Zasady przekazania apteki następcy

Sławomir Molęda
28-06-2006, 00:00

Z prawnego punktu widzenia apteka jest przedsiębiorstwem, a jej właściciel przedsiębiorcą. Klasyczne przekazanie apteki będzie polegało na rozporządzeniu przedsiębiorstwem oraz na zaprzestaniu prowadzenia apteki przez dotychczasