Zespół postcovidowy - czy aktywność fizyczna może pomóc?

opublikowano: 14-12-2021, 08:32

Zespół postcovidowy (ang. post-COVID-19 syndrome) – jak wspierać powrót do zdrowia i pełnej aktywności u osób doświadczających długotrwałych skutków kontaktu z wirusem SARS-CoV-2.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Szacuje się, że zespół postcovidowy dotyka ok. 10 proc. osób, które miały kontakt z wirusem.
iStock

Zdecydowana większość chorych na COVID-19 przechodzi infekcję łagodnie lub z umiarkowanie nasilonymi objawami, dzięki czemu nie wymaga hospitalizacji, a jedynie opieki w warunkach ambulatoryjnych. Nie daje to niestety gwarancji, że pacjenci ci nie będą odczuwali długoterminowych skutków zakażenia SARS-CoV-2. Wielu z nich skarży się m.in. na mniejszą niż dotychczas wydolność i większą męczliwość. Jak można ich wesprzeć w powrocie do pełni zdrowia?

Zespół post-COVID może wystąpić też u starszych dzieci

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi wyróżniamy trzy postacie COVID-19.

  • ostry COVID-19 (z ang. acute COVID-19) – dolegliwości infekcji trwają do 4 tygodni;
  • przedłużający się objawowy COVID-19 (ongoing symptomatic COVID-19) – dolegliwości utrzymujące się od 4 do 12 tygodni;
  • zespół post COVID (post-covid syndrome) – dolegliwości i objawy, które rozwijają się w trakcie lub po infekcji (u większości osób objawy pojawiają się w czasie od 2 do 8 miesięcy od zakażenia) i trwają powyżej 12 tygodni.

- Szacuje się, że zespół postcovidowy dotyka ok. 10 proc. osób, które miały kontakt z wirusem. Co ciekawe, osoby te wcale nie musiały przechorować COVID-19 w sposób ciężki. U części z nich infekcja miała charakter bezobjawowy. Zjawisko to opisano na przykładzie dorosłych pacjentów, ale są już doniesienia o występowaniu zespołu post-COVID u starszych dzieci w wieku 9-15 lat. Objawy obserwowane u pacjentów z objawową postacią COVID-19 oraz chorych z zespołem wynikają z dysregulacji immunologicznej. Jest ona konsekwencją nadprodukcji czynników prozapalnych, czyli burzy cytokinowej – wyjaśnia dr hab. Agnieszka Maciejewska-Skrendo, prof. nadzw. AWFiS.

Burza cytokinowa w przebiegu COVID-19 różni się od innych stanów zapalnych charakterystycznych dla pozostałych chorób zakaźnych pod wieloma względami. Jednym z nich jest wyzwalanie procesu odkładania fibryny, czyli białka powodującego wykrzepianie. To z kolei może prowadzić do uszkodzenia wielu narządów i symptomów świadczących o zespole post-COVID.

Niespecyficzne objawy zespołu post-COVID

Zespół post-COVID charakteryzuje się niespecyficznymi objawami klinicznymi ze strony wielu układów.

- Większość pacjentów deklaruje objawy ze strony układu oddechowo-krążeniowego. Podstawą postępowania z pacjentami, którzy manifestują objawy postcovidowe, jest wnikliwa obserwacja. Kolejnym krokiem jest wnikliwe zebranie wywiadu, a następnie zlecenie w uzasadnionych przypadkach dodatkowych badań. Wszystko po to, aby wykluczyć inne choroby, które mogą odpowiadać za wskazane przez chorego objawy. Jeśli pogłębiona diagnostyka potwierdzi zespół post-COVID, to wówczas – w zależności od intensywności manifestowanych symptomów – pacjent może trafić pod opiekę placówki realizującej program rehabilitacyjny. Pacjentom z mniej nasilonymi objawami zaleca się samodzielne wykonywane ćwiczeń – mówi ekspertka.

