Czy domowe pomiary ciśnienia tętniczego zastąpią pomiar całodobowy?

Notowała Monika Rachtan
opublikowano: 06-04-2022, 12:12

Zalecenia Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego wskazują na rosnące znaczenie pomiarów domowych w kontroli ciśnienia tętniczego. Czy jest możliwe, że zastąpią one całodobowy pomiar ciśnienia (ABPM)?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Zapytaliśmy o to: prof. Andrzeja Januszewicza, dr. hab. prof. inst. Piotra Dobrowolskiego oraz prof. Aleksandra Prejbisza.

Dostępność aparatów i zalecenia ekspertów upowszechniają pomiary ciśnienia tętniczego w domu
Prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz
konsultant krajowy w dziedzinie hipertensjologii, kierownik Kliniki Nadciśnienia Tętniczego Narodowego Instytutu Kardiologii kardynała Stefana Wyszyńskiego - Państwowego Instytutu Badawczego
Dostępność aparatów i zalecenia ekspertów upowszechniają pomiary ciśnienia tętniczego w domu
Fot. Tomasz Pikuła

Najnowsze stanowisko Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, dotyczące pomiarów ciśnienia tętniczego (CT), które miałem możliwość współredagować, podkreśla znaczenie obu metod pomiarów CT poza gabinetem lekarskim, czyli całodobowej rejestracji CT i pomiarów domowych w postępowaniu z chorymi na nadciśnienie tętnicze (NT). Obie metody ujęte w tym stanowisku mają swoje wady i zalety, natomiast na pewno w ostatnim okresie obserwujemy coraz szersze zastosowanie domowych pomiarów ciśnienia tętniczego. Jest to związane z szeroką dostępnością na rynku aparatów służących do takich pomiarów oraz powszechnym zalecaniem pacjentom przez lekarzy wykonywania pomiarów w domu.

Szacunki są różne, ale domowe pomiary CT już stały się powszechne, ponieważ ok. 70-80 proc. chorych na nadciśnienie tętnicze wykonuje pomiary CT w swoim domu. Drugim ważnym elementem, który powoduje, że rola domowych pomiarów CT w postępowaniu z chorym na nadciśnienie tętnicze rośnie, jest fakt dostępności na rynku coraz lepszych aparatów. Mierzą one ciśnienie tętnicze w sposób bardziej wiarygodny, są wygodne w użyciu i co najważniejsze — dostarczają nam wiarygodnych wyników pomiarów.

Bardzo ważne, abyśmy pamiętali, że taki wiarygodny wynik pozwoli nam uzyskać jedynie prawidłowo przeprowadzony, według określonych zasad (omawianych już na łamach „Pulsu Medycyny”), pomiar domowy. Taki wynik może być podstawą podejmowania przez lekarza decyzji diagnostyczno-terapeutycznych. Bardzo istotnym elementem prawidłowo przeprowadzonego pomiaru ciśnienia tętniczego jest korzystanie z aparatu, którego walidacja jest potwierdzona odpowiednimi badaniami. Dlatego też na zadane pytanie odpowiem tak: na pewno całodobowa rejestracja CT pozostanie złotym standardem oceny wartości ciśnienia tętniczego, natomiast należy uwzględnić rosnącą rolę pomiarów domowych, które stały się już powszechną metodą jego kontroli.

Lepsze obrazowanie wartości ciśnienia tętniczego w perspektywie czasowej
Dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski, prof. inst.
sekretarz Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego
Lepsze obrazowanie wartości ciśnienia tętniczego w perspektywie czasowej
Fot. Tomasz Pikuła

Moja odpowiedź na zadane pytanie jest zdecydowanie twierdząca. Pomiary domowe ciśnienia tętniczego, wykonane w sposób zgodny z zaleceniami Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego, o czym wspomniał prof. Andrzej Januszewicz, zdecydowanie będą zastępować całodobową rejestrację ciśnienia tętniczego. Za takim postępowaniem przemawiają dwa argumenty.

Po pierwsze, całodobowa rejestracja ciśnienia tętniczego to na ogół jeden, wyrywkowy dzień z życia chorego. Pacjent, w związku z koniecznością przeprowadzenia procedury ABPM, przeważnie musi wziąć dzień wolny od pracy, a co za tym idzie nie angażuje się w sposób rutynowy w swoją codzienną aktywność, zwłaszcza zawodową, ale często także domową. Chory przyjeżdża do poradni, zakłada aparat służący do pomiaru, wraca do domu i najczęściej wypoczywa, w związku z tym nie jest tak aktywny, jak w trakcie swojego zwykłego dnia. Dlatego też pomiary domowe, które dają możliwość przeprowadzenia ich wielokrotnie na przestrzeni dłuższego czasu, zdecydowanie lepiej obrazują wartości ciśnienia tętniczego u danego chorego, właśnie w perspektywie czasowej.

Potwierdzają, to wyniki badań, wskazujące, że pomiary domowe pozwalają wykryć większy odsetek chorych z niekontrolowanym ciśnieniem tętniczym niż całodobowa rejestracja CT. Jest to związane z dłuższym okresem obserwacji, którym dysponujemy w przypadku pomiarów domowych, ale także możliwością przeprowadzania ich w naturalnym środowisku chorego, gdy wykonuje on swoje rutynowe czynności. Możliwe też, że chorzy, wiedząc, iż mają mieć wykonaną całodobową rejestrację ciśnienia tętniczego, w tym czasie lepiej stosują się do zaleceń lekarskich i przyjmują zapisane leki hipotensyjne i co jest tego efektem mają niższe CT w dniu wykonania ABPM.

Drugim, równie istotnym argumentem jest fakt, że aparaty do domowych pomiarów ciśnienia tętniczego, posiadające walidację, mają również algorytmy pozwalające wykryć niemiarową pracę serca. Są więc przydatne w przesiewowym wykrywaniu migotania przedsionków. Nie potwierdzają one rozpoznania migotania przedsionków, ale wskazują, że u danego chorego może występować ta arytmia. Jeśli więc chory zgłasza nam, że na wyświetlaczu jego aparatu pojawia się sygnał arytmii, nie powinniśmy tego bagatelizować, bo może to zdecydowanie świadczyć, że u tego pacjenta ona występuje. Dzieje się tak średnio u 8-9 na 10 chorych zgłaszających ten problem. W przypadku takich chorych powinniśmy zatem tej arytmii aktywnie poszukiwać, poprzez wykonywanie zapisów EKG czy holtera EKG.

Pomiary domowe „tak”, ale przestrzegając określonych zasad
Prof. dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz
prezes Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego
Pomiary domowe „tak”, ale przestrzegając określonych zasad
Fot. Tomasz Pikuła

Prof. Andrzej Januszewicz i prof. Piotr Dobrowolski znakomicie przedstawili argumenty świadczące o rosnącej roli domowych pomiarów CT. Ja także zgadzam się z tym, że ta metoda pomiarów ciśnienia tętniczego w znacznym stopniu może zastąpić całodobową rejestrację CT. Gdy jednak przypatrzymy się tej kwestii dokładniej, pojawia się kilka wątpliwości i warunków, które należy spełnić, aby do takiej zmiany doszło.

Przede wszystkim, o czym już było wspomniane, konieczne jest wykorzystanie do pomiaru aparatu posiadającego walidację. Niezbędne jest też systematyczne wykonywanie pomiarów CT. Pamiętajmy, że wytyczne Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego zalecają ich wykonywanie w tzw. schemacie 2x2, czyli po dwa pomiary rano i po dwa pomiary wieczorem — jeden po drugim. Przez perspektywę czasową, o której wspominał prof. Piotr Dobrowolski, ale również wykonywanie wielokrotnych pomiarów, możemy zobaczyć bardziej rzeczywiste wartości ciśnienia tętniczego niż w całodobowej rejestracji CT.

Świadczą o tym wyniki badań, pokazujące, że powikłania narządowe nadciśnienia tętniczego, np. przerost mięśnia lewej komory, lepiej korelują z wartościami CT uzyskanymi w pomiarach wykonanych właśnie za pomocą wspomnianego schematu 2x2 niż wynikami z całodobowej rejestracji ciśnienia tętniczego. Stąd też systematyczny pomiar domowy jest bardzo przydatnym narzędziem w rękach praktyków.

Warto zwrócić uwagę na kilka dodatkowych elementów pomiarów ciśnienia tętniczego. Wytyczne, o których wspominał prof. Andrzej Januszewicz, zalecają podwójny pomiar za każdym razem, gdy mierzymy ciśnienie tętnicze. Niezwykle ważne jest, abyśmy nie tylko mówili chorym, aby zawsze mierzyli ciśnienie dwa razy, ale także wskazywali na wybór właściwego mankietu. Pamiętajmy, że duża część naszych chorych ma nadwagę lub choruje na otyłość. Dla tej populacji pacjentów standardowy mankiet będzie zbyt mały, powinni oni korzystać z większego. Na rynku są dostępne zarówno mankiety średnie, jak i duże (tzw. mankiety M-L), które obejmują szeroki zakres obwodu ramienia i dla większości chorych będą odpowiednie.

To, co w tej chwili stanowi przewagę całodobowej rejestracji ciśnienia tętniczego nad domowymi pomiarami, to możliwość mierzenia CT w okresie nocy. Domowe pomiary ciśnienia tętniczego jeszcze jego nie mierzą w nocy. Jeszcze, bo pojawiają się sygnały, że niebawem także na naszym rynku będą dostępne aparaty służące do pomiarów domowych, które również będą mierzyły ciśnienie tętnicze w nocy. Zapewniają one zdecydowanie większy komfort dla chorego podczas snu niż aparaty do całodobowej kontroli ciśnienia tętniczego.

W związku z tym na pytanie: „Czy domowe pomiary ciśnienia zastąpią pomiar ABPM”, odpowiadam: zdecydowanie „tak”, pod warunkiem, że wykonujemy je zgodnie z zasadami, według określonych systematycznych schematów, ponadto stosując aparaty z walidacją i dobrze dobranym mankietem.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Pomiary ciśnienia tętniczego: praktyczne wskazówki ESH

Senior z izolowanym nadciśnieniem skurczowym: jak leczyć go dobrze?

Źródło: Puls Medycyny

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.