Pacjent z psychozą w dobie pandemii COVID-19

opublikowano: 20-10-2020, 08:04

Jakie są największe zagrożenia i ograniczenia opieki psychiatrycznej nad pacjentem psychotycznym w warunkach pandemii SARS-CoV-2? Utrudniony jest z pewnością nadzór lekarza nad stanem chorego, ale inne problematyczne kwestie dotyczą m.in. dostępu do świadczeń.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Od początku marca system ochrony zdrowia oraz chorzy zmagają się nie tylko z rosnącą liczbą zakażeń SARS-CoV-2, ale również z częściowym ograniczeniem realizacji świadczeń. Jak alarmują eksperci, zjawisko to negatywnie odbija się na diagnostyce i leczeniu chorób nowotworowych, ale w szczególnie trudnej sytuacji ze względu na charakter swoich schorzeń są też pacjenci wymagający wsparcia psychiatrycznego.

iStock

Chorzy, którzy nie przystają do pandemicznej rzeczywistości

Co jest szczególnie trudne dla pacjenta psychotycznego? Jak wskazała prof. dr hab. n. med. Dominika Dudek, sporymi problemami w tej grupie chorych są dostosowanie się do zasad reżimu sanitarnego, społeczna izolacja pogłębiająca poczucie lęku oraz właściwa kontrola nad chorobami współistniejącymi. Utrudniony jest ponadto sam dostęp do opieki psychiatrycznej z uwagi na fakt, że nie wszędzie działają m.in. oddziały dzienne czy poradnie. Warto też pamiętać, że jest to grupa pacjentów, dla których teleporada może nie być optymalnym sposobem realizacji świadczeń. Dodatkowo, jak podkreśliła prof. Dominika Dudek, poziom przygotowania infrastrukturalnego oraz zabezpieczenia przed SARS-CoV-2 pozostaje w placówkach psychiatrycznych niewystarczający, co utrudnia hospitalizację.

Pandemia a proces leczenia psychozy

Jakie cele stawia sobie współczesna psychiatria w procesie leczenia psychozy, głównie schizofrenicznej? Ostatnich kilka dekad to zmiana paradygmatu terapii pacjentów psychotycznych. Jeszcze przed 1960 r. głównym celem leczenia były m.in. redukcja zachowań agresywnych i większa samodzielność chorego. Ten model stopniowo ewoluował, specjaliści w większym stopniu stawiali na ograniczenie liczby hospitalizacji, zminimalizowanie nawrotów i zwiększenie ilości okresów stabilnych.

„Dziś naszym celem jest remisja funkcjonalna, czyli zdrowienie pacjenta i jego powrót do prawidłowego odgrywania ról życiowych. (…) W trakcie procesu leczenia dążymy więc do remisji objawowej. Idealnie byłoby, gdyby pacjent mógł wrócić do aktywności zawodowej, najlepiej na otwartym rynku lub, w ostateczności, warunkach zakładu pracy chronionej. Ważne jest także, by chory miał satysfakcjonujące kontakty społeczne, nie tylko w gronie rodziny i innych pacjentów” – wyjaśniła prof. Dominika Dudek, kierownik Katedry Psychiatrii CM Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Jak podkreśliła ekspertka, w procesie zdrowienia niezwykle ważne dla chorych są dobrze dobrana farmakoterapia (o ile pacjent stosuje się do lekarskich zaleceń), wsparcie rodziny i środowiska pacjenckiego oraz pomoc instytucjonalna.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Co w sytuacji, gdy pacjent psychotyczny jest hospitalizowany?

Prof. Dominika Dudek podkreśla, że gdy chory z psychozą pojawia się w placówce stacjonarnej i wymaga hospitalizacji, warto poświęcić więcej niż zwykle czasu, aby wyjaśnić mu okoliczności i warunki pobytu.

„Warto poświęcić trochę czasu, aby poinformować pacjenta, że z powodu COVID-19 czasowo zostały zawieszone niektóre prawa pacjenta m.in. prawo do odwiedzin czy swobodnego przemieszczania się” – wskazuje ekspertka, dodając że należy wówczas umożliwić choremu inny rodzaj kontaktu z bliskimi.

Podczas opieki nad pacjentami psychotycznymi mogą się także pojawić inne problemy, które nie ujawniają się w trakcie realizacji świadczeń spoza psychiatrii. Jak zwróciła uwagę prof. Dudek, konieczność zabezpieczania się personelu w środki ochrony indywidualnej sprawia, że pacjenci nie widzą twarzy pracowników i słyszą ich zniekształcone głosy, co może być kolejnym czynnikiem stresogennym. Prof. Dudek podkreśla, że sami medycy powinni być szczególnie wyczuleni na zadbanie o swój własny dobrostan psychiczny – lęk przed zakażeniem się SARS-CoV-2 wśród jest bowiem zupełnie zrozumiały i naturalny.

„Negatywne emocje, jeśli się pojawiają, powinny być omawiane np. z superwizorem” – podkreśla prof. Dudek.

Pacjent psychotyczny – na co zwrócić uwagę?

„W przypadku opieki pozaszpitalnej należy choremu zapewnić ciągłość kontaktu z lekarzem lub terapeutą, choćby miał to być kontakt wyłącznie telefoniczny. (…) Jeśli nie ma ku temu istotnego powodu, nie jest to optymalny czas na zmianę leczenia, zwłaszcza jeśli kontaktujemy się z pacjentem wyłącznie telefonicznie. Ważna jest natomiast edukacja na temat zdrowego stylu życia, zasad żywienia i zapobiegania zakażenie koronawirusem” – dodaje ekspertka.

W obecnych warunkach pandemii psychiatra musi pamiętać, że 50 proc. pacjentów ze schizofrenią cierpi jednocześnie na inną poważną chorobę somatyczną – a ich oczekiwana długość życia jest ok. 20 proc. krótsza niż osób z populacji ogólnej. Prof. Dudek przypomniała, że to choroby sercowo-naczyniowe są, obok samobójstw, główną przyczyną zgonów w populacji schizofreników. Diagnostyka i leczenie chorób cywilizacyjnych wśród pacjentów psychotycznych nie jest łatwe w „normalnych” warunkach, dziś trzeba na ten aspekt opieki nad tą grupą chorych zwrócić jeszcze większą uwagę.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Emilia Grzela. Na podstawie wykładu wygłoszonego podczas Bieszczadzkich Dni Psychiatrycznych

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.