Ustawa o zawodzie farmaceuty: potrzeba dalszych regulacji

Adwokat Edyta Wasilewska z Kancelarii B2RLaw i współautorzy/oprac. MS
opublikowano: 04-08-2022, 08:43

Ponad rok temu weszła w życie, przełomowa dla środowiska, Ustawa o zawodzie farmaceuty. Nowy akt prawny chociaż bardzo dobrze oceniany, nadal pozostawia wiele kwestii otwartych. Brakuje wytycznych dotyczących kwalifikacji do świadczenia danych usług, łatwo dostępnych kursów szkoleniowych, określenia finansowania usług opieki farmaceutycznej ze środków publicznych - twierdzą eksperci.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Dr n. prawnych, adwokat Edyta Wasilewska z Kancelarii B2RLaw: ponad rok temu aptekarze doczekali się, przełomowej dla swojego zawodu regulacji prawnej - Ustawy o zawodzie farmaceuty
Dr n. prawnych, adwokat Edyta Wasilewska z Kancelarii B2RLaw: ponad rok temu aptekarze doczekali się, przełomowej dla swojego zawodu regulacji prawnej - Ustawy o zawodzie farmaceuty
FOT. Archiwum własne

Dr n. praw., adwokat Edyta Wasilewska z Kancelarii B2RLaw przypomina, że od wprowadzenia do porządku prawnego przepisów Ustawy o zawodzie farmaceuty (UoZF) –przełomowej regulacji, na jaką aptekarze czekali od wielu lat, minął już rok.

Mocne strony Ustawy o zawodzie farmaceuty

Jak zaznacza adwokat Wasilewska, dotychczas rozproszone w wielu aktach prawnych przepisy regulujące zasady wykonywania zawodu farmaceuty doczekały się kompleksowego ujęcia w jednym dokumencie.

– Przedmiotowa ustawa – nawet jeżeli nie jest pozbawiona błędów, idealnie wpisała się w potrzebę wykorzystania kompetencji farmaceutów oraz możliwości samych aptek. Regulacja wprowadziła m.in. środki ochrony prawnej, samodzielności i niezależności zawodowej aptekarza – tj. kluczowych determinantów właściwego wykonywania zawodu zaufania publicznego - wyjaśnia.

Dodaje: - Przyjęte na mocy komentowanej ustawy rozwiązania prawne niosą ogromną korzyść dla pacjentów, którzy od teraz mogą oczekiwać nowych usług farmaceutycznych, takich jak np. przeglądy lekowe, a w sytuacji zagrożenia życia otrzymania od farmaceuty leku, który zostanie podany w odpowiedni sposób.

Ustawa otwiera drzwi do opieki farmaceutycznej

Mgr farm. Anna Szydłowska ze Związku Aptek Franczyzowych podkreśla, że wprowadzone ustawą przepisy otworzyły drogę do rozwoju w Polsce opieki farmaceutycznej.

– Farmaceuci to zawód cieszący się dużym zaufaniem społecznym oraz posiadający profesjonalne wykształcenie medyczne. Może stanowić on odciążenie dla polskiego systemu opieki zdrowotnej. Niedobór lekarzy, z którym się mierzymy, odbija się na pacjentach pod kątem poświęconego im czasu oraz dostępności i jakości świadczonych usług. Tylko 60 proc. polskich obywateli uważa, że w czasie wizyty lekarz poświęcił im wystarczającą ilość czasu. Wynik ten umieszcza nas na ostatnim miejscu w Europie - podkreśla.

Farmaceutka zaznacza, że opieka farmaceutyczna może pomóc rozwiązać ten problem.

– Potencjał zawodu pokazało zaangażowanie farmaceutów w walkę z pandemią COVID-19. W aptekach przez niecałe 9 miesięcy wykonano prawie 2 miliony szczepień. To potencjał, którego nie powinno się zmarnować - mówi.

