Ile kosztuje nas leczenie chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza [RAPORT EPHA]

MJM
opublikowano: 31-03-2022, 16:46

Przeciętna polska rodzina ponosi koszty poważnych chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza pochodzącym z ogrzewania budynków mieszkalnych oraz gotowania w wysokości 1067 zł rocznie, czyli prawie dwukrotnie więcej niż wynosi średnia europejska - wynika z badania przeprowadzonego na zlecenie Europejskiej Koalicji na rzecz Zdrowia Publicznego (EPHA).

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Zastąpienie kotłów węglowych pompami ciepła mogłoby 75-krotnie obniżyć koszty zdrowotne.
iStock

W badaniu określono ilościowo zdrowotne koszty społeczne zanieczyszczenia powietrza w środowisku zewnętrznym spowodowanego ogrzewaniem i gotowaniem w budynkach mieszkalnych. Sprawdzono wpływ siedmiu czynników zanieczyszczenia powietrza (PM2.5, NOx, NH3, SO2, CO, CH4 i NMVOC) w krajach EU-27 i w Wielkiej Brytanii jako całości oraz w czterech konkretnych krajach (w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, we Włoszech i Polsce).

Zdrowotne koszty społeczne ogrzewania i gotowania w mieszkaniach w Europie wynoszą 29 miliardów euro

Całkowite zdrowotne koszty społeczne zanieczyszczenia powietrza w środowisku zewnętrznym spowodowane ogrzewaniem i gotowaniem w gospodarstwach domowych w krajach UE-27 i w Wielkiej Brytanii w 2018 r. wyniosły 29 mld euro (0,2 proc. całkowitej wartości PKB). Dla przeciętnego europejskiego gospodarstwa domowego przekłada się to na koszt 130 euro rocznie. Większość kosztów (94 proc.) dotyczy emisji bezpośrednich, które powstają w domu w wyniku stosowania technologii opartych na paliwach kopalnych i biomasie. Niewielka część kosztów (6 proc.) związana jest z emisją pośrednią spowodowaną produkcją energii elektrycznej i ciepła; w przypadku niektórych technologii ogrzewania i gotowania nie występują zanieczyszczenia bezpośrednie, ale wykorzystywana jest energia elektryczna lub zbiorowe systemy ogrzewania (miejska sieć ciepłownicza).

Kraj/region Całkowity koszt (mld euro)Całkowity koszt na gospodarstwo domowe (euro/rok)
Polska3,3 228
Włochy4,7 180
UE27+Wielka Brytania 29130
Hiszpania 1,265
Wielka Brytania 2,7 92

Całkowite zdrowotne koszty społeczne wynikające z zanieczyszczenia powietrza w środowisku zewnętrznym spowodowanego ogrzewaniem i gotowaniem w gospodarstwach domowych (2018)

W EU węgiel i drewno należą do głównych czynników zwiększających zdrowotne koszty społeczne z powodu zanieczyszczenia powietrza w środowisku zewnętrznym

Z badania przeprowadzonego na zlecenie Europejskiej Koalicji na rzecz Zdrowia Publicznego (EPHA) wynika, że w 2018 r., czyli w ostatnim roku, dla którego dostępne są dane, Polska poniosła koszty w łącznej wysokości 15,4 mld zł. Prawie dwie trzecie tych kosztów (64 proc.) zostało wygenerowanych przez stosunkowo niewielką liczbę urządzeń grzewczych na węgiel, co oznaczało kwotę 9,8 mld zł. Ogrzewanie węglem wpłynęło na koszty w dwukrotnie większym stopniu niż kolejny nośnik energii współodpowiedzialny za generowanie zdrowotnego obciążenia z powodu zanieczyszczeń, jakim są piece na drewno, które odpowiadały za 23 proc. kosztów zdrowotnych, tj. kwotę 3,5 mld zł. Piece i kotły olejowe również stanowiły źródło znacznego zanieczyszczenia powietrza.

Jak wskazano w raporcie, pompy ciepła nie przyczyniają się bezpośrednio do powstawania zanieczyszczeń powietrza, a przy równoległym korzystaniu z systemów grzewczych opartych w całości o odnawialne źródła energii, w których nie wykorzystuje się biomasy, koszty zdrowotne związane z zanieczyszczeniem powietrza zostałyby zredukowane do zera.

Całkowite zdrowotne koszty społeczne wynikające z zanieczyszczenia powietrza w środowisku zewnętrznym spowodowanego ogrzewaniem i gotowaniem w gospodarstwach domowych w podziale na technologię i paliwo (%, 2018)
Materiały prasowe

Analizując zanieczyszczenie powietrza, które wdychamy, każdy kocioł/piec węglowy przyczynił się do zwiększenia całkowitych kosztów zdrowotnych w Polsce o 4919 zł, w porównaniu z kwotą 580 zł w przypadku niektórych kotłów na drewno, 56 zł w przypadku gruntowych pomp ciepła i brakiem kosztów w przypadku kolektorów słonecznych.

Polska należy do krajów o najwyższym zużyciu węgla. Kotły węglowe odpowiadają za 30 proc. całkowitego zużycia energii przez gospodarstwa domowe i stanowią 64 proc. wszystkich zdrowotnych kosztów społecznych w kraju.

