Do 2035 r. w UE zachorowalność na raka wzrośnie o 24 proc. Konieczne zdecydowane działania

opublikowano: 20-10-2021, 13:59

Można zapobiec około 40 proc. przypadków zachorowań na raka poprzez działania z zakresu profilaktyki pierwotnej. Europejski Plan Walki z Rakiem dokładnie precyzuje, jakie to działania.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Europejski Plan Walki z Rakiem otrzyma finansowanie w wysokości 4 mld euro.
iStock

W 2020 r. w Unii Europejskiej u 2,7 mln osób wykryto raka, a kolejnych 1,3 mln osób, w tym ponad 2 tys. młodych ludzi, zmarło z powodu choroby nowotworowej.

- Jeżeli nie zostaną podjęte zdecydowane działania, liczba zachorowań na raka wzrośnie o 24 proc. do 2035 r. - zaalarmował dr Jarosław Waligóra z Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności KE, kierujący zespołem ds. zdrowia w wieloletnich ramach finansowych.

Odpowiedzią na obecną i prognozowaną sytuację epidemiologiczną jest Europejski Plan Walki z Rakiem, o którym eksperci dyskutowali podczas spotkania "Środy o zdrowiu z Komisją Europejską: Europejski Plan Walki z Rakiem. Na ile wspólnie można pokonać tę chorobę?", które odbyło się 20 października.

Europejski Plan Walki z Rakiem - założenia

Jak wyjaśnił dr Jarosław Waligóra, Europejski Plan Walki z Rakiem jest częścią większej inicjatywy - Europejskiej Unii Zdrowotnej - i został oparty na 4 obszarach działania:

  • zrównoważona profilaktyka nowotworów,
  • poprawa wczesnego wykrywania nowotworów,
  • równy dostęp do diagnostyki i leczenia nowotworów,
  • poprawa jakości życia pacjentów chorych na raka i osób, które przeżyły chorobę nowotworową.

Ponadto jest 10 głównych inicjatyw i wiele innych działań wspierających. Dr Waligóra zwrócił uwagę, że bardzo ważnym elementem planu jest “misja badawcza”.

Europejski plan walki z rakiem otrzyma finansowanie w wysokości 4 mld euro, w tym 1,25 mld euro z przyszłego Programu UE dla Zdrowia.

40 proc. przypadków zachorowań na raka można zapobiec, modyfikując styl życia

Prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, zwrócił uwagę na stan profilaktyki przeciwnowotworowej w Polsce, która w jego ocenie nie jest na wysokim poziomie.

- Od wielu lat zwracam uwagę, że profilaktyka pierwotna i wtórna to niewykorzystany potencjał w Polsce. 2/3 nowotworów ma źródło w naszym stylu życia - powiedział prof. Jacek Jassem.

Dr Jarosław Waligóra doprecyzował, że 40 proc. przypadków zachorowań na raka można zapobiec poprzez działania z zakresu profilaktyki pierwotnej.

Eksperci wyjaśnili, że jest kilka elementów kluczowych w zapobieganiu nowotworów. To m.in. zaprzestanie palenia. Jednym z celów Europejskiego Planu Walki z Rakiem jest pokolenie wolne od tytoniu: zadbanie o to, by do 2040 r. tytoniu używało mniej niż 5 proc. ludności

Innym celem jest ograniczenie szkodliwego spożywania alkoholu (względne ograniczenie szkodliwego spożywania alkoholu o co najmniej 10 proc. do 2025 r.) oraz ograniczenie ekspozycji młodych ludzi na reklamy alkoholu.

Konieczne jest także ograniczenie zanieczyszczenia środowiska poprzez dostosowanie unijnych norm jakości powietrza do wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia oraz ograniczenie narażenia na substancje rakotwórcze i promieniowanie słoneczne. Ważna jest też zdrowa dieta i aktywność fizyczna.

Prof. Jassem zwrócił także uwagę na szczepienia, które mogą zapobiec rozwojowi nowotworów, a więc szczepienia przeciw HPV i WZW.

Wtórna profilaktyka przeciwnowotworowa. Polska w ogonie Europy

Prof. Jassem przypomniał, że w Polsce realizowane są programy przesiewowe w kierunku raka piersi, raka jajnika i raka jelita grubego.

- W każdym z tych obszarów mamy dużo do nadrobienia, aby dogonić UE - zwrócił uwagę ekspert.

