Nowe oblicze apteki: od wydawania leków do centrum opieki farmaceutycznej

Ta ewolucja to znacznie więcej niż okazjonalne mierzenie ciśnienia czy doraźne konsultacje dotyczące terapii. Dziś apteka staje się miejscem świadczenia szeregu zaawansowanych usług, budując kompleksowy system opieki farmaceutycznej i na nowo definiując relacje z pacjentem.

Nowa rola apteki została sformalizowana w ustawie o zawodzie farmaceuty z 2021 roku, gdzie jest mowa o tym, że opieka farmaceutyczna to proces świadczeń realizowanych w aptece, udokumentowany i ukierunkowany na wsparcie pacjentów w terapii, prowadzony we współpracy z innymi zawodami medycznymi, w tym z lekarzami. W tym procesie wyodrębniono pięć podstawowych usług: konsultacje farmaceutyczne, testy diagnostyczne, przeglądy lekarskie, opracowywanie indywidualnych planów opieki farmaceutycznej oraz recepty kontynuowane.

Farmaceuci w centrum debat

O tym, jak ważne ogniwo mogą stanowić farmaceuci w systemie ochrony zdrowia, może świadczyć i to, że właśnie ich rozszerzonej roli została poświęcona debata podczas 7. edycji Kongresu Zdrowia Polaków, która odbyła się w Kajetanach (24-26 listopada br.). Już samo hasło tegorocznej platformy „Zdrowie – każdy element ma znaczenie”, wiele wyjaśnia.

Do tych elementów, w kontekście opieki farmaceutycznej, nawiązywała uczestnicząca w debacie senator Agnieszka Gorgoń-Komor. W swoim wystąpieniu podkreślała, że współpraca pomiędzy różnymi zawodami medycznymi jest kluczowa.

Senator Agnieszka Gorgoń-Komor. Fot. Archiwum

– Profilaktyką, medycyną powinni się zajmować medycy. To oczywiste. Niestety, wokół tych tematów pojawia się coraz więcej szarlatanów, w Internecie szerzy się dezinformacja. Dlatego potrzeba nam współpracy wielu środowisk medycznych, w tym lekarzy, farmaceutów, ale też pielęgniarek, fizjoterapeutów, bo dzięki takiej współpracy system ochrony zdrowia będzie lepiej funkcjonował, z korzyścią przede wszystkim dla pacjenta, ale także dla całego systemu. Mówiliśmy o tym także podczas Światowego Zjazdu Polonijnych Środowisk Medycznych – wskazywała senator Agnieszka Gorgoń-Komor.

Podkreśliła, że każdy z tych zawodów ma swoje kompetencje, ale w wielu przypadkach one na siebie zachodzą. – To, jak korzystnie dla pacjenta działa nakładanie się kompetencji lekarza i farmaceuty, pokazała pandemia. Apteka była wtedy pierwszą placówką, do której przychodził pacjent, zanim trafił do lekarza. Mógł tam uzyskać poradę, skonsultować się w sprawie leków. I to się doskonale sprawdziło – zaznaczyła.

Nowe kompetencje i konieczność szkoleń

Zdaniem senator Agnieszki Gorgoń-Komor, rosnący dług zdrowotny wymaga pełnego wykorzystania potencjału farmaceutów. – Mamy dziś ogromny dług zdrowotny, dlatego –wszystkie ręce na pokład. Współpraca między środowiskami medycznymi jest wręcz konieczna. Aby farmaceuci mogli pełnić swoje nowe rozszerzone role, potrzebne są dla nich uzupełniające szkolenia z wiedzy medycznej, klinicznej, szkolenia podyplomowe – uważa. Dodaje, że farmaceuci mają dużo do zrobienia w zakresie polipragmazji, adherencji, compliance. Rozmawiając z pacjentem, mogą się np. dowiedzieć, czy nie nadużywa on leków, jak je przyjmuje, przekazać mu odpowiednie wskazówki.

– Już widać, jak to się zmienia, wiele rzeczy się poprawiło, odkąd mamy legislację nowej ustawy farmaceutycznej z 2021 roku. I nie mam wątpliwości, że te zmiany będą postępować. Pozostają do rozstrzygnięcia jeszcze kwestie finansowe – ocenia senator Agnieszka Gorgoń-Komor.

Izabela Baj, Dyrektor ds. Opieki Farmaceutycznej w Gemini Polska. Fot. Archiwum

Szczepienia i profilaktyka w aptekach

Opieka farmaceutyczna, w tym szczepienia, profilaktyka, to przyszłość zawodu farmaceutycznego. – Szkoda tylko, że pacjenci wciąż mają za małą świadomość tego, co dziś może zaoferować im apteka – mówi Izabela Baj, Dyrektor ds. Opieki Farmaceutycznej w Gemini Polska. – A może naprawdę sporo, zaczynając od szczepień ochronnych. I akurat ta oferta znakomicie się rozwija i poszerza o kolejne szczepienia. To już nie tylko grypa, COVID-19, ale też pneumokoki, WZW A i B, półpasiec, RSV. Zakres szczepień sukcesywnie się rozszerza, a umożliwienie farmaceutom wystawiana refundowanych recept ma realny wpływ na narodowy poziom wyszczepialności. Farmaceuta przeprowadzi z pacjentem wywiad, oceni, czy kwalifikuje się on do szczepienia, wyda też receptę i od razu zaszczepi na miejscu w aptece. Wszystko podczas jednej wizyty. To bardzo dobre rozwiązanie dla pacjenta, który nie musi iść do gabinetu lekarskiego, aby tam zostać zaszczepionym – dodaje.

Zdaniem Izabeli Baj, to bardzo wygodne rozwiązanie dla pacjentów. Apteka jest blisko miejsca zamieszkania, czynna także w soboty, a niektóre placówki nawet w niedzielę. – Ta usługa najbardziej się przyjęła. Kolejne uprawnienia dla farmaceutów na pewno też się przyjmą, jeśli pacjenci się o nich dowiedzą. Dla pacjentów to same plusy, a dla farmaceutów nowe wyzwania, którym z pewnością podołają i które motywują ich do rozwoju. Pozostają jeszcze kwestie wycen za poszczególne usługi, ale w tej sprawie toczą się rozmowy - mówi Izabela Baj.

Farmaceuta, zawód przyszłości? Jak najbardziej.