Zaświadczenie do renty bez opłat

Sławomir Molęda
12-05-2010, 00:00

„Jestem lekarzem poz. Chodzi mi o odpłatność za druki N-9 wydawane pacjentom do celów rentowych. Ustawę znam, rozmawiałam na ten temat w ZUS-ie i powiedziano mi, że jest luka prawna. Ja nie pobieram opłat, natomiast wszystkie przychodnie w mieście obciążają pacjentów opłatą od 30 do 50 zł za wypisanie zaświadczenia. Czy to jest dopuszczalne?" - pyta czytelniczka.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Druk N-9 to formularz „Zaświadczenia o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego wydanego przez lekarza prowadzącego leczenie". Zaświadczenie to jest niezbędne do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego lub renty. Zgodnie z przepisami, po 30 dniach niezdolności do pracy lekarz prowadzący leczenie, przed wystawieniem kolejnego zaświadczenia ZUS ZLA o dalszej niezdolności do pracy, ma obowiązek ocenić, czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rehabilitacji leczniczej. Stosownie do wyników tej oceny lekarz wystawia zaświadczenie na druku N-9, informując ubezpieczonego o potrzebie niezwłocznego zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podobnej oceny lekarz powinien dokonać na 60 dni przed końcem okresu zasiłkowego, wzywając ubezpieczonego na badanie.

Pacjent wnioskuje, więc płaci?

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej stanowi, że świadczeniobiorcy nie przysługują orzeczenia i zaświadczenia lekarskie wydawane na jego życzenie, jeżeli nie są związane z dalszym leczeniem, rehabilitacją lub niezdolnością do pracy (art. 16 ust. 1). Ta podwójna negacja oznacza, że ww. zaświadczenia przysługują pacjentowi bezpłatnie, tzn. w ramach świadczeń zakontraktowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jednocześnie ustawa zastrzega, że koszty badania, wydania orzeczenia lub zaświadczenia związanego z orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych, ustalaniem uprawnień w ramach ubezpieczeń społecznych, są finansowane przez podmiot, na którego zlecenie zostaje przeprowadzone badanie, wydane orzeczenie lub zaświadczenie (art. 16 ust. 4). Na pierwszy rzut oka może wydawać się oczywiste, iż zastrzeżenie to należy rozumieć jako wyjątek od reguły, który uprawnia lekarzy do żądania opłat. Regułą jest bezpłatne wydawanie zaświadczeń o niezdolności do pracy, natomiast wyjątek stanowią zaświadczenia wydawane dla celów rentowych. Ponieważ organy rentowe odmawiają finansowania, opłatami obciążani są pacjenci.

ZUS nie zapłaci

Pobieraniu opłat od pacjentów stoi jednak na przeszkodzie sformułowanie, które mówi o „finansowaniu kosztów przez podmiot, na zlecenie którego zostaje wydane zaświadczenie". Trudno twierdzić, iż podmiotem tym może być pacjent, skoro ustawa nie wspomina w tym kontekście o świadczeniobiorcy, a rozliczanie kosztów ma następować na podstawie zestawień zbiorczych (zob. załącznik do rozporządzenia z 20 grudnia 2004 r.). Podmiotem tym może być jedynie podmiot zinstytucjonalizowany, taki jak Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego albo zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności. Jednakże podmioty te odmawiają finansowania w przypadkach, w których nie zlecają wydawania zaświadczeń. Twierdzą, że jeżeli zaświadczenie wydawane jest na życzenie pacjenta, który potrzebuje go w celu wystąpienia z wnioskiem o rentę, to przysługuje mu ono bezpłatnie jako związane z niezdolnością do pracy.

Ministerstwa w sporze prawnym

Na tym tle powstał spór pomiędzy Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej a Ministerstwem Zdrowia. W wyjaśnieniach skierowanych do rzecznika praw obywatelskich minister zdrowia stwierdziła, iż art. 16 ust. 4 wskazuje jednoznacznie na to, że organy rentowe są zobowiązane do finansowania kosztów wszelkich zaświadczeń związanych z uzyskaniem prawa do świadczeń rentowych. Fakt, że organ rentowy żąda zaświadczenia od ubezpieczonego bez stosownego zlecenia, stanowi obejście tego przepisu. Ministerstwo Pracy odrzuciło te argumenty i podtrzymało stanowisko ZUS-u.
Spór został rozstrzygnięty przez szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów na korzyść ZUS-u. Podkreślił on przy tym, że kosztami wydawania tych zaświadczeń nie mogą być w żadnym razie obciążani pacjenci.

Rozstrzygnięcie to wydaje się zgodne z przepisami, zwłaszcza gdy weźmiemy pod uwagę przytoczoną na wstępie procedurę wydawania zaświadczeń o niezdolności do pracy. Wskazuje ona wyraźnie, że wydanie zaświadczenia na druku N-9 nie wymaga dodatkowego zlecenia organu rentowego, lecz jest przypisane do obowiązków lekarza prowadzącego leczenie. Wskazuje ponadto, że zaświadczenie to, obok zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy (druk ZUS ZLA), jest rodzajem zaświadczenia związanego z niezdolnością do pracy, o którym mowa w art. 16 ust. 1. Dlatego powinno być wydawane bezpłatnie. To ubezpieczony wszczyna postępowanie rentowe i na jego życzenie lekarz wystawia zaświadczenie. ZUS ma obowiązek sfinansować koszty wydawania zaświadczeń tylko wtedy, gdy w ramach wszczętego postępowania zleca przeprowadzenie dodatkowych badań lub wydanie opinii specjalistycznych.

Podstawa prawna:

1) § 6 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 65, poz. 741; zm. Dz.U. z 2006 r. nr 1, poz. 3);
2) art. 16 ust. 1 i 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
3) załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 20 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania kosztów badań, wydawania orzeczeń lub zaświadczeń związanych z orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych, orzekaniem o niepełnosprawności, ustalaniem uprawnień w ramach ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 281, poz. 2790);
4) pismo rzecznika praw obywatelskich z 16 kwietnia 2009 r., znak RPO-580790-X/08/AA;
5) pismo szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 14 sierpnia 2009 r., znak RCL 1603/3/09.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Prawo / Zaświadczenie do renty bez opłat
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.