Potrzeba kompleksowej opieki nad otyłym pacjentem

opublikowano: 29-10-2020, 16:56

Otyłość jest jednym z najpoważniejszych współczesny problemów klinicznych, z którym zmagają się specjaliści z wielu dziedzin medycyny, czasem dosyć odległych. Jakie są trendy epidemiologiczne w tym obszarze i jak najlepiej pomóc chorującym na otyłość zastanawiali się eksperci podczas konferencji "Otyłość 2020”.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Nadmierna masa ciała wiąże się bowiem z wysokim ryzykiem schorzeń i zaburzeń o charakterze kardiologicznym, diabetologicznym, ale również psychiatrycznym i ortopedycznym.

Otyłość dotyka już ok. 6,5 mln mieszkańców Polski, w przypadku których wskaźnik BMI przekracza 30 kg/m2. Można więc mówić o współczesnej epidemii, i to niestety narastającej.
iStock

Otyłość to pandemia XXI wieku

Jest to oczywiście truizm, ale niestety wart powtórzenia. Główni winowajcy wzrostu populacji otyłych pacjentów to niska aktywność fizyczna i zbyt duży dostęp do wysokokalorycznego pożywienia. Nasz styl życia uległa znaczącej zmianie, ale w nie do końca pożądanym kierunku. Często w kontekście złych nawyków żywieniowych mówi się o państwach anglosaskich, głównie USA. Czy otyłość stanowi duży problem również w Polsce?

„Według wyników pierwszej edycji badania NATPOL, które dotyczyło czynników ryzyka zdrowotnego w polskiej populacji, otyłych jest 20 proc. dorosłych Polaków, czyli ponad 5 mln osób. Natomiast wyniki NATPOL 2011 wykazały już, że otyłość dotyka już ok. 6,5 mln mieszkańców Polski, w przypadku których wskaźnik BMI przekracza 30 kg/m2. Można więc mówić o współczesnej pandemii i to niestety narastającej. W 2008 r. otyłych było 400 mln osób z populacji światowej, na nadwagę cierpiało 1,4 mld. Niecałe 10 lat później, bo w 2015 r., te wskaźniki prawie się podwoiły i wynosiły odpowiednio: 700 mln i 2,4 mld. W 2015 r. oszacowano również za ile zgonów na świecie odpowiadały choroby zależne od otyłości: wskaźnik ten wyniósł 2,5 mln” – wskazał prof. dr hab. n. med. Artur Mamcarz z III Kliniki Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jak dodał prof. Mamcarz najbardziej na ryzyko otyłości są narażeni mieszkańcy państw, gdzie panuje najwyższy dobrobyt (dawniej zaliczanych do krajów wysoko uprzemysłowionych) ze względu na łatwy dostęp do wysoko przetworzonej żywności. Niestety, wraz z westernalizacją stylu życia otyłość staje się problemem globalnym, obecny też w państwach mniej zamożnych – ponadto niezdrowa żywność często jest po prostu niedroga.

Otyłość nie jest problemem kosmetycznym

Problem nadmiernej wagi nadal bywa traktowany jako mniej istotny zdrowotnie. Tymczasem, jak podkreśla prof. Mamcarz, otyłość to choroba przewlekła, charakteryzująca się nadmiarem tkanki tłuszczowej, doprowadzająca do zaburzeń w funkcji wielu układów i narządów. Co jeszcze bardziej niepokojące, z roku na rok zaczyna wypierać jako przyczyna zgonów choroby zakaźne i niedożywienie.

Otyłość predysponuje do:

  • Miażdżycy,
  • Nadciśnienia tętniczego,
  • Chorób układu sercowo-naczyniowego,
  • Zaburzeń metabolicznych,
  • Schorzeń układów oddechowego, moczowo-płciowego, kostno-stawowego,
  • Nowotworów jelita grubego i piersi,
  • Chorób związanych z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego (np. stłuszczenia wątroby i schorzeń trzustki)

„Coraz częściej otyłością zajmują się także pediatrzy, ponieważ zwiększa się populacja otyłych dzieci. Otyłość trzewna prowadzi do rozwoju insulinooporności, a ta jest pierwszym krokiem do różnych patologii. W tym np. do cukrzycy, miażdżycy, zaburzeń gospodarki lipidowej czy zwiększonej aktywności prozakrzepowej, stąd różnorodne powikłania sercowo-naczyniowe są w grupie pacjentów otyłych zdecydowanie częstsze” – wyliczył prof. Mamcarz.

Model opieki koordynowanej KOS-BAR

Eksperci są zgodni co do tego, że pacjentom chorującym na otyłość należy się kompleksowa opieka skrojona na specyficzne dla tej grupy chorych potrzeby – takiej jednak nadal brakuje w systemie. Jedną z propozycji jest model finansowania kompleksowej opieki specjalistycznej nad pacjentem bariatrycznym. Został on wypracowany przez specjalistów Uczelni Łazarskiego oraz lekarzy zajmujących się operacyjnym leczeniem otyłości.