Najczęstsze objawy zespołu post-COVID:

  • zmęczenie,
  • duszność,
  • bóle w klatce piersiowej, kołatanie i zaburzenia rytmu serca,
  • kaszel,
  • omdlenia,
  • bóle i zawroty głowy,
  • przejściowa utrata pamięci, zaburzenia poznawcze oraz koncentracji,
  • zaburzenia snu,
  • apatia,
  • drażliwość,
  • utrata węchu i smaku
  • osłabienie siły mięśni, bóle mięśni, drętwienie i mrowienie kończyn,
  • bóle i obrzęk stawów,
  • znaczna utrata apetytu,
  • bóle brzucha,
  • biegunki,
  • wymioty,
  • bóle gardła,
  • wysypki,
  • zmiany skórne na rękach, obrzęk twarzy, suche i czerwone wargi.

Nauka prawidłowego oddechu

Eksperci są zgodni co do tego, że podstawą wsparcia pacjentów z zespołem post-COVID jest poprawa wydolności i funkcjonowania układu oddechowego.

- Po przebytym zakażeniu SARS-CoV-2 obserwuje się obniżenie pracy przepony, która jest z punktu widzenia układu oddechowego najważniejszym mięśniem. Osłabienie przepony sprawia, że dodatkowe mięśnie oddechowe przejmują część jej funkcji, ale odbywa się to kosztem wydolności układu oddechowego. Skutkuje to bowiem płytkim oddechem, zmęczeniem i dusznością, wyższym wydatkiem energetycznym związanym z oddychaniem. Ćwiczenia oddechowe powinniśmy zacząć od nauki prawidłowego oddechu. Szacuje się, że 9 na 10 osób oddycha w sposób nieprawidłowy. Jednym z naszych podstawowych grzechów jest tzw. oddech odwrócony, w trakcie którego wciągamy brzuch, unosimy przeponę i zamiast powiększać objętość klatki piersiowej, zmniejszamy ją - mówi ekspertka.

O czym pamiętać podczas ćwiczeń oddechowych?

  • pozycja wyjściowa powinna być dostosowana do możliwości ćwiczącego,
  • każdy wdech i wydech jest pełen - wdychamy powietrze do całkowitego napełnienia płuc, a wydychamy do maksymalnego ich opróżnienia,
  • przy wydechach wyciągamy kręgosłup w górę,
  • ręce prowadzimy podczas unoszenia (zgięcia w stawie ramiennym) aż do momentu zetknięcia w podłożem,
  • nie unosimy ramion i barków, utrzymujemy je w swobodnej pozycji, głowa powinna być lekko pochylona do przodu, nie odchylamy jej do tyłu,
  • podczas ćwiczeń staramy się oddychać rytmicznie.
Zalecenia dot. ćwiczeń oddechowych
Screenshot z wykładu dr hab. Agnieszki Maciejewskiej-Skrendo

Według rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie aktywności fizycznej dorośli i młodzież każdego dnia powinni wykonywać ćwiczenia fizyczne przez minimum 60 minut o intensywności umiarkowanej lub dużej (dorośli do 64. roku życia 150 minut tygodniowo). Osoba po COVID-19 powinna podejmować czynności dnia codziennego oraz być w stanie pokonać min. 500 m bez znaczących problemów z oddychaniem. Większą aktywność fizyczną może podjąć 10 dni po chorobie (min. 7 dni bez objawów).

Rekomendacje dla podejmowania aktywności fizycznej po COVID-19

Etapy powrotu do podejmowania aktywności fizycznej po COVID-19
Screenshot z wykładu dr hab. Agnieszki Maciejewskiej-Skrendo

PRZECZYTAJ TAKŻE: W fazie post-COVID ważne jest wzmocnienie śródbłonka

Zapalenie mięśnia sercowego bardziej prawdopodobne po COVID-19 niż szczepieniu

Na podstawie wykładu, który odbył się podczas Kongresu Zdrowie Polaków 2021.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.