomienie centrów zdrowia psychicznego.

„Depresje w wieku podeszłym są częstym zjawiskiem” — mówi psychiatra prof. dr hab. n. med. Tadeusz Parnowski, specjalizujący się w psychogeriatrii. Według danych epidemiologicznych, depresje występują u ok. 9 proc. populacji ludzi starych, ale np. aż u 25 proc. pensjonariuszy domów pomocy społecznej.

To, jak szybko ktoś chodzi i jaką siłę ma uścisk jego dłoni, może wskazywać, czy należy do grupy ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera. Wyniki badań przeprowadzanych w Boston University School of Medicine otwierają możliwości opracowania łatwego i taniego testu określającego ryzyko tej choroby.

Jak rozpoznać moment, w którym starsza osoba z demencją powinna trafić do domu opieki? Nie ma określonej granicy wieku, po przekroczeniu której ludzie przestają być samodzielni. Istotne są reakcje osoby w podeszłym wieku, poziom bezpieczeństwa w warunkach domowych, a także możliwości opiekunów.

Rozpoznanie schizofrenii najczęściej łączy się z wystąpieniem pierwszego epizodu psychozy — wyjaśnia dr n. med. Sławomir Murawiec, psychiatra z Centrum Terapii Dialog, w rozmowie z „Pulsem Medycyny”.

Ewa Styś ma 25 lat. Ukończyła resocjalizację i pedagogikę wczesnoszkolną w warszawskiej Akademii Pedagogiki Specjalnej. Jest redaktorką społecznościowego Radio ON i autorskiej audycji „Wsłuchaj się w życie”. Zachorowała na raka będąc nastolatką. Nawrót choroby nastąpił, gdy była dorosła. Pozwoliło jej to zaobserwować różnicę chorowania w wieku dziecięcym i po osiągnięciu pełnoletności.