Zarejestrowanie się w bazie dawców szpiku powinno być w pełni świadomą decyzją

Lek. Monika Grzegorek, kierownik Ośrodka Dawców Szpiku działającego w Zakładzie Transfuzjologii Instytutu Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
opublikowano: 08-10-2021, 12:15

W procedurze rejestracji potencjalnego dawcy szpiku ważną rolę odgrywają pracownicy ośrodków dawców szpiku. Ich zadaniem jest zrekrutowanie tylko tych osób, które są do tego przekonane.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Ze statystyk wynika, że tylko ok. 5 proc. zarejestrowanych potencjalnych dawców szpiku zostaje dawcami rzeczywistymi w ciągu 10 lat od rejestracji.
iStock

W Polsce rejestr potencjalnych niespokrewnionych dawców szpiku jest prowadzony przez Poltransplant, ale to nie ta instytucja zajmuje się rekrutowaniem dawców. Jest to zadanie ośrodków dawców szpiku (ODS), których w naszym kraju jest obecnie 15. Największym z nich jest DKMS, który rekrutuje blisko 86 proc. wszystkich dawców.

Procedura rejestracji dawcy szpiku

Procedura rejestracji rozpoczyna się od tego, że potencjalny dawca szpiku jest informowany o tym, jaka może być jego rola oraz jakie wymagania będzie musiał spełnić. Jeżeli ma jakiekolwiek wątpliwości, to zadaniem pracowników ODS jest „przegadanie tematu”, tak aby ostatecznie zrekrutować tylko te osoby, które są do tego całkowicie przekonane. Mimo iż na każdym etapie dawca może zrezygnować, to zarejestrowanie się w bazie powinno być decyzją w pełni świadomą, która może wiązać się z uratowaniem komuś życia. Dlatego - jako pracownicy ODS - wolimy dać dawcy czas do przemyślenia, niż zarejestrować go „z marszu”, a potem mieć problem ze skontaktowaniem się z nim czy spotkać się z jego niepewnością co do kontynuacji procedury.

Weryfikacja stanu zdrowia potencjalnego dawcy szpiku

Kolejnym krokiem jest wypełnienie przez potencjalnego dawcę karty zgłoszenia, w której pozostawia swoje dane osobowe, kontakt telefoniczny i mailowy, a także ankiety zdrowotne. Na tej podstawie przeprowadzany jest skrócony wywiad i badanie lekarskie. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości, staramy się je rozwiać na etapie wpisu do rejestru. Dla przykładu: jeżeli dawca ma przewlekłą chorobę, która jednak pozwala na rekrutację, to jak najdokładniej weryfikujemy stan jego zdrowia. Wynika to z faktu, że od momentu zgłoszenia do rejestru do zostania dawcą rzeczywistym często mija kilka czy nawet kilkanaście lat, dlatego już podczas rekrutacji należy ocenić potencjalne zagrożenia.

Oznaczenie antygenów zgodności tkankowej

Jeżeli nie ma stałych przeciwwskazań, to pozyskujemy materiał do badań, czyli robimy wymaz lub pobieramy próbkę krwi, które służą do oznaczenia HLA (ang. human leukocyte antigen), czyli antygenów zgodności tkankowej.

Ze statystyk wynika, że tylko ok. 5 proc. zarejestrowanych potencjalnych dawców oddaje komórki do przeszczepienia w ciągu 10 lat od rejestracji.

W naszym ośrodku, w ramach rekrutacji potencjalnych dawców, jako materiał do badań — zamiast popularnych wymazów — stosujemy próbki krwi. Wymaz zwykle każdy kandydat na dawcę pobiera sobie sam według instrukcji załączonej do zestawu, a następnie przesyła do ODS, z którego go otrzymał. Pozyskanie próbki krwi jest trudniejsze: wymaga pomocy odpowiednio wykwalifikowanej osoby, a tym samym konieczne jest zgłoszenie się do ośrodka lub na akcję rekrutacyjną, które są organizowane od czasu do czasu w miejscach publicznych.

Dlaczego mimo to właśnie taką metodę sobie cenimy? Z założenia każda osoba rejestrująca się w ODS ma wolę, by zostać dawcą rzeczywistym, co wiąże się z pobraniem komórek z krwi obwodowej czy ze szpiku, a poza tym jest poprzedzone wieloma badaniami. Pozyskanie materiału do badań z próbki krwi nie tylko pozwala ocenić dostęp żylny u potencjalnego dawcy, ale również wychwycić osoby, które boją się tego typu zabiegów, nieuniknionych podczas dalszych procedur, np. typowania potwierdzającego czy badania kwalifikacyjnego przed pobraniem. Tak więc, o ile obie metody pobrania materiału do badań nie różnią się pod względem jakościowym, o tyle pobranie próbki krwi daje nam większą wiedzę o potencjalnym dawcy, a jemu rzuca światło na to, co będzie się działo, gdy zostanie wstępnie wytypowany do dalszej procedury.

Jakie są przeciwwskazania do rejestracji w bazie dawców szpiku?

Do przeciwwskazań do rejestracji należą m.in.:

  • nowotwory,
  • przebyty zawał serca,
  • udar mózgu,
  • zakrzepica żył głębokich,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • cukrzyca,
  • nadczynność tarczycy,
  • nawrotowa kamica nerkowa,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • łuszczyca,
  • astma,
  • alergia,
  • zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu B i C oraz HIV,
  • niedowaga,
  • nadwaga,
  • choroby psychiczne i uzależnienia.

Ostateczna decyzja zawsze jednak jest podejmowana przez lekarza i zależy od stanu potencjalnego dawcy oraz kontroli choroby.

PRZECZYTAJ TAKŻE:

Polska transplantologia podnosi się z pandemii

Dr Kazimierz Hałaburda: Pandemia mogła ograniczyć nawet 20 proc. transplantacji szpiku

W poszukiwaniu bliźniaka genetycznego

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.