Kolejki do opieki długoterminowej - prawie 300 dni oczekiwania

EG/MZ
opublikowano: 02-09-2021, 10:19

W 2020 r. na miejsce w zakładach opiekuńczo-leczniczych oczekiwało 8,6 tys. pacjentów, a w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych 3 tys. pacjentów. Czas oczekiwania na świadczenia wynosił od 144 do 293 dni - tak wynika z danych zaprezentowanych w mapie potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Polskie społeczeństwo to jedno z najszybciej starzejących się w Europie. Według prognoz Głównego Urzędu Statystycznego do 2050 r. udział osób po 65. roku życia w populacji ogólnej zwiększy się aż do 40 proc. Niestety, nie idzie z tym w parze wydłużenie czasu funkcjonowania w dobrej kondycji psychofizycznej. Można więc prognozować, że wraz ze starzeniem się polskiej populacji wzrośnie także liczba osób wymagających instytucjonalnego wsparcia medycznego i społecznego. Tymczasem zgodnie z raportem OECD (Health at a Glance, 2019) w 2017 r. Polska miała najniższą wśród 25 krajów OECD wartość wskaźnika „Udział osób w wieku od 65 lat wzwyż objętych opieką długoterminową”. Było to zaledwie 0,9 proc. - ponad 10 razy mniej niż wynosi europejska średnia: 10,8 proc.

iStock

Wydatki na opiekę długoterminową wzrastają

Czego brakuje opiece długoterminowej? Przede wszystkim personelu, szczególnie tego pielęgniarskiego. Towarzyszy temu stały wzrost zapotrzebowania, przez co kolejki do świadczeń - w zależności od regionu kraju - są coraz dłuższe. Rozwiązywania problemów opieki długoterminowej nie ułatwia fakt, że jest to obszar, za który odpowiadają dwa różne resorty: zdrowia oraz polityki społecznej. Warto jednak w tym kontekście odnotować, że w porównaniu z poprzednimi latami poziom wydatków państwa na opiekę długoterminową rośnie.

“Według sprawozdań finansowych NFZ koszty świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej wyniosły w 2018 r. 1 630 mln PLN, a w 2019 r. 1 875 mln PLN, co stanowi 2 proc. kosztów przeznaczanych na świadczenia opieki zdrowotnej. Zgodnie z planami finansowymi z sierpnia 2020 r. w 2020 r. NFZ ma zamiar przeznaczyć na opiekę długoterminową 2 038 mln PLN. Jest to o 25 proc. więcej w porównaniu do 2018 r. i o 8,7 proc. więcej niż w 2019 r.” - czytamy w mapie potrzeb zdrowotnych na lata 2022-2026.

W Polsce nadal silna jest także instytucja opieki nieformalnej, którą najczęściej świadczą rodziny - w przeważającej części są to kobiety.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Opublikowano mapy potrzeb zdrowotnych - co będzie najpilniejszym wyzwaniem?

Kto najczęściej potrzebuje wsparcia w ramach opieki długoterminowej?

Opieką długoterminową w systemie ochrony zdrowia w większości są objęte osoby w wieku od 65 lat wzwyż, które stanowią 85 proc. pacjentów. Z kolei pacjenci w wieku powyżej 80 lat stanowią 56 proc. Możemy zaobserwować przewagę kobiet, które stanowią 67 proc. wszystkich pacjentów. 65 proc. pacjentów to mieszkańcy miast.

“Najczęstszym rozpoznaniem, z jakim trafiają pacjenci do opieki długoterminowej, są: przebyty udar (18 proc. pacjentów), choroba Alzheimera (15 proc. pacjentów) oraz choroby sercowo-naczyniowe i układu krążenia (11 proc. pacjentów). Osoby poniżej 40. roku życia najczęściej trafiają pod opiekę długoterminową z chorobami układu nerwowego i oddechowego, niepełnosprawnością intelektualną lub z wadami wrodzonymi” - czytamy w mapie potrzeb.