„W modelu zostały ujęte różnorodne świadczenia, nie tylko sama operacja bariatryczna, które powinny być finansowane ze środków publicznych. Zostały w nim także ujęte procedury składające się na przygotowanie pacjenta do zabiegu oraz leczenie pooperacyjne, które w założeniu trwa przez 12 miesięcy” – wskazał dr Jerzy Gryglewicz, ekspert z Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego, który dodał, że KOS-BAR wzoruje się bezpośrednio na modelu opieki z pacjentami po zawale.

Ekspert podkreślił, że w 2018 r. osób, które kwalifikowałyby się do chirurgicznego leczenia otyłości było ok. 500 tysięcy, a biorąc pod uwagę trendy epidemiologiczne, należy się spodziewać, że ta populacja będzie tylko rosła. Ponadto operacja bariatryczna jest zazwyczaj wykonywana u pacjentów względnie młodych, a nawet dzieci i młodzieży – zaletą upowszechnienia oraz poprawy skuteczności chirurgicznego leczenia otyłości są więc szeroko rozumiane korzyści społeczne.

W opracowanym przez specjalistów modelu kluczowe jest prowadzenie opieki nad pacjentem przez specjalistyczny ośrodek koordynujący, który czuwałby nad postępowaniem diagnostyczno-terapeutycznym, leczeniem szpitalnym oraz realizacją świadczeń ambulatoryjnych i różnorodnych form rehabilitacji. Obecnie, mimo stosunkowo wysokiej wyceny procedur bariatrycznych, kwestią problematyczną jest – jak przyznał dr Jerzy Gryglewicz – rozproszenie ich realizacji. W efekcie dosyć często pacjenci trafiają do placówek, których personel nie jest odpowiednio przeszkolony i doświadczony, co odbija się bezpośrednio na efekcie zdrowotnym samego leczenia.

„Ośrodki przeprowadzające operacje bariatryczne powinny być wyposażone np. w sprzęt o właściwym profilu m.in. stoły operacyjne o odpowiedniej nośności, specjalistyczne łóżka i krzesła szpitalne. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że również sprzęt do diagnostyki obrazowej, np. rezonans magnetyczny, w takiej placówce powinien być dostosowany do potrzeb pacjentów ważących powyżej 250 kg” – wskazał dr Jerzy Gryglewicz.

Jak dodał ekspert, obecnie świadczenia z zakresu zabiegowego leczenia otyłości są finansowane ryczałtowo. Model KOS-BAR zmienia formę finansowania, ponieważ w myśl ustawy wprowadzającej tzw. sieć szpitali procedury realizowane kompleksowo znajdują się na wykazie świadczeń wymagających ustalenia odrębnego finansowania.

Jakie świadczenia obejmuje model KOS-BAR? Są to procedury związane z przygotowaniem pacjenta do zabiegu operacyjnego oraz samo jego wykonanie. Kluczowe są poza tym świadczenia z obszaru ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i rehabilitacji w okresie 15-18 miesięcy od rozpoczęcia świadczenia. Okres samego przygotowania do zabiegu, według opracowanego modelu, trwa od 3 do 6 miesięcy. Jak podkreśli dr Gryglewicz, również kryteria kwalifikacji pacjenta do programu zostały ściśle określone. Wśród nich są wskaźnik BMI równy lub wyższy 40 kg/m2. Jeśli BMI jest niższe, ale przekracza wartość 35 kg/m2 chory musi mieć też stwierdzone choroby współistniejące z zakresu zespołu metabolicznego oraz ze strony układy kostno-stawowego zgodnie z wytycznymi Międzynarodowej Federacji Chirurgii Otyłości i Zaburzeń Metabolicznych. W okresie przygotowań do zabiegu pacjent jest zobowiązany do reedukacji wagi wyjściowej o co najmniej 8 proc. i zaprzestania palenia papierosów najpóźniej 6 tygodni przed operacją. Czas przed zabiegiem jest kluczowy dla długotrwałego efektu zdrowotnego. Pacjentem opiekuje się wówczas interdyscyplinarny zespół specjalistów, który czuwa nad przebiegiem postępowania rehabilitacyjnego, dietetycznego i psychologicznego. Na tym etapie chory zwiększa też stopniowo swoją wydolność fizyczną i uczy zdrowych nawyków żywieniowych, które powinny mu towarzyszyć już po przeprowadzonym zabiegu.

Rekomendowane sposoby aktywności fizycznej u osób otyłych:

  • Szybki marsz,
  • Jazda na rowerze,
  • Pływanie i ćwiczenia w wodzie,
  • Nordic walking.

Przeciwwskazane formy:

  • Skoki,
  • Szybkie bieganie,
  • Zjazdy na nartach
  • Wspinaczka górska.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Właściwe przygotowanie do operacji bariatrycznej decyduje o jej efekcie

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Emilia Grzela

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.