Kolejne podejście do standardów żywienia szpitalnego - jest nowy projekt

Przypomnijmy, Ministerstwo Zdrowia pierwsze podejście do wprowadzenia zmian w żywieniu szpitalnym zrobiło już ponad 3 lata temu. W przekazanym w marcu 2022 r. do konsultacji projekcie rozporządzenia zaproponowało nowy podział diet wraz z ich szczegółową charakterystyką.

Wytyczne miały zapewnić prawidłowe zbilansowanie jadłospisów dla różnych grup dorosłych pacjentów. Dokument określał m.in. rodzaje diet - zakładał wprowadzenie 15 diet i 9 ich modyfikacji, rekomendowane i przeciwwskazane środki spożywcze wykorzystywane w poszczególnych rodzajach diet oraz wartość odżywczą i energetyczną stosowanych diet szpitalnych.

Po roku od zakończenia konsultacji projektu media obiegła informacja, że resort zdrowia wycofał się ze zmian w żywieniu pacjentów szpitalnych. MZ tłumaczyło jednak przedłużające się prace nad projektem koniecznością uwzględnienia poprawki zgłoszonej przez Rządowe Centrum Legislacji, związanej z ustawą o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Zapewniało, że trwa proces legislacyjny, który uwzględnia tę zmianę. "Niezwłocznie po jej zatwierdzeniu, prace nad projektem rozporządzenia zostaną wznowione" - informowało w maju 2023 r. ministerstwo.

Równolegle w resorcie trwały też prace dotyczące opracowania wymagań obowiązujących przy prowadzeniu żywienia dzieci, kobiet ciężarnych oraz karmiących, które miały stanowić uzupełnienie projektu rozporządzenia.

Normy żywienia szpitalnego - nowa wersja projektu

I faktycznie, nowa wersja projektu rozporządzenia przekazana 24 czerwca 2025 r. do 21-dniowych konsultacji zawiera propozycje diet już dla wszystkich grup pacjentów.

W projekcie rozporządzenia określono:

1. kody i nomenklaturę diet szpitalnych,

2. rodzaje diet, ich charakterystykę, rekomendowane i przeciwwskazane środki spożywcze wykorzystywane w poszczególnych rodzajach diet oraz wartość odżywczą i energetyczną stosowanych diet szpitalnych: dla osób dorosłych, dla kobiet w okresie ciąży lub laktacji, dla dzieci i młodzieży, określone w trzech osobnych załącznikach do rozporządzenia.

W przypadku diet rekomendowanych dla osób dorosłych zaproponowano poniższą nomenklaturę diet:

1. dieta podstawowa;

2. dieta łatwostrawna;

3. dieta łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczu;

4. dieta łatwostrawna z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego;

5. dieta bogatoresztkowa;

6. dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów;

7. dieta o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych;

8. dieta ubogoenergetyczna;

9. dieta bogatobiałkowa;

10. dieta niskobiałkowa;

11. dieta eliminacyjna;

12. dieta papkowata;

13. dieta płynna;

14. dieta płynna wzmocniona.

W przypadku diet rekomendowanych dla kobiet w okresie ciąży i laktacji mają być trzy diety:

1. dieta podstawowa;

2. dieta łatwostrawna;

3. dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów.

W przypadku diet rekomendowanych dla dzieci i młodzieży zaproponowano 15 diet dla trzech grup wiekowych dzieci: 1–3 lat, 4–9 lat i 10–18 lat:

1. dieta podstawowa;

2. dieta łatwostrawna;

3. dieta łatwostrawna częściowo rozdrobniona;

4. dieta łatwostrawna płynna;

5. dieta łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczu;

6. dieta bogatoresztkowa;

7. dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów;

8. dieta ubogoenergetyczna;

9. dieta bogatobiałkowa;

10. dieta niskobiałkowa normokaloryczna;

11. dieta bezglutenowa;

12. dieta bezglutenowa bezmleczna;

13. dieta o kontrolowanej zawartości kwasów tłuszczowych;

14. dieta wegetariańska;

15. dieta bezmleczna.

Każdą z wyżej wymienionych diet przedstawioną w osobnych modułach charakteryzują wskazania medyczne, założenia dietetyczne oraz baza produktów rekomendowanych i przeciwwskazanych.

W uzasadnieniu projektu MZ zapewnia, że zdefiniowane wymagania uwzględniają aktualną wiedzę i normy żywienia zalecane dla populacji Polski. Wymagania opracowano m.in. na podstawie wytycznych towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Polskiego Towarzystwa Kadriologicznego, Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego oraz Polskiego Towarzystwa Nefrologicznego, a także zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (dotyczących maksymalnej zawartości soli/sodu w diecie).

Zgodnie z projektem, posiłki dla pacjentów mają być przygotowywane w oparciu o opracowany przez dietetyka jadłospis zapewniający urozmaicenie potraw i zbilansowanie wartości składników odżywczych w diecie. W uzasadnionych przypadkach, niezależnych od szpitala dopuszcza się wymianę zaplanowanych w jadłospisie produktów na produkty równoważne pod względem energetycznym i wartości odżywczych.

Jadłospis zawiera informacje o: rodzaju posiłku i jego składzie, wartości energetycznej (kaloryczności) i wartości odżywczej (ilość białka, węglowodanów, w tym cukrów, tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika i soli), sposobie obróbki oraz obecności alergenów.

O rodzaju stosowanej diety, czasie jej trwania oraz zalecanych indywidualnych modyfikacjach, ma decydować lekarz, jednak zalecane jest, aby lekarz, o ile jest to możliwe, konsultował tę decyzję z dietetykiem. "Ordynacja diety przez lekarza powinna być poprzedzona przeprowadzeniem oceny stanu odżywienia pacjenta" - podkreślono w opisie projektu.

Szpital jest obowiązany na bieżąco prowadzić weryfikację jakości żywienia. Ma także stworzyć na swojej stronie internetowej zakładkę „żywienie dla zdrowia”, w której będzie zamieszczał jadłospisy stosowane w szpitalu, wyniki badań laboratoryjnych, materiały edukacyjne dla pacjentów o tematyce żywieniowej i dietetycznej oparte na wiarygodnych dowodach naukowych lub odesłania do takich materiałów oraz umożliwia zgłaszanie uwag dotyczących posiłków.

W projekcie zaproponowano, aby rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 października 2025 r. (termin ten zbiega się z zakończeniem programu pilotażowego "Dobry posiłek w szpitalu", który MZ niedawno przedłużyło do 30 września 2025 r.).

Przewidziano również przepis przejściowy, zgodnie z którym szpitale dostosują swoją działalność do nowych wymagań do 1 marca 2026 r. "Okres ten jest wystarczający na zapoznanie się z nowymi wymaganiami oraz ich wdrożenie przez kadrę odpowiedzialną za realizację żywienia w szpitalach. Umożliwia on zarówno reorganizację pracy, jak i dostosowanie obowiązujących umów z dostawcami lub firmami cateringowymi, w tym – w razie potrzeby – przeprowadzenie nowych postępowań przetargowych" - przekonuje MZ.

Źródło: Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie standardu organizacyjnego żywienia w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne

ZOBACZ TAKŻE: MZ ponownie wydłuża program "Dobry posiłek w szpitalu"