Wynik, który zmienia terapię. Rusza kampania o medycynie szytej na miarę

Kampania podkreśla kluczową rolę diagnostyki w podejmowaniu decyzji terapeutycznych u kobiet z wczesnym rakiem piersi. Wyniki badań pomagają lepiej zrozumieć charakter choroby i stanowią ważny punkt wyjścia do rozmowy lekarza z pacjentką o dalszym leczeniu. Coraz większe znaczenie zyskują nowoczesne metody diagnostyczne, w tym testy wielogenowe, które uzupełniają standardową ocenę kliniczną i wspierają dobór terapii dopasowanej do biologii nowotworu oraz indywidualnej sytuacji chorej.

Pacjentek chcą i muszą rozumieć decyzje specjalistów

Istotnym kontekstem kampanii są doświadczenia i oczekiwania samych kobiet mierzących się z diagnozą raka piersi. Z badania dotyczącego postaw Polek wobec rozwiązań wspierających diagnostykę i leczenie raka piersi wynika, że 84% [1] pacjentek deklaruje większą pewność i akceptację leczenia, jeśli decyzja terapeutyczna – w tym dotycząca chemioterapii lub jej braku – oparta jest na dodatkowej, obiektywnej informacji diagnostycznej.

Wykorzystanie rozszerzonej diagnostyki może w istotny sposób wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa pacjentek, ich zaufanie do procesu leczenia oraz gotowość do podjęcia zaproponowanej terapii.

Kampania „Jakie leczenie? Wynik ma znaczenie!” zwraca uwagę na trzy kluczowe obszary istotne zarówno z perspektywy pacjentek, jak i systemu ochrony zdrowia.

• Równość dostępu do nowoczesnej diagnostyki, która umożliwia podejmowanie decyzji terapeutycznych w oparciu o pełniejszą wiedzę na temat choroby i jej biologii.

• Jakość komunikacji i partnerskiej rozmowy lekarz–pacjentka, w której wyniki badań stanowią wiarygodną podstawę do omówienia ryzyka, możliwych korzyści i celów leczenia.

• Systemowy wymiar personalizacji terapii, która sprzyja zarówno poprawie wyników klinicznych i jakości życia pacjentek, jak i bardziej racjonalnemu wykorzystaniu zasobów ochrony zdrowia.

- Chemioterapia pozostaje kluczowym elementem leczenia raka piersi, jednak obecny stan wiedzy pokazuje, że nie każda pacjentka odnosi z niej jednakową korzyść. Dlatego tak istotne jest włączenie testów wielogenowych do standardów diagnostycznych – ich wynik może pomóc ocenić ryzyko nawrotu i przewidzieć, czy chemioterapia przyniesie korzyść, czy też nie, co pozwala unikać niepotrzebnego obciążenia tam, gdzie nie ma realnego uzasadnienia klinicznego. I dlatego realizujemy kampanię edukacyjną „Jakie leczenie? Wynik ma znaczenie!”, której celem jest zwiększenie świadomości kobiet na temat wczesnego raka piersi oraz personalizacji leczenia i świadomego, opartego na rzetelnej informacji dialogu między lekarzem a pacjentką - mówi Anna Kupiecka, prezeska Fundacji Onkocafe – Razem Lepiej.

Diagnostyka jako podstawa decyzji klinicznych

W codziennej praktyce klinicznej diagnostyka odgrywa kluczową rolę w kwalifikacji pacjentek do leczenia systemowego we wczesnym raku piersi. Oprócz klasycznych czynników kliniczno-patologicznych duże znaczenie mają metody pozwalające dokładniej scharakteryzować biologię nowotworu i precyzyjniej ocenić ryzyko nawrotu choroby.

W przypadku wczesnego, hormonozależnego, HER2-ujemnego raka piersi istotnym elementem rozszerzonej diagnostyki są testy wielogenowe, które dostarczają informacji o indywidualnym ryzyku nawrotu oraz mają wartość prognostyczną i predykcyjną. Wyniki tych badań wspierają ocenę, czy dana pacjentka może odnieść korzyść z dołączenia chemioterapii, czy też możliwe jest zastosowanie mniej obciążającej strategii leczenia przy zachowaniu bezpieczeństwa onkologicznego.

