Onkologia

Standardowe badanie przesiewowe w kierunku raka prostaty, czyli badanie stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) we krwi obwodowej ma wiele wad. Ponieważ wzrost stężenia tego białka nie musi być związany z rozwojem nowotworu, stosunkowo często uzyskuje się wyniki fałszywie dodatnie. I odwrotnie, u około 15 proc. mężczyzn mających raka gruczołu krokowego, nowotwór pozostaje niewykryty w badaniu PSA. Poziom antygenu sterczowego oznaczany niedługo po rozpoznaniu wczesnego raka prostaty nie pozwala też określić, czy nowotwór rozwinie się w postać letalną.

Pięcioletnia obserwacja follow-up prowadzona u kobiet z HER2-pozytywnym rakiem piersi, leczonych za pomocą trastuzumabu (Herceptin, Genentech) wykazała, że ryzyko niewydolności serca nie zwiększa się u nich wraz z upływem czasu.

Obrazowanie za pomocą rezonansu magnetycznego (MRI) lepiej niż mammografia uwidacznia zmiany przedrakowe w gruczole piersiowym - przekonywali naukowcy z Uniwersytetu w Bonn podczas czerwcowego 43. zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO 2007) w Chicago.

Informacja o skutkach palenia tytoniu, podpisana przez ministra zdrowia, znajduje się na każdej paczce papierosów. Dlatego część specjalistów ma żal do Zbigniewa Religi, że informując o swojej chorobie nie powiedział wyraźnie np. tak: "rak płuca ma związek z paleniem papierosów, rzucam ten nałóg i namawiam do tego samego wszystkich palaczy".

Bazując na oficjalnej, niezbyt wiarygodnej statystyce, w Polsce jest około 10 tysięcy osób zakażonych wirusem upośledzenia odporności (HIV), w tym 46 dzieci. Zagrożenie jednak rośnie. I choć świadomość obecności wirusa w organizmie ciężarnej kobiety pozwala prawie do zera zredukować zagrożenie dla jej dziecka, w Polsce nawet w tym kierunku praktycznie nic się nie robi. Realizowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia program profilaktyczny badań przesiewowych w kierunku zakażenia HIV u kobiet ciężarnych nie cieszy się niczyim zainteresowaniem.

Podczas tegorocznego 43. sympozjum Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (American Society of Clinical Oncology, ASCO) po raz pierwszy zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych zgodnie z wszelkimi obowiązującymi w medycynie zasadami, a dotyczących zastosowania substancji pochodzenia naturalnego w leczeniu nowotworów. Wykazano, że siemię lniane opóźnia rozwój raka prostaty, a korzeń żeń-szenia pomaga w stanach wyczerpania nowotworowego.

Duży projekt genetyczny prowadzony z udziałem naukowców z 15 krajów (genome-wide association study - GWAS) oraz prawie 9 tys. pacjentek zakończył się odkryciem czterech nowych mutacji genowych znacząco podnoszących ryzyko zachorowania na raka piersi.

W ciągu ostatnich 30 lat podwoiła się dziesięcioletnia przeżywalność osób chorych na raka. Nie dotyczy to niestety raka płuca - najczęściej występującego nowotworu u mężczyzn i zarazem trzeciego najczęściej diagnozowanego w UE. Ze względu na łatwość rozsiewu komórek nowotworowych i tworzenia odległych przerzutów, rokowania w zaawansowanym niedrobnokomórkowym raku płuca są wyjątkowo niekorzystne. O leczeniu tego nowotworu dyskutowano na początku czerwca podczas dorocznej konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO).

Podczas zakończonego 7 czerwca br. w Chicago 43. sympozjum Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ASCO 2007) zaprezentowano przełomowe wyniki badania klinicznego III fazy SHARP dotyczącego zastosowania sorafenibu (Nexavar) u pacjentów z zaawansowanym pierwotnym rakiem wątroby lub rakiem wątrobowokomórkowym (hepatocellular carcinoma, HCC).

W Warszawie 13-14 kwietnia br. odbyło się sympozjum naukowe na temat profilaktyki raka szyjki macicy i innych chorób spowodowanych infekcją wirusem HPV. Była to pierwsza konferencja o wirusowej etiologii raka po zatwierdzeniu szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego w Europie. Sympozjum zorganizowano pod auspicjami Międzynarodowego Towarzystwa HPV.

Amerykanie opracowali pierwszą szczepionkę przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), która ma zapobiegać rakowi szyjki macicy. Możliwe, że taką broń można było stworzyć wcześniej, bo teoria o decydującej roli wirusa HPV w powstawaniu raka szyjki macicy była znana już w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku. Wtedy została zlekceważona. O swoich czterdziestoletnich badaniach nad wirusem brodawczaka ludzkiego i o tym, dlaczego naukowiec musi mieć "grubą skórę", opowiada niemiecki wirusolog Harald zur Hausen.

Wprowadzenie na rynek czterowalentnej szczepionki chroniącej przed infekcjami HPV jest ogromnym postępem. Obecnie w USA trwa gorąca dyskusja, w jaki sposób finansować szczepienia. Uważam jednak, że tak jak w każdym innym kraju, świadomość zdrowotna jest niewystarczająca i mamy jeszcze dużo do zrobienia. Wszędzie na świecie potrzebna jest intensywna edukacja i to na wszystkich poziomach: społeczeństwa, służby zdrowia, ubezpieczycieli i decydentów - mówi prof. Thomas Broker z University of Alabama w Birmingham (USA), uznany amerykański wirusolog i genetyk, prezydent Światowego Towarzystwa Badań nad HPV.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) przyczyniła się do rozwoju raka jajnika u tysiąca kobiet w Wielkiej Brytanii, które zmarły z tego powodu w latach 1991-2005. Wyliczenia te, przeprowadzone na podstawie wyników badania Million Women Study, opublikowano 19 kwietnia br. na stronie www czasopisma Lancet.

