Zespół dziecka krzywdzonego: trudna diagnoza dla lekarza

Marta Koton-Czarnecka
opublikowano: 11-10-2004, 00:00

W weekend 2-3 października br. w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie odbyła się konferencja naukowa "Profilaktyka i terapia zespołu dziecka krzywdzonego".

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Krzywdzenie dziecka jest pojęciem bardzo szerokim, obejmującym przemoc fizyczną, wykorzystywanie seksualne, zaniedbywanie (np. głodzenie) oraz przemoc emocjonalną (np. uczestnictwo w aktach przemocy między innymi członkami rodziny). Polskie badania epidemiologiczne dotyczące krzywdzenia dzieci są niepełne i znacznie odbiegają od badań prowadzonych w innych krajach europejskich. Wynika to m.in. z nierozpoznawania przez lekarzy przypadków dzieci krzywdzonych oraz związanej z tym małej zgłaszalności zjawiska.

Lekarze udają, że nic nie widzą

Zespół dziecka krzywdzonego rozpoznawany jest najczęściej przez szkolnych pedagogów i pracowników socjalnych, natomiast pracownicy służby zdrowia ograniczają się do udzielenia dziecku doraźnej pomocy medycznej, bez włączenia się w proces interwencyjny. Uwrażliwienie i zaangażowanie środowiska medycznego w przerywanie przemocy wobec dzieci było celem organizatorów konferencji - Instytutu "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" i Fundacji Mederi - pomóżmy dzieciom.
Konferencja zgromadziła ponad 300 uczestników - lekarzy, pielęgniarek, psychologów i prawników.
W sobotę uczestnikom przedstawiono skalę zjawiska krzywdzenia dzieci w Polsce. Statystyki pokazują, że przemoc występuje w 30 proc. rodzin miejskich i 40 proc. rodzin wiejskich, a 10,6 proc. wszystkich urazów dzieci w wieku 0-12 miesięcy będących przyczyną hospitalizacji to urazy nieprzypadkowe. Skutki krzywdzenia w dzieciństwie mogą przez długie lata kształtować sferę fizyczną (opóźnienie w rozwoju, zespół stresu pourazowego) i psychiczną (niska samoocena, problemy z przystosowaniem społecznym, izolacja, zależność emocjonalna od życiowych partnerów, stany lękowe i depresyjne, skłonność do nałogów). Bardzo niepokojący jest fakt, że 30 proc. osób krzywdzonych w dzieciństwie powtarza te same zachowania w stosunku do swoich dzieci. Dlatego tak istotne jest zorganizowanie w szpitalach i poradniach pediatrycznych kompleksowej pomocy interdyscyplinarnej dla ofiar przemocy. Przytaczano przykłady podobnych systemów funkcjonujących we Francji i Wielkiej Brytanii.

Obowiązek prawny

O postawach lekarzy i studentów medycyny wobec pacjenta, jakim jest krzywdzone dziecko, mówiły prof. Ewa Tuszkiewicz-Misztal z Kliniki Chorób Płuc i Reumatologii Akademii Medycznej w Lublinie i dr n. med. Maria Mularczyk-Bal z Instytutu Medycyny Społecznej Akademii Medycznej w Warszawie. Wśród przyczyn niedostrzegania problemu i niedostatecznego zaangażowania w zorganizowanie dziecku ochrony wymieniano brak prawnego obowiązku zgłaszania przez lekarza podejrzenia przemocy w stosunku do dzieci, brak znajomości symptomatologii i niechęć do wdrażania procedur prawnych. Wynika ona z obawy o własną reputację, ze strachu przed rodzicami dziecka, z braku wiedzy, w jaki sposób interweniować oraz z przekonania, że do tego celu powołane są inne służby.
Późnym popołudniem rozpoczęła się debata okrągłego stołu na temat "Wypracowanie metod profilaktyki społecznej względem dziecka krzywdzonego w Polsce". Moderatorem dyskusji był dyrektor naczelny Centrum Zdrowia Dziecka dr n. med. Maciej Piróg.
Uczestnicy wielokrotnie podkreślali konieczność udoskonalenia polskich regulacji prawnych oraz opracowania takich inter-dyscyplinarnych programów poradnictwa rodzinnego, aby wspólnie mogli w nich uczestniczyć lekarze, pielęgniarki szkolne, pedagodzy, pracownicy opieki społecznej, policjanci, a także rodzice. Zauważono, że warunkiem rozpoznawania problemu przemocy wobec dzieci jest regularna edukacja, począwszy od studentów akademii medycznych, a skończywszy na edukacji społecznej. Postulowano wdrożenie cyklicznych szkoleń na temat profilaktyki krzywdzenia dzieci dla wszystkich osób zawodowo stykających się z dziećmi, w tym kursów podyplomowych dla lekarzy. Doc. Anna Dobrzańska zasugerowała wprowadzenie pytań testowych dotyczących zespołu dziecka krzywdzonego do końcowego egzaminu po studiach medycznych.
Dyskutanci szeroko omawiali także etyczne kontrowersje związane z zachowaniem tajemnicy lekarskiej w przypadku podejrzenia o krzywdzenie dziecka.

Udane warsztaty

Drugi dzień konferencji przeznaczony był na warsztaty. Tematami wiodącymi pracy w grupach były: organizacja systemu wsparcia dla dzieci w poradniach i szpitalach, dziecko w rodzinie alkoholowej, wykorzystywanie seksualne dzieci, rozmowa z rodziną dziecka krzywdzonego oraz diagnoza medyczna zespołu dziecka krzywdzonego. "Powodzenie warsztatów przerosło nasze najśmielsze oczekiwania" - mówi dr Joanna Cielecka-Kuszyk, przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego konferencji i prezes organizacji lekarskiej Fundacji Mederi. - Taki sposób pracy bardzo spodobał się uczestnikom i wielokrotnie słyszeliśmy prośby o powtórzenie tej części konferencji".



Fundacja Mederi - pomóżmy dzieciom
Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie, Al. Dzieci Polskich 20, tel.: (22) 815 76 02 (03), e-mail: mederi@czd.waw.pl, udziela porad prawnych dla osób indywidualnych i instytucji, szczególnie pracownikom służby zdrowia w formie bezpośredniej rozmowy, e-mailowo, listownie, telefonicznie w godzinach 12-15 w środy oraz 17.30-19.30 w piątki. Porady są bezpłatne dzięki wsparciu Fundacji im. Stefana Batorego.





Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Marta Koton-Czarnecka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.