Na czym polega opieka farmaceutyczna?

W myśl Ustawy o zawodzie farmaceuty opieka farmaceutyczna to „świadczenie zdrowotne (…), udzielane przez farmaceutę i stanowiące dokumentowany proces, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym leczenie pacjenta (…), czuwa nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii”.

Do działań opieki farmaceutycznej UoZF zalicza:

  • prowadzenie konsultacji farmaceutycznych,
  • wykonywanie przeglądów lekowych,
  • opracowywanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej,
  • wykonywanie badań diagnostycznych,
  • wystawianie recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.

– Wszystkie te elementy, podobnie jak szczepienia, są ciekawym uzupełnieniem luk w systemie opieki zdrowotnej, dodatkowo stanowią pole do lepszego wykorzystania wiedzy i umiejętności farmaceutów. Na chwilę obecną są to jednak martwe przepisy - zaznacza mgr Szydłowska.

Ekspertka wyjaśnia: - Po roku od wejścia w życie ustawy mamy niestety więcej pytań niż odpowiedzi. Żadna usługa opieki farmaceutycznej nie została ujęta w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Co za tym idzie, nie ustalona pozostaje kwestia finansowania. Brakuje wytycznych dotyczących kwalifikacji wymaganych do świadczenia poszczególnych usług i łatwo dostępnych kursów szkoleniowych.

– Krytycznym elementem jest również dostęp do dokumentacji medycznej pacjenta. Istotnym elementem jest też praca nad świadomością społeczeństwa. Nowa jakość, jaką jest opieka farmaceutyczna, wymaga również wsparcia i promowania. Dalsze działania powinny być podejmowane w sposób systemowy, przemyślany i skoordynowany - tłumaczy mgr Szydłowska.

Farmaceuci chcą realnego zwiększenia swojej roli w systemie opieki zdrowotnej

Podobnie ustawę ocenia mgr farm. Mariusz Kisiel ze Związku Aptek Franczyzowych.

Jak podkreśla, Ustawa o zawodzie farmaceuty dała farmaceutom szersze uprawnienia zawodowe, jednocześnie zabezpieczając niezależność podejmowanych przez nich decyzji.

– Najważniejszą rolą farmaceuty jest dbanie o zdrowie pacjenta, co w pierwszej kolejności, podczas codziennej pracy z pacjentami, oznacza udzielanie rzetelnej informacji na temat produktów leczniczych w odniesieniu do indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjenta. Mówi o tym zarówno polskie prawo, jak i Kodeks Etyki Aptekarza. Farmaceuta jest więc w pełni odpowiedzialny za podejmowane przez siebie decyzje związane z wykonywaniem zawodu - tłumaczy.

I dodaje: - Uregulowanie katalogu usług farmaceutycznych oraz usług opieki farmaceutycznej to bardzo dobra podstawa do tego, by farmaceuci byli lepiej wykorzystywani do opieki nad polskimi pacjentami. Cały czas jednak czekamy na możliwość świadczenia pełnego zakresu usług, o których mowa w ustawie, oraz na kolejne, które w ustawie nie zostały dokładnie określone. Programy profilaktyczne, szeroko prowadzone badania przesiewowe czy edukacja zdrowotna prowadzona w aptekach to na pewno na chwilę obecną bardzo dobre rozwiązania, które powinny jak najszybciej zagościć w polskich aptekach.

– Od wejścia w życie Ustawy o zawodzie farmaceuty minął ponad rok, a my doczekaliśmy się jednej usługi świadczonej w ramach opieki farmaceutycznej (testowanie w kierunku COVID-19) oraz jednego wąskiego pilotażu (przeglądy lekowe). Farmaceuci chcą realnego zwiększenia swojej roli w systemie opieki zdrowotnej. Podstawę do tego już mamy, czas na kolejne działania, które faktycznie zwiększą uprawnienia zawodowe farmaceutów - zaznacza mgr Kisiel.

