Zasady wystawiania zwolnień lekarskich

Sławomir Molęda
opublikowano: 21-05-2003, 00:00

Aby otrzymać upoważnienie do wystawiania zwolnień, lekarz musi złożyć pisemne oświadczenie, że zobowiązuje się do przestrzegania zasad orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wykonywania obowiązków wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.; Zwolnienie lekarskie to potoczna nazwa zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej, albo o konieczności osobistego sprawowania przez ubezpieczonego opieki nad chorym członkiem rodziny. Zwolnienia mogą wystawiać lekarze upoważnieni do tego przez ZUS.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Niektórzy lekarze lekceważą sobie zasady orzekania o czasowej niezdolności do pracy i wystawiają zwolnienia według swojego uznania lub zgodnie z życzeniem ubezpieczonego. Tymczasem zasady te zostały ściśle określone przepisami rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej, a ich przestrzeganie podlega kontroli lekarzy orzeczników ZUS. W myśl tych zasad zwolnienie lekarskie wystawia się wyłącznie po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny. Przy wystawianiu ubezpieczonemu zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby należy brać pod uwagę stan zdrowia ubezpieczonego, z uwzględnieniem rodzaju i warunków pracy.
Ile dni chorobowego
Zwolnienie wystawia lekarz prowadzący leczenie, na okres, w którym ubezpieczony ze względu na stan zdrowia powinien powstrzymać się od pracy, jednak nie dłuższy niż do dnia, w którym niezbędne jest przeprowadzenie ponownego badania stanu zdrowia ubezpieczonego. Generalnie wystawia się je na okres od dnia, w którym przeprowadzono badanie lub od dnia bezpośrednio następującego po dniu badania. Zwolnienie może objąć maksymalnie 3 dni przed badaniem, jeżeli wyniki badania wykazują, że ubezpieczony niewątpliwie był w tym okresie niezdolny do pracy.
Zwolnienia na dłuższy okres wstecz mogą być wystawione jedynie przez lekarza psychiatrę w razie stwierdzenia lub podejrzenia zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność ubezpieczonego do oceny własnego postępowania.
Zwolnienie stwierdzające pobyt w szpitalu wystawia się w dniu wypisania ze szpitala. W razie pobytu dłuższego niż 14 dni, zwolnienie należy wystawiać co 14 dni w celu umożliwienia wypłaty zasiłku chorobowego lub wynagrodzenia za czas choroby.
Zwolnienie należy wystawić na formularzu zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA. Regułą jest wystawienie zwolnienia w jednym egzemplarzu. Większą liczbę zwolnień wystawia się na wniosek ubezpieczonego, który zawiadomi o ubezpieczeniu z więcej niż jednego tytułu. W razie zagubienia zwolnienia lekarz, który wydał zagubione zwolnienie, sporządza na wniosek ubezpieczonego wypis z kopii tego zwolnienia.
Co dalej po miesiącu zwolnienia
Po 30 dniach niezdolności do pracy, lekarz prowadzący leczenie, przed wystawieniem ubezpieczonemu zaświadczenia lekarskiego o dalszej niezdolności do pracy, ocenia jednocześnie, czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rehabilitacji leczniczej. W przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - wypełnia wniosek o rehabilitację leczniczą. Natomiast nie później niż na 60 dni przez zakończeniem okresu zasiłkowego przeprowadza badanie i ocenia, czy stan zdrowia ubezpieczonego uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o przedłużenie okresu wypłaty zasiłku chorobowego bądź zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego albo o ustalenie prawa do renty. Lekarz powinien poinformować ubezpieczonego, w toku prowadzonego leczenia, o terminie tego badania. Jeżeli ubezpieczony jest obłożnie chory, badanie to przeprowadza się w jego domu.
Stosownie do wyników oceny lekarz prowadzący leczenie występuje z wnioskiem o przedłużenie okresu zasiłkowego albo wystawia zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, informując ubezpieczonego o potrzebie niezwłocznego zgłoszenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub prawa do renty.
Skutki prawne dla pacjenta
Wystawienie zwolnienia lekarskiego pociąga za sobą szereg skutków prawnych, z których lekarz wystawiający bezpodstawne zwolnienia lub zawyżający okresy zwolnienia, np. w celu umożliwienia pracownikowi zachowania prawa do wynagrodzenia za pierwszy dzień nieobecności w pracy, powinien zdawać sobie sprawę. Wiadomo, że zwolnienia lekarskie dają pracownikom uprawnienia do świadczeń chorobowych i zwalniają z obowiązku wykonywania pracy, a w dalszej perspektywie mogą prowadzić do ustalenia prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub do renty. Jednakże z drugiej strony przedłużające się zwolnienia lekarskie mogą spowodować utratę pracy. Należy pamiętać, że oprócz rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 53 § 1 Kodeksu pracy, który ma zastosowanie po przekroczeniu określonych, dość długich okresów zwolnień, pracodawca może dokonać wcześniejszego wypowiedzenia w zwykłym trybie, podając jako jego przyczynę przedłużające się okresy nieobecności pracownika w pracy. Sąd Najwyższy orzekł, że nieprzewidziane, długotrwałe i powtarzające się nieobecności pracownika w pracy, wymagające podejmowania przez pracodawcę działań natury organizacyjnej (wyznaczanie zastępstw) i pociągające za sobą wydatki na zatrudnienie pracowników w godzinach nadliczbowych lub innych osób na podstawie umów zlecenia, są uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, chociażby były niezawinione przez pracownika i formalnie usprawiedliwione. Ponadto długie okresy zwolnień lekarskich prowadzić mogą do zmniejszenia wysokości przyszłej emerytury lub renty, ponieważ zaliczają się one do niżej płatnych okresów nieskładkowych.
Możliwe kary dla lekarza
Najpoważniejsze konsekwencje mogą wszakże spotkać samego lekarza. Mowa tu o odpowiedzialność karnej, jaka wiąże się z wystawianiem dokumentów lekarskich. Wystawienie bezpodstawnego zwolnienia stanowi przestępstwo poświadczenia nieprawdy, czyli tzw. fałsz intelektualny. Art. 271 § 1 Kodeksu karnego stanowi: ?Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5". ciganie następuje z oskarżenia publicznego, a więc może zostać przeprowadzone po zawiadomieniu prokuratora przez kontrolującego lekarza orzecznika ZUS.
Przestępstwo to posiada swoją postać uprzywilejowaną, tzn. zagrożoną łagodniejszymi karami: grzywny lub ograniczenia wolności. W tej postaci występuje wówczas, gdy wypadek fałszerstwa jest mniejszej wagi. Posiada także postać kwalifikowaną, tzn. zagrożoną karą surowszą. Jeżeli fałszu dokonuje się w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, to grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Dodatkową karę może stanowić zakaz wykonywania zawodu bądź podanie wyroku do publicznej wiadomości.

Podstawa prawna:
1) rozdział 10 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. nr 60, poz. 636 ze zm.),
2) rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. nr 65, poz. 741),
3) wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 1997 r. I PKN 422/97 (OSN 1998, nr 20, poz. 60).




Prawo w medycynie
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
×
Prawo w medycynie
Wysyłany raz w miesiącu
Newsletter przygotowywany przez radcę prawnego specjalizującego się w zagadnieniach prawa medycznego
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.