Osoby, które wykonają kolonoskopię przesiewową mogą mieć zredukowane ryzyko zachorowania na raka jelita grubego o ok. 40-50 proc. Wyniki międzynarodowego badania przeprowadzonego pod kierownictwem prof. Michała Kamińskiego z Narodowego Instytutu Onkologii opublikowano w czasopiśmie „The Lancet”.
Narodowy Fundusz Zdrowia zamierza ograniczyć finansowanie kluczowych badań diagnostycznych, co może doprowadzić do paraliżu profilaktyki, w niektórych ośrodkach nawet już w połowie roku. Prof. Wojciech Marlicz zwraca uwagę. iż bariera ekonomiczna dla placówek medycznych to w praktyce potencjalny wzrost ryzyka zachorowania na nowotwór u pacjentów czekających na diagnostykę.
W debacie publicznej o badaniach przesiewowych w kierunku nowotworów najczęściej mówi się w kontekście niskiej zgłaszalności i edukacji społeczeństwa. Jednak równie głośno powinien wybrzmieć wątek jakości tych badań, która w niektórych przypadkach staje pod znakiem zapytania. Potwierdzają to sami eksperci, którzy mówią wprost o ryzyku rozwoju nowotworu, mimo teoretycznie prawidłowego wyniku badania.
Czas oczekiwania na badania endoskopowe jest obecnie dramatycznie długi - alarmuje Onkofundacja Alivia. Jak podaje, ze wszystkich monitorowanych świadczeń finansowanych przez NFZ najdłużej czeka się na kolonoskopię - w niektórych miejscach w Polsce nawet 3 lata. Pacjenci, którzy chcą zapisać się na rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową również muszą uzbroić się w cierpliwość. W kontekście trudnej sytuacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia oraz faktu, że od 1 stycznia 2026 roku obniżono wyceny części świadczeń, istnieje realne ryzyko, że kryzys diagnostyki jeszcze się pogłębi - alarmuje Onkofundacja Alivia.
Pojedyncze badania wskazujące na negatywny wpływ stosowania AI na umiejętności użytkowników należy na razie traktować z dużą ostrożnością. Potrzebne nam krytyczne, ale i spokojne zbadanie, jaki wpływ ma sztuczna inteligencja na naszą pamięć, kompetencję, uważność – ocenił psycholog dr Maksymilian Bielecki.
Wprowadzenie sztucznej inteligencji (AI) wspomagającej kolonoskopię wiąże się ze zmniejszeniem zdolności endoskopistów do wykrywania zmian przedrakowych (gruczolaków) w jelicie grubym bez pomocy AI – taki wniosek płynie z badania, przeprowadzonego z udziałem polskich ośrodków, a opublikowanego właśnie w czasopiśmie „The Lancet Gastroenterology & Hepatology”.
W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie ministra zdrowia szczegółowo określające sposób wyliczania 70 wskaźników jakości opieki zdrowotnej, które NFZ będzie uwzględniać w rozliczeniach z placówkami. Na ustalenie szczegółowych współczynników korygujących Fundusz ma jednak czas aż do połowy przyszłego roku. Wyjątkiem są badania w ramach programu profilaktycznego raka jelita grubego.
W ramach kwalifikacji pacjenta do znieczulenia podczas przesiewowej kolonoskopii świadczeniodawca jest zobowiązany do wystawienia skierowania i wykonania pacjentowi niezbędnych badań diagnostycznych - wynika z opublikowanego 21 lipca zarządzenia prezesa NFZ.
Od 10 miesięcy w Polsce nie ma dostępu do programu przesiewowej kolonoskopii. -Od przyszłego tygodnia - jak zapowiada minister zdrowia Adam Niedzielski - ten problem będzie nieaktualny. To wtedy mają być finalizowane pierwsze umowy na świadczenie usług profilaktycznej kolonoskopii. – Chcemy, by realizowało je ok. 650 podmiotów – zapowiada minister Niedzielski.
Pilnie potrzebujemy nowego programu badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego, ponieważ od stycznia 2022 r. wstrzymane zostało wykonywanie kolonoskopii przesiewowej w ramach dotychczasowego programu – przekonują eksperci.
Do konsultacji publicznych trafił projekt zmian w rozporządzeniu ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych. Zmiany dotyczą źródła finansowania programu badań przesiewowych raka jelita grubego.
Immunochemiczny test na krew utajoną w kale (fecal immunochemical test, FIT) jest skuteczny w wykrywaniu raka jelita grubego. Przez wszystkie międzynarodowe wytyczne postępowania w tym nowotworze został uznany jako możliwy test pierwszego wyboru w programie badań przesiewowych.
„Kolonoskopia jest najczulszym badaniem w kierunku raka jelita grubego. Często wystarczy wykonać ją tylko raz w życiu, by uchronić się przed nowotworem. Może być bezbolesna, nawet jeśli zostanie wykonana bez znieczulenia” — przekonuje dr n. med. Marek Bugajski, z którym rozmawiamy o znaczeniu tego badania w profilaktyce i wykrywaniu raka jelita grubego oraz zachowaniu wysokich standardów jakościowych kolonoskopii.
Kolonoskopia stosowana jest w Polsce w badaniach przesiewowych w kierunku raka jelita grubego od 2000 r. Funkcjonują trzy systemy organizacyjne. Niestety wiedza i świadomość roli tego badania w wykrywaniu raka jelita grubego jest wciąż niska w społeczeństwie i w związku z tym wciąż za mało osób korzysta z tej formy profilaktyki.
Regularnie wykonywana kolonoskopia u osób, które przekroczyły 50. rok życia, pomogłaby wykrywać raka jelita grubego na etapie, kiedy jest całkowicie wyleczalny. Niestety statystyki zgłaszalności pacjentów na kolonoskopię są dramatycznie niskie. Apeluję do lekarzy, szczególnie lekarzy POZ - promujmy profilaktykę zdrowotną wśród pacjentów, zachęcajmy do wykonywania badań przesiewowych. To one mogą uratować im życie.