W Polsce leczenie chorób spowodowanych zanieczyszczeniem powietrza kosztuje więcej niż wynosi średnia europejska

Wykorzystanie silnie zanieczyszczającego powietrze węgla sprawia, że Polska ponosi wyższe koszty w przeliczeniu na gospodarstwo domowe niż niemal wszystkie pozostałe kraje w Europie, mimo że zarobki i koszty utrzymania należą do najniższych.

W badaniu przeprowadzonym przez holenderską firmę konsultingową CE Delft na zlecenie EPHA i polskiego członka koalicji, Polskiego Stowarzyszenia Programów Zdrowotnych (PTPZ), przeanalizowano dane Eurostatu i inne dane dotyczące poziomów siedmiu rodzajów zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, które powstają podczas ogrzewania i gotowania w gospodarstwach domowych.

Negatywny wpływ na zdrowie spowodowany tymi zanieczyszczeniami oznacza wymierne straty ekonomiczne. Aby obliczyć całkowite koszty społeczne związane ze zdrowiem, zsumowano obliczone koszty związane ze spadkiem poziomu dobrobytu wynikające z niższej średniej długości życia, chorób przewlekłych, zwiększonych wydatków na opiekę zdrowotną i z niższej produktywności. Dane wykorzystane w analizie pochodzą z 2018 r., czyli ostatniego roku, dla którego dane były dostępne.

Zanieczyszczenie powietrza wewnątrz budynków generuje znaczne dodatkowe koszty, ale ze względu na brak danych i ograniczenia metodologiczne, jego wpływ został wyłączony z zakresu analizy.

Dzieci i osoby starsze w grupie osób najbardziej narażonych na skutki zanieczyszczenia powietrza

Najbardziej narażone na skutki zanieczyszczenia powietrza są dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży i osoby cierpiące na choroby przewlekłe, a najwyższe koszty w porównaniu z obszarami wiejskimi odnotowuje się w miastach, ze względu na większe stężenie zanieczyszczeń i ich wpływ na większą liczbę osób.

EPHA argumentuje, że pomimo powyższego oddziaływania oraz faktu, że zanieczyszczenie pochodzące z budynków mieszkalnych generuje większe koszty zdrowotne niż te spowodowane przez transport, jak dotąd ustawodawcy w dużej mierze pomijają ogrzewanie i gotowanie jako źródła zanieczyszczenia powietrza. Jednak w tym roku UE zamierza zaostrzyć przepisy Dyrektywy w sprawie jakości powietrza atmosferycznego, na podstawie której Bruksela wymusza na rządach państw członkowskich zmniejszenie jego zanieczyszczenia. Zaostrzeniu mają ulec też normy Ekoprojektu, które zakazują stosowania nieefektywnych urządzeń grzewczych.

Zastąpienie kotłów węglowych pompami ciepła mogłoby 75-krotnie obniżyć koszty zdrowotne

EPHA apeluje do rządu i samorządów, aby zachęcały do przechodzenia z ogrzewania opartego na paliwach kopalnych na czystsze alternatywy. Raport pokazuje, że zastąpienie kotłów węglowych pompami ciepła mogłoby 75-krotnie obniżyć koszty zdrowotne, przypadające na jedno polskie gospodarstwo domowe, czyli w zasadzie zredukować je niemal do zera. Jednocześnie w raporcie zawarto ostrzeżenie, że tzw. ekologiczne kotły wodorowe nie stanowią znacząco czystszej alternatywy w porównaniu do kotłów olejowych.

– Obawiamy się, że rosnące ceny energii mogą ekonomicznie zmusić więcej osób do korzystania na potrzeby domowe z węgla i innych paliw zanieczyszczających środowisko. Ten raport pokazuje, że byłby to bardzo kosztowny błąd. Nie powinniśmy iść w tym kierunku, ponieważ łagodząc jeden kryzys, ale jednocześnie pogłębiając drugi, możemy wpaść z deszczu pod rynnę. Pora zainwestować w czystsze ogrzewanie i gotowanie w gospodarstwach domowych - powiedział dr hab. Michał Brzeziński, Wiceprzewodniczący Zarządu PTPZ, adiunkt w GUMed.

Z kolei dyrektor Generalna EPHA, Dr Milka Sokolović, stwierdziła:

– Obecnie, wyraźniej niż kiedykolwiek przedtem, widać, że zanieczyszczenie pochodzące z ogrzewania węglowego każdego roku skraca życie zbyt wielu Polakom. Fakt, że relatywnie niewielka liczba gospodarstw domowych nadal korzysta z węgla oznacza, że stosunkowo łatwo można osiągnąć postęp, po prostu przestawiając się na czystsze technologie.

Polska znalazła się wśród państw, których rządy zobowiązały się do zmniejszenia zależności energetycznej od Rosji oraz do zwiększenia wykorzystania odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Unia Europejska planuje utworzyć Społeczny Fundusz Klimatyczny z budżetem w wysokości 72 mld euro. Od 2025 r. pomoże on mieszkańcom Europy w przejściu na czystsze formy energii wykorzystywanej w gospodarstwach domowych i powinien przyczynić się m.in. do zmniejszenia ubóstwa energetycznego.

Źródło: materiały prasowe

PRZECZYTAJ TAKŻE: WHO opublikowało nowe, restrykcyjne wytyczne dot. zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenia powietrza mogą zaburzać rozwój płodu i wzrost dzieci [BADANIA]

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.