Dr n.med. Katarzyna Pogoda, onkolog kliniczny w Klinice Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej oraz Przewodnicząca sekcji raka piersi PTOK podkreśla, że pacjent, oczekuje jasnych decyzji: wy się na tym znacie, więc to wy powinniście je podjąć. Dla onkologa bywa trudniej powiedzieć: nie jestem przekonana, że ta metoda jest konieczna – zróbmy dodatkowe badanie. - Łatwiej pójść na skróty: młoda pacjentka, więc prawie wszystkim podajemy chemioterapię – często intensywną. Tak myśleliśmy kiedyś, trochę skłaniając się ku nadmiernemu leczeniu. Tymczasem wiedza medyczna bardzo szybko się rozwija i mamy coraz więcej danych pokazujących, że do decyzji terapeutycznych nie możemy podchodzić w tak uproszczony sposób. Naprawdę potrzebujemy dodatkowych narzędzi, aby leczyć optymalnie. Standardy oczywiście istnieją, ale w raku hormonozależnym pozostaje pewna „szara strefa”, w której wątpliwości są największe” - tłumaczy.

Dzięki uwzględnieniu testów wielogenowych w procesie diagnostycznym lekarze mogą podejmować decyzje terapeutyczne w oparciu o pełniejszy obraz kliniczny, a rozmowa z pacjentką zyskuje bardziej konkretny i zrozumiały punkt odniesienia. W tym sensie diagnostyka, w tym diagnostyka genomiczna, staje się realnym narzędziem wspierającym personalizację leczenia i optymalizację decyzji klinicznych.

- Pamiętajmy, że w Polsce leczenie jest finansowane ze środków publicznych i my wszyscy jesteśmy aktywnymi uczestnikami tego procesu. Należy podkreślić, że obecnie w Polsce dysponujemy szerokim dostępem do nowoczesnych refundowanych leków w leczeniu raka piersi. Odnośnie wskazań do wykonania testów wielogenowych chciałbym się podzielić doświadczeniem ze szkolenia w Gustave Roussy Institute, gdzie decyzja o kwalifikacji do wykonania testu wielogenowego zapada podczas konsylium wielodyscyplinarnego, co więcej jest prowadzony rejestr chorych, u których wykonano takie badanie. W praktyce klinicznej najbardziej sprawdzają się testy o wartości prognostyczno-predycyjnej, ponieważ pozwalają określić, kogo i jak leczyć. Na refundację takich testów oczekujemy – wskazuje prof. dr n.med. Renata Duchnowska, kierownik Kliniki Onkologii w Wojskowy Instytut Medyczny Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie.

Perspektywa pacjentek: leczenie to także jakość życia

Decyzje terapeutyczne mają wpływ nie tylko na przebieg leczenia onkologicznego, ale również na codzienne funkcjonowanie pacjentek – ich życie rodzinne, zawodowe i psychiczne. Kampania akcentuje, że personalizacja terapii oznacza także uwzględnienie jakości życia, obaw i indywidualnych potrzeb kobiet mierzących się z diagnozą raka piersi.

- Krytycznym problemem uwidocznionym w doświadczeniach naszych pacjentek jest fakt, że informacja o możliwości wykonania badań wielogenowych często nie jest przekazywana w standardowym trybie podczas wizyty w gabinecie onkologicznym. Zamiast tego, wiedza o tych innowacyjnych narzędziach diagnostycznych rozchodzi się pocztą pantoflową – poprzez organizacje pacjentów, grupy wsparcia lub od innych kobiet. Taka sytuacja rodzi szereg negatywnych konsekwencji, doprowadzając do luki w komunikacji oraz braku zaufania do systemu ochrony zdrowia. Dramat pacjentek pogłębia się, gdy po wykonaniu testu na własną rękę, jego wynik kwestionuje pierwotne zalecenia lekarza - przekazuje Magdalena Kardynał, prezeska Fundacji OmeaLife. Jak dodaje dr n. med. Mariola Kosowicz, poradnia Psychoonkologii w Warszawskim Centrum Onkologii – Instytucie im. Marii Curie Skłodowskiej możliwość dokonania świadomego wyboru sposobu leczenia, przywraca osobie chorej poczucie podmiotowości i skuteczności.

W ramach kampanii zaplanowano działania edukacyjne, w tym webinary, warsztaty, treści w mediach społecznościowych oraz osobiste historie pacjentek, pokazujące, jak istotna jest wiarygodna informacja w procesie podejmowania decyzji terapeutycznych.