Psychologia i psychiatria

E-papierosy i wyroby nowatorskie są coraz popularniejsze wśród osób poniżej 18. roku życia. W 2019 r. pierwsze ich użycie przed pełnoletnością deklarowało 16 proc. osób; w 2021 r. zrobił to niemal co czwarty nastolatek.

Na początku czerwca odbył się 30. zjazd Europejskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (EPA). Jakie najważniejsze tematy z obszaru psychiatrii i funkcjonowania systemu opieki psychiatrycznej poruszono podczas EPA 2022? Dla “Pulsu Medycyny” komentuje prof. Jerzy Samochowiec.

Już po raz 47. odbył się Zjazd Psychiatrów Polskich pod patronatem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Tym razem specjaliści spotkali się w Łodzi w dniach 8-11 czerwca, a ich wykładom i debatom przyświecało hasło: „Gdy nauka spotyka się z praktyką”. Jak podkreślają organizatorzy, było to jedno z najliczniejszych spotkań psychiatrycznych w historii.

W Polsce udział osób powyżej 65. roku życia w zgonach z powodu narkotyków jest najwyższy w Europie. Udział tej grupy w ogólnej liczbie przypadków śmiertelnych to ponad 20 proc. W większości państw nie przekracza 10 proc. - informuje "Dziennik Gazeta Prawna", wskazując na najnowszą edycji raportu Europejskiego Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii.

Ludzie chorujący psychicznie bardzo często budzą stereotypy i lęki - tymczasem mam poczucie, że to są najfajniejsi ludzie, jacy mogą się zdarzyć. Mają ogromny potencjał umysłowy, są zdolni, maja ogromną wrażliwość - mówi Katarzyna Szczerbowska, rzeczniczka Biura ds. pilotażu Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego i asystentka zdrowienia z diagnozą schizofrenii.

Specjaliści w dziedzinie psychoterapii uzależnień będą mogli być biegłymi w przedmiocie uzależnienia od alkoholu - przewiduje projekt rozporządzenia ministra zdrowia przekazany do konsultacji.

W Polsce powstało już 75 Centrów Zdrowia Psychicznego (CZP), ale obejmują opieką jedynie 1/3 populacji kraju. Tymczasem dostęp do nich mają mieć wszyscy obywatele. CZP to miejsce, w którym natychmiast i przez całą dobę można otrzymać bezpłatne wsparcie - bez skierowania i zapisów.

Otyłość kilkukrotnie, od dwóch do siedmiu razy, zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2; o 55 proc. zwiększa też ryzyko depresji - mówi psychiatra, dr n. med. Piotr Wierzbiński. - Apetyt nie służy zaspokojeniu głodu, lecz uzyskaniu przyjemności ze spożywania pokarmów. Powoduje, że się objadamy - dodaje.

"Wydaje się, że legalizacja konopi indyjskich przyspieszyła tendencje wzrostowe w zgłaszanych przypadkach codziennego używania tego narkotyku" - podało w poniedziałek (27 czerwca) Biuro Narodów Zjednoczonych ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) w swoim corocznym Światowym Raporcie Narkotykowym.

Obecnie po wyroby tytoniowe sięga ok. 26 proc. Polaków. Do 2040 r. planowane jest zmniejszenie tego odsetka do 5 proc. W tej kwestii wciąż jest wiele do zrobienia, zwłaszcza że na rynku są dostępne także elektroniczne papierosy i podgrzewane wyroby tytoniowe, które są popularne szczególnie wśród młodych osób.

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia oraz tych uzyskanych dzięki mapom potrzeb zdrowotnych wynika, że diagnozę schizofrenii i zaburzeń urojeniowych ma w Polsce postawionych 1243 pacjentów poniżej 18. roku życia. Bolączką systemu nadal pozostaje wczesna identyfikacja dzieci manifestujących pierwsze objawy zaburzeń.

Jedzenie pozostaje najszybszym i najprostszym sposobem na stymulowanie układu nagrody. Smaczne jedzenie i alkohol sprawiają, że stężenie dopaminy rośnie bardziej niż po udanym seksie.

W 2021 roku w Polsce odnotowano ok. 1400 prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży. To ponad 500 więcej niż rok wcześniej. Specjaliści z Akademickiego Centrum Wsparcia Psychologicznego UG sprawdzili co sprawia, że nieletni decydują się na tak desperaci krok. Co ustalili?

W 2019 roku prawie miliard ludzi, w tym 14 proc. nastolatków, borykało się z zaburzeniami psychicznymi. Ponad 1 na 100 zgonów był wynikiem samobójstwa, a 58 proc. samobójstw miało miejsce przed 50. rokiem życia - wskazuje WHO.

9 proc. pracowników średnich i dużych zakładów pracy w Polsce deklaruje, że choruje przewlekle - wynika z sondażu Krajowego Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy.

Każdy kolejny epizod psychotyczny przebiega z reguły ostrzej i trwa dłużej, a także pogłębia uszkodzenie mózgu i zmniejsza szanse chorego na samodzielne i prawidłowe funkcjonowanie – mówi prof. Agata Szulc, kierownik Kliniki Psychiatrycznej Wydziału Nauki o Zdrowiu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Osoba rodząca się z genetycznymi skłonnościami do problemów psychicznych, jeśli będzie wzrastała w środowisku funkcjonującym prawidłowo, może nigdy w przebiegu życia nie doświadczyć epizodu choroby.

Depresja poporodowa dotyka aż 15 proc. rodzących. Wiele kobiet jednak z tym problemem pozostaje sama. Dr Magdalena Chrzan-Dętkoś z Uniwersytetu Gdańskiego przyznaje, że w Polakach jest dużo niewiedzy i skłonności do stygmatyzowania trudności ze zdrowiem psychicznym. Jak to zmienić?

Planujemy uruchomienie w lipcu kolejnego pilotażu (…) Będziemy zajmowali się zagadnieniami traumy - poinformował minister zdrowia Adam Niedzielski. Podsumował również dotychczasowe postępy pilotażu opieki środowiskowej w psychiatrii osób dorosłych.

Jakie czynniki mogą utrudniać prawidłowe relacje na linii pacjent-personel medyczny? - Przede wszystkim brak czasu. Na ten problem wskazywało aż 92 proc. lekarzy i 42 proc. pacjentów - wskazał prof. Zbigniew Izdebski, przywołując wyniki swoich badań.

Prof. Zbigniew Gaciong, rektor Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, namawia do debaty z udziałem najważniejszych przedstawicieli systemu ochrony zdrowia na temat komunikacji między personelem medycznym i pacjentem. To, że może ona ulec poprawie, nikt nie ma wątpliwości, ale na pytanie “jak”, odpowiedzieć trudniej - szczególnie w dobie obłożenia lekarzy czynnościami biurokratycznymi.

Na podstawie solidnej analizy piśmiennictwa rekomendujemy, by dokumentacja medyczna w każdym przypadku obowiązkowo zawierała informację o używaniu produktów tytoniowych przez pacjentów, w tym o podjętych próbach zaprzestania palenia - radzą eksperci w najnowszych wytycznych dotyczących walki z nałogiem palenia w Polsce.

Czy możemy zrozumieć zachowania polityczne, patrząc wyłącznie na mózg? Odpowiedź ponad wszelką wątpliwość brzmi: tak. Sugeruje to, że biologiczne i neurologiczne korzenie zachowań politycznych sięgają znacznie głębiej niż dotychczas sądziliśmy - podkreśla prof. Skyler Cranmer, współautor badania, które przeprowadzili naukowcy z Ohio State University (USA).

Ministerstwo Zdrowia przygotowało pilotaż terapii dla osób z doświadczeniem traumy i ich rodzin. Projekt rozporządzenia w tej sprawie właśnie trafił do konsultacji publicznych.

W łódzkiej klinice psychiatrii dzieci i młodzieży, w której jest 25 łóżek, przebywa 42 nieletnich pacjentów. Wiele łóżek stoi na korytarzu, co uniemożliwia sprawne poruszanie się. Pacjenci skarżą się na hałas i brak intymności - alarmuje Centralny Szpital Kliniczny Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Sprawę wyjaśnia Rzecznik Praw Obywatelskich.

Jedną z barier w prawidłowym diagnozowaniu i leczeniu depresji pozostaje niska społeczna świadomość dotycząca choroby: nawet 50 proc. chorych nie trafia pod właściwą opiekę i nie zostaje objętych terapią.

Opracowano nowe wytyczne postępowania w zespole uzależnienia od tytoniu, które mogą przyczynić się do zmniejszenia liczby palaczy. Są adresowane m.in. do lekarzy.

1 czerwca – w Dzień Dziecka – wmurowany został kamień węgielny pod budowę Centrum Psychiatrii i Onkologii Dzieci i Młodzieży w stołecznym Centrum Zdrowia Dziecka, który będzie ośrodkiem referencyjnym w Polsce. Ma zostać oddany do użytku w połowie 2024 roku.

W Łodzi otwarto Środowiskowe Centrum Zdrowia Psychicznego dla Dzieci. Będą tam dostępne świadczenia o różnym poziomie referencyjności, czyli m.in. oddział dzienny, w którym dzieci i młodzież będą korzystać z długoterminowej psychoterapii, kontynuować edukację we wsparciu psychoterapeutycznym.

Przewlekły stres, przepracowanie i wypalenie zawodowe są wśród Polaków coraz bardziej powszechne. Jednym z narzędzi, które w tym kontekście zyskuje na popularności, jest turystyka terapeutyczna - wskazuje Jarosław Klimczak, prezes Warmińsko-Mazurskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.