Ograniczona dostępność i kadry - dwa główne problemy opieki długoterminowej

Nie licząc domów pomocy społecznej (które podlegają pod MRPiPS) w ramach systemu opieki długoterminowej finansowanego ze środków NFZ funkcjonuje 1999 podmiotów:

  • 466 świadczących opiekę stacjonarną
  • 1614 świadczących opiekę domową (część ośrodków udziela świadczeń w warunkach stacjonarnych i domowych).

“Placówki te znajdują się głównie w dużych miastach i okolicach. Wiele powiatów posiada tylko jeden ośrodek opieki domowej bez ośrodka stacjonarnego. Świadczeń w warunkach domowych nie udzielano w 3 powiatach, w przypadku 2 z nich na ich terenie są miasta na prawach powiatu, w których dostęp do tego zakresu świadczeń został zapewniony” - wskazano.

Trzon personelu medycznego zatrudnionego w systemie stanowią pielęgniarki, choć nie tylko one pracują w placówkach opieki długoterminowej. W 2019 r. wszystkich zatrudnionych medyków było 33,7 tysiąca.

“4,2 tys. stanowił personel lekarski, 5 tys. fizjoterapeuci, a 24,3 tys. personel pielęgniarski. Większość lekarzy (3,1 tys.) udzielało świadczeń w opiece stacjonarnej (w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub pielęgnacyjno-opiekuńczym), podczas gdy w zespołach długoterminowej opieki domowej pracowało 1,2 tys. lekarzy” - poinformowano.

Jak ograniczenia kadrowe i infrastrukturalne przekładają się na dostępność? Oczywiście, jest ona regionalnie zróżnicowana i wiele zależy także od stanu pacjenta oraz rodzaju opieki, której wymaga.

“W lutym 2020 r. najwięcej pacjentów oczekiwało na miejsce w ośrodkach stacjonarnych. Na miejsce w zakładach opiekuńczo-leczniczych oczekiwało 8,6 tys. pacjentów, a w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych 3 tys. pacjentów. Czas oczekiwania w zależności od kategorii medycznej wynosił od 144 do 293 dni. W pielęgniarskiej opiece domowej w kolejce czekało 5,3 tys. pacjentów, ze średnim czasem oczekiwania w przypadku pilnym średnio 107 dni, a w przypadku stabilnym 85 dni” - wskazano w mapie potrzeb zdrowotnych.

Rekomendacje Ministerstwa Zdrowia w zakresie opieki długoterminowej:

  • przygotowanie systemu opieki zdrowotnej na nieunikniony wzrost liczby osób niesamodzielnych potrzebujących wsparcia w warunkach stacjonarnych lub domowych;
  • wyrównanie różnic w dostępie do opieki długoterminowej w województwach o niższej niż średnia w kraju liczbie osób objętych opieką na 100 tys. ludności, ze szczególnym uwzględnieniem populacji osób powyżej 65. roku życia;
  • zwiększenie liczby świadczeń udzielanych w warunkach domowych lub dziennych w województwach o niskim udziale tych form opieki na tle kraju;
  • rozwijanie form dziennej opieki długoterminowej, np. poprzez włączenie świadczeń opieki zdrowotnej realizowanej w ramach pilotażu dziennych domów opieki medycznej do systemu świadczeń gwarantowanych w ramach opieki długoterminowej;
  • zwiększenie dostępności nowoczesnych form usług z zakresu telemedycyny, teleopieki oraz e-zdrowia;
  • stworzenie wielokierunkowych form wsparcia i pomocy dla opiekunów nieformalnych osób wymagających wsparcia w codziennym funkcjonowaniu, m.in. poprzez działania informacyjne i edukacyjne mające na celu podnoszenie wiedzy i kompetencji opiekuńczych tych osób w zakresie właściwej opieki w domu oraz zapewnienie wsparcia psychologicznego i poradnictwa.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Opieka długoterminowa - mimo ogromnych potrzeb, nadal nie jest oczkiem w głowie decydentów

Jest projekt strategii deinstytucjonalizacji usług opiekuńczych

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.