Jak COVID-19 atakuje skórę

Lek. Paweł Traczewski, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Zachodniopomorskie Centrum Profilaktyki i Leczenia w Szczecinie
opublikowano: 08-04-2021, 12:36

U pacjentów z chorobą COVID-19 opisywane jest częste występowanie różnorodnych zmian skórnych. Stanowi to odmienność w stosunku do innych ostrych infekcji wirusowych. Chociaż jest coraz więcej doniesień na ten temat, to wciąż brak usystematyzowanej wiedzy o morfologicznym spektrum wykwitów skórnych i ich korelacji z przebiegiem choroby.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Wcześniej opublikowano tylko serie przypadków i wyniki jednego badania przekrojowego, obejmującego 53 pacjentów z Włoch i Chin. Celem badania przeprowadzonego w USA była ocena częstości występowania objawów ze strony skóry i błon śluzowych u dorosłych pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19. Starano się również odpowiedzieć na pytanie, czy te objawy miały związek z cięższym przebiegiem choroby.

U części chorych na COVID-19 występują objawy ze strony skóry i błon śluzowych
iStock

Zmiany na skórze objawem COVID-19: grupa badanych i stwierdzone zmiany

W badaniu wzięło udział 296 dorosłych pacjentów z COVID-19. Spośród nich u 35 (11,8 proc.) wystąpiła co najmniej jedna zmiana skórna i śluzówkowa powiązana z infekcją koronawirusem. Za wykwity będące objawami COVID-19 uznawano takie, które powstały w przebiegu choroby, a ich etiologia była nieznana. W badaniu uwzględniono parametry demograficzne, choroby współistniejące, wyniki badań laboratoryjnych i obrazowych, terapie i inne interwencje medyczne.

Do zaobserwowanych objawów dermatologicznych należały:

  • owrzodzenie (13 na 35 badanych; 37,1 proc.),
  • plamica (9/35; 25,7 proc.),
  • martwica skóry (5/35; 14,3 proc.),
  • niespecyficzny rumień (4/35; 11,4 proc.),
  • osutka odropodobna (4/35; 11,4 proc.),
  • zmiany przypominające odmroziny (4/35; 11,4 proc.),
  • pęcherzyki (1/35; 2,9 proc.).

Stwierdzono tendencję do zajmowania określonych okolic przez zmiany skórne i śluzówkowe. Wszystkie przypadki owrzodzeń dotyczyły twarzy, ust lub języka. Martwica występowała wyłącznie w obrębie palców stóp. Rumień najczęściej był obecny w obrębie twarzy, szyi i klatki piersiowej. Osutka odropodobna w większości przypadków była obserwowana na skórze tułowia. Zmiany przypominające odmroziny występowały na rękach lub stopach. Wykwity pęcherzykowe stwierdzono na skórze brzucha.

Zmiany skórne w przebiegu COVID-19 a zastosowanie wentylacji mechanicznej

U większości pacjentów ze zmianami w obrębie skóry i błon śluzowych w porównaniu do pozostałych chorych na COVID-19:

  • prowadzono wentylację mechaniczną (61 proc. wobec 30 proc.),
  • stosowano terapię hipotensyjną (77 proc. wobec 33 proc.),
  • stosowano dializoterapię (31 proc. wobec 9 proc.),
  • wystąpiła zakrzepica (17 proc. wobec 11 proc.),
  • hospitalizacja zakończyła się zgonem (34 proc. wobec 12 proc.).

Ponadto stwierdzono istotnie statystycznie zwiększone prawdopodobieństwo wentylacji mechanicznej (skorygowany współczynnik częstości 1,98; 95 proc. CI, 1,37-2,86; P<0,001).

Analiza innych wymienionych parametrów nie wykazała istotnych statystycznie różnic. Nie stwierdzono istotnych klinicznie różnic między pacjentami z objawami skórnymi i bez tych objawów pod względem BMI, wieku, proporcji neutrofili i limfocytów, a także stężenia D-dimerów.

Zmiany skórne w przebiegu COVID-19 a obecność ostrego uszkodzenia nerek

Dodatkowo przeanalizowano występowanie ostrego uszkodzenia nerek. Doszło do niego u niemal wszystkich wentylowanych pacjentów, niezależnie od występowania zmian skórnych. Natomiast w przypadku badanych, którzy nie wymagali wentylacji, osoby ze zmianami skórnymi były obarczone większym ryzykiem wystąpienia ostrego uszkodzenia nerek (66,7 proc. wobec 25 proc.; skorygowany współczynnik częstości 2,43; 95 proc. CI, 1,37-4,31). Mediana czasu hospitalizacji w przypadku badanych z objawami dermatologicznymi wyniosła 8 dni, a u pozostałych chorych 9 dni.

Zmiany na skórze objawem COVID-19 - podsumowanie

Przedstawione badanie wskazuje na różnorodność objawów dermatologicznych mogących towarzyszyć COVID-19, a jednocześnie tendencję do zajmowania przez poszczególne wykwity określonych okolic ciała. Wyniki sugerują cięższy przebieg choroby u pacjentów, u których występują zmiany w obrębie skóry i błon śluzowych.

Do istotnych ograniczeń badania należy brak reprezentacji pacjentów z łagodną, niewymagającą hospitalizacji chorobą. Niemożność precyzyjnego określenia początku zmian skórnych, jak również brak informacji o czasie trwania choroby przed przyjęciem do szpitala spowodowały, że autorzy nie mogli ustalić czasowych zależności między objawami ze strony skóry i błon śluzowych a przebiegiem COVID-19. Ze względu na intubację znaczącej części pacjentów, tylko u niektórych przeprowadzono badanie przedmiotowe śluzówki jamy ustnej. Dodatkowych cennych informacji mogłyby dostarczyć badania histopatologiczne zmian skórnych, których nie wykonano, również ze względu na bezpieczeństwo personelu. Autorzy postulują przeprowadzenie dalszych badań mogących potwierdzić i uzupełnić poczynione obserwacje.

Źródło: Rekhtman S. i wsp.: J. Am. Acad. Dermatol. 2021; 84: 946-952.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej w przebiegu infekcji SARS-CoV-2

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.