- Aby osiągnąć efekt populacyjny, badaniami przesiewowymi musi być objęte 70 proc. populacji, w Polsce jest to ok. 40-45 proc. populacji. Polska jest jednym z nielicznych krajów w UE, gdzie wzrasta umieralność na raka piersi. Niekoniecznie jest to wynik ograniczonego dostępu do nowoczesnych technologii, leków, bo nowotwór ten w naszym kraju jest wykrywany w późnym stadium rozwoju - powiedział prof. Jassem.

Onkologia
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
×
Onkologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter z najważniejszymi informacjami dotyczącymi leczenia pacjentów onkologicznych
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

CZYTAJ TEŻ: Rak piersi: Polska jedynym krajem w Europie, gdzie rośnie umieralność

W poprawie sytuacji dużą rolę mogłaby odegrać edukacja społeczna, która w Polsce szwankuje - ocenił prof. Jassem.

Inicjatywa UNCAN i program Horyzont Europa

Unijnym programem w zakresie badań naukowych i innowacji jest program Horyzont Europa (2021-2027). Ma on na celu m.in. wzmocnienie bazy naukowej i technologicznej UE oraz europejskiej przestrzeni badawczej.

W planach jest również europejska inicjatywa na rzecz propagowania wiedzy o chorobach nowotworowych (UNCAN.eu), która ma pomóc we wskazaniu osób narażonych na wysokie ryzyko zachorowania na powszechne nowotwory.

- Inicjatywa ta zakłada stworzenie wirtualnego banku tkanek i informacji. Będzie łączyć materiał tkankowy z materiałem klinicznym. Takiego banku chyba do tej pory nie było - skomentował prof. Jassem.

- Rozmiar jest tutaj istotny. Nowoczesnych danych naukowych nie da się zrobić na małych liczbach, z udziałem niewielkiej grupy pacjentów - wskazał dr Jarosław Waligóra.

- Ważne jest także połączenie różnych typów danych w jednej bazie i możliwość powiązania tych danych. Są to takie dane, jak m.in. typ nowotworu, przebieg choroby u danego pacjenta, ale również informacje dotyczące narażenia tego pacjenta na czynniki środowiskowe i wyniki jego badań genetycznych. Dopiero posiadanie tych wszystkich danych daje nam możliwość wyciągnięcia wniosków dotyczących genezy danego nowotworu i tym samym odpowiedzenia na pytanie, jak można go leczyć w przyszłości i jak mu zapobiegać - wyjaśnił ekspert KE.

Sztuczna inteligencja rozwiązaniem problemu braku kadr w onkologii?

Prof. Jassem zwrócił uwagę, że polska onkologia, podobnie jak inne dziedziny medycyny, zmagają się z kryzysem kadr. Zauważył, że sytuację mogłoby poprawić wykorzenianie sztucznej inteligencji, np. w obrazowaniu nowotworów.

- W Polsce stajemy przed problemem braku kadr. Już teraz mamy mało radiologów. Jest coraz więcej dowodów na to, że sztuczna inteligencja może ich zastąpić. Wykazano, że AI jest bardziej czuła niż dwóch radiologów. To połączenie kliniki z nauką - powiedział prof. Jassem.

Dr Jarosław Waligóra zwrócił jednak uwagę, że do rzeczywistego wdrożenia sztucznej inteligencji do praktyki klinicznej jest jeszcze długa droga.

- Aby nauczyć sztuczną inteligencję wykorzystywania tych obrazów (radiologicznych), trzeba mieć bardzo dobre zestawy obrazów, które są połączone z dobrymi danymi klinicznymi od pacjentów. Dopiero na tej bazie sztuczna inteligencja może się uczyć oceny tych obrazów. To również jest częścią Europejskiego Planu Walki z Rakiem - powiedział dr Jarosław Waligóra.

Prof. Jassem doprecyzował uwagę, że wszystkie specjalności onkologiczne, czyli onkologia kliniczna, radioterapia onkologiczna, chirurgia onkologiczna, ginekologia onkologiczna czy onkologia dziecięca - to specjalności deficytowe w Polsce.

- Wykazuje się duże różnice regionalne - są obszary, gdzie dostęp do onkologa jest naprawdę utrudniony. Podejmowane działania, takie jak jak pakiet onkologiczny czy uwolnienie limitów na badania obrazowe, nie rozwiązują problemu. Brak kadr to duże ograniczenie, niezależnie od ograniczeń infrastrukturalnych - podkreślił prof. Jassem.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Europejski Cancer Plan a polskie realia. W czym tkwi problem?

Co zajmuje światową i polską onkologię w 2021 r.: doniesienia z kongresów PTOK, ASCO i ESMO

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.