Stężenie swoistego antygenu sterczowego (PSA) we krwi uznawane jest za marker raka prostaty, ale podwyższony poziom PSA może być związany także z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego oraz ze stanami zapalnymi w jego obrębie.

Kobiety spożywające duże ilości nasyconych i nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz mające stężenie glukozy we krwi powyżej normy są bardziej narażone na choroby nowotworowe niż ich odżywiające się zdrowo rówieśniczki. Wykazały to dwa duże badania epidemiologiczne przeprowadzone niezależnie w USA i Szwecji.

Badania z lat 90. ubiegłego wieku doprowadziły do zdefiniowania i umożliwiły rozpoznawanie najczęstszej obecnie grupy nowotworów pochodzenia mezenchymalnego przewodu pokarmowego, tzw. nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (ang. gastrointestinal stromal tumors - GIST).

Wydaje się, że w leczeniu chirurgicznym, chemioterapii i radioterapii raka płuca osiągnięto na razie maksimum możliwości. Nadzieje budzą badania nad skutecznością kojarzenia pewnych metod i leków oraz nad nowymi schematami leczenia. Dużo może też zależeć od postępu terapii celowanej.

Większość raków jelita grubego wykrywana jest w Polsce w zaawansowanych stadiach, co powoduje, że chorzy wymagają intensywnego i złożonego leczenia onkologicznego. Coraz ważniejszą rolę odgrywa w nim radioterapia.

Chirurgia raka piersi w powszechnym mniemaniu wiąże się z koniecznością okaleczenia kobiety przez wykonanie operacji amputacyjnej - dla uzyskania maksymalnej szansy na wyleczenie. Wiemy obecnie, że jest to mniemanie błędne. Postęp wiedzy i praktyki w tej dziedzinie zmierza w kierunku ograniczenia lub wyeliminowania okaleczenia i innych niepożądanych skutków leczenia, przy zachowaniu radykalności onkologicznej.

Rak piersi jest jednym z najczęstszych nowotworów występujących u kobiet. Onkolodzy znajdują guz z reguły w jednej piersi, ale u części chorych nowotwór może rozwijać się obustronnie.

Pod patronatem Polskiego Klubu Koloproktologii stworzono Interdyscyplinarną Grupę Ekspertów ds. Nowotworów Jelita Grubego. Z jej przewodniczącym prof. Adamem Dzikim rozmawia Monika Wysocka.

Tym, co pełnią misję lekarską, niosą ulgę w chorobie i cierpieniu dedykuję kilka myśli ku rozwadze...

Według różnych szacunków, 65-85 proc. pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową odczuwa umiarkowany lub silny ból. W terminalnej fazie nowotworu odsetek chorych cierpiących z powodu bólu jest jeszcze wyższy, a przy niektórych rodzajach nowotworu (rak trzustki, rak piersi z przerzutami do kośćca) sięga nawet 100 proc.

Nikt nie wie, ile jest w Polsce pacjentów zdiagnozowanych, ale czekających na leczenie onkologiczne. Nie ma też wiarygodnych statystyk, jak długo czeka się na taką terapię. Zła organizacja leczenia onkologicznego to problem, z którym boryka się cała Europa. Duński minister zdrowia z tego powodu w listopadzie 2006 roku stracił stanowisko.

8 grudnia br. FDA rozszerzyła wskazania dotyczące możliwości zastosowania antynowotworowego preparatu Velcade (bortezomib) o terapię nawracających nieziarnistych chłoniaków z komórek płaszcza (MCL), w przypadku pacjentów, którzy przechodzili już co najmniej jeden program leczenia. Do tej pory w USA oraz od kwietnia 2004 roku także na terenie Unii Europejskiej, lek wykorzystywany był jedynie w monoterapii szpiczaka mnogiego (multiple myeloma) zarówno u pacjentów po transplantacji szpiku, jak i z przeciwwskazaniem do przeszczepu, w sytuacji, gdy pierwszy program leczenia okazał się nieskuteczny.

Lekarze z warszawskiego Centrum Onkologii udowodnili, że zaawansowane zmiany przedrakowe jelita grubego częściej występują u mężczyzn niż u kobiet w analogicznych grupach wiekowych. To stwierdzenie może w przyszłości spowodować zmianę w sposobie przeprowadzania badań przesiewowych w kierunku tego nowotworu. Publikacja na ten temat ukazała się 2 listopada br. w numerze 18 The New England Journal of Medicine (Vol. 355: 1863-1872).

Otyłość wydaje się być powiązana ze zwiększeniem ryzyka zachorowania na nowotwory jelita grubego, nerki, piersi, endometrium i pęcherzyka żółciowego. Powiązanie otyłości z innymi lokalizacjami choroby nowotworowej nie jest jasne.

Prezentujemy aktualne zasady nadzoru kolonoskopowego nad pacjentami po polipektomii endoskopowej w jelicie grubym i po leczeniu operacyjnym raka jelita grubego.

Pojawiły się nowe metody terapeutyczne, dzięki którym stało się możliwe skuteczniejsze leczenie raka płuca.

Stosowanie silnych opiodów stanowi istotny postęp w leczeniu bólów o natężeniu umiarkowanym do silnego i jest bezpieczne, pod warunkiem specjalistycznego przygotowania lekarzy i pielęgniarek w tym zakresie.