Konsekwencje zapalenia przyzębia u ciężarnej

dr n. med. Michalina Szymczak-Paluch, Zakład Patologii Jamy Ustnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
opublikowano: 16-11-2021, 16:15

W najnowszych doniesieniach badacze są zgodni, że stan zdrowia jamy ustnej, a w szczególności przyzębia, ma znaczący wpływ na przebieg ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Badania wykazały, że zabiegi niechirurgicznego leczenia przyzębia, w tym skaling, root planning i kiretaż, mogą być z pewnymi ograniczeniami bezpiecznie wykonywane w czasie ciąży.
Fot. Pixabay

Zapalenie przyzębia jest przewlekłą chorobą zapalną, w której rozwoju i przebiegu najważniejszą rolę odgrywa nad- i poddziąsłowy biofilm bakteryjny. Stan zapalny w obrębie tkanek otaczających zęby powoduje ich niszczenie i postępujący zanik, prowadzące w efekcie do utraty zębów. W populacji ogólnej choroba występuje bardzo często — aż u 45 proc., a co dziesiąta osoba choruje na jego ciężką postać. Oprócz periopatogenów obecnych w biofilmie bakteryjnym, ryzyko zapalenia przyzębia zwiększają m.in.: palenie tytoniu, wiek, płeć męska, czynniki genetyczne oraz niski status społeczny.

Ciąża sprzyja rozwojowi niektórych chorób jamy ustnej

Chociaż ciąża jest stanem fizjologicznym, w jej przebiegu dochodzi do licznych i dynamicznych zmian w obrębie całego organizmu, nie wyłączając jamy ustnej. 10-krotne zwiększenie stężenia wydzielanego estrogenu i 30-krotny wzrost stężenia progesteronu, związane ze wzrostem płodu, wywołują zmiany m.in. w układach: oddechowym, pokarmowym, wydalniczym, hematologicznym oraz sercowo-naczyniowym.

Zmiany adaptacyjne, związane z fizjologicznym przebiegiem ciąży, stwarzają korzystne warunki do zwiększonej podatności na niektóre choroby diagnozowane w jamie ustnej, m.in. na chorobę przyzębia. Mimo nadal powielanego błędnego założenia, ciąża nie jest bezpośrednią przyczyną ani próchnicy, ani choroby przyzębia, ale jedynie sprzyja ich rozwojowi i modyfikuje ich przebieg. Zwiększona odpowiedź zapalna na czynniki drażniące (w tym periopatogeny) sprzyja powstawaniu zapalenia dziąseł (wywołanych płytką nazębną, modyfikowaną przez czynnik ryzyka: ciążę) oraz charakterystycznych zmian patologicznych, do których należy m.in. ziarniniak ropotwórczy. W związku z tym u ciężarnych kobiet może częściej niż u innych pacjentek występować krwawienie dziąseł przy szczotkowaniu, zwiększony przepływ płynu dziąsłowego, ropne ziarniniaki oraz pogłębienie głębokości kieszonek przyzębnych.

Skutki zaniedbań higienicznych u kobiet w ciąży

Badania wykazują, że zaniedbania higieniczne, które są czynnikiem ryzyka choroby przyzębia, mogą dotyczyć niemal połowy kobiet ciężarnych. Dodatkowo warto wspomnieć o społecznej niechęci do podejmowania działań profilaktycznych oraz leczenia stomatologicznego w tym czasie.

W najnowszych doniesieniach badacze są zgodni, że stan zdrowia jamy ustnej, a w szczególności przyzębia, ma znaczący wpływ na przebieg ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze. Zwraca się uwagę zarówno na skutki zapalenia przyzębia na zdrowie i masę urodzeniową noworodka, ale też na czynniki związane z bezpieczeństwem ciężarnej. Zapalenie to jest związane ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego porodu, stanu przedrzucawkowego, zgonu okołoporodowego, a także z cukrzycą ciążową, wadami wrodzonymi, niską masą urodzeniową dziecka, koniecznością wykonania cięcia cesarskiego.

Działania profilaktyczne i edukacyjne dot. zapalenia przyzębia szczególnie ważne u kobiet w wieku rozrodczym

W celu profilaktyki pierwszo- i drugorzędowej konieczne jest holistyczne podejście do ciężarnej, obejmujące nie tylko leczenie, ale również edukację zdrowotną. Badania wykazały, że zabiegi niechirurgicznego leczenia przyzębia, w tym skaling, root planning i kiretaż, mogą być z pewnymi ograniczeniami bezpiecznie wykonywane w czasie ciąży i mają pozytywny wpływ na jej przebieg, jednocześnie zmniejszając wspomniane wyżej ryzyko powikłań. Dlatego w tej grupie pacjentek szczególnie ważne jest możliwe wczesne rozpoznanie choroby i niezwłoczne rozpoczęcie leczenia.

Nadal obowiązuje również rozporządzenie ministra zdrowia z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, który obowiązuje od 1 stycznia 2019 r. i zwraca uwagę na „zalecenie kontroli stomatologicznej do 10. tygodnia ciąży lub w chwili pierwszego zgłoszenia się”. Ze względu na fakt, że jest to jedynie zalecenie, nie ma obowiązku odbycia żadnej wizyty stomatologicznej w tym okresie. Mimo to podkreśla się możliwości i wartość wizyt stomatologicznych już w początkowym okresie ciąży.

Byłoby idealnie, żeby profilaktyki i w razie konieczności leczenia zapalenia przyzębia nie podejmować po raz pierwszy w okresie ciąży, ze względu ma potencjalną bakteremię, która może mieć niekorzystny wpływ na przebieg ciąży. Z tego względu edukacja prozdrowotna i profilaktyka pierwszorzędowa powinny odgrywać szczególną rolę u wszystkich osób, a zwłaszcza u kobiet w wieku rozrodczym.

Piśmiennictwo:

  1. Kumar A., et al.: Association of maternal periodontal health with preterm birth and a low birth weight among newborns: A cross-sectional study. Natl. J. Maxillofac. Surg. 2021, 12.1: 67.
  2. Uwambaye, P., et al.: Assessing the association between periodontitis and premature birth: a case-control study. BMC Pregnancy and Childbirth 2021, 21.1: 1-9.
  3. Turcu-duminica˘ A., et al.: Periodontitis as a potential risk factor for premature delivery. J. Mind Med. Sci. 2021, 8.1: 27-33.
  4. Bhuminathan S., et al.: Effect of periodontal disease on maternal outcome — A case control study. Eur. J. Mol. Clin. Med. 2021, 7.11: 2609-2613.
  5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Dostępne w Internecie: <http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180001756/O/D20181756.pdf>

PRZECZYTAJ TAKŻE: Powiązanie choroby przyzębia i reumatoidalnego zapalenia stawów

Zapalenie przyzębia a nadciśnienie tętnicze

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.