Oczekiwane zmiany w obowiązującym ustawodawstwie

Dr Edyta Wasilewska zwraca uwagę na obszary prawne, które wymagają dalszych regulacji. Wśród nich wymienia:

  • dokumentowanie opieki farmaceutycznej

Prawniczka wyjaśnia, że potrzebne jest doprecyzowanie przepisów ustawy na poziomie aktów wykonawczych. Najpilniej dotyczy to opieki farmaceutycznej. - W szczególności zgodnie z ustawą opieka farmaceutyczna jest procesem „dokumentowanym”. Brak jednak w treści przepisów rozstrzygnięcia, czy mają tu zastosowanie obowiązki wynikające z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, a więc czy farmaceuta udzielając świadczeń opieki zdrowotnej będzie obowiązany do prowadzenia „tradycyjnej” dokumentacji medycznej, czy jedynie musi te czynności dowolnie dokumentować - wyjaśnia.

Tłumaczy: - To, że z opieką farmaceutyczną powinien łączyć się obowiązek prowadzenia tradycyjnej dokumentacji medycznej, wynika z charakteru tych świadczeń, które są świadczeniem zdrowotnym. Nadto jeśli w przyszłości świadczenia opieki farmaceutycznej miałyby zostać refundowane ze środków publicznych, prowadzenie dokumentacji medycznej w oparciu o Rozporządzenie Ministra Zdrowia wydaje się być nieodzowne. W chwili obecnej brakuje jednoznacznego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

  • wymiana dokumentacji medycznej w ramach ciągłości świadczeń zdrowotnych

Adwokat Edyta Wasilewska tłumaczy, że sama możliwość formalna powzięcia przez farmaceutę informacji dotyczących zdrowia pacjenta celem wyświadczenia usług opieki farmaceutycznej jest dalece niewystarczająca. Konieczne jest wprowadzenie skutecznych narzędzi, które umożliwią wymianę informacji pomiędzy lekarzem prowadzącym a farmaceutą. Dodatkowo takie narzędzia powinny być nie tylko intuicyjne, ale również odpowiednio zabezpieczać proces wymiany informacji przed tzw. wyciekiem czy utratą danych.

– Rozwiązania techniczne i organizacyjne w tym zakresie powinny znaleźć swoje doprecyzowanie w przepisach prawa - mówi.

  • odpowiedzialność cywilna

– Doprecyzowania wymagają również zasady odpowiedzialności prawnej za skutki ewentualnych naruszeń powstałych w związku z rozszerzeniem kompetencji farmaceuty - zwraca uwagę prawniczka.

– Farmaceuci oraz apteki udzielające świadczeń opieki farmaceutycznej powinny zostać objęte obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. Ustalone powinny zostać również minimalne sumy gwarancyjne takiej odpowiedzialności. Nie jest to postulat wyłącznie na korzyść pacjenta. Obowiązek zawarcia polisy OC chroniłby tak samo pacjentów, jak i farmaceutów, którzy w razie wyrządzenia szkody będą zdolni pokryć jej wysokość ze środków sumy gwarancyjnej - dodaje.

  • wyłączenie opieki farmaceutycznej spod zakazu reklamy

Prawniczka zwraca uwagę, że w Polsce obowiązuje restrykcyjny zakaz reklamy aptek.

– Zgodnie z art. 94a Prawa farmaceutycznego jedynie informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego nie stanowi reklamy. Tymczasem należy zwrócić uwagę, że nie każda apteka będzie świadczyć usługi opieki farmaceutycznej. Informacja w tym zakresie powinna zostać wyłączona spod zakazu reklamy - mówi.

Dodaje: - Za wprowadzeniem takiej zmiany przemawia również art. 12 Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z tym przepisem pacjent ma prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Farmaceuci ze szczególną ochroną prawną. Prezydent podpisał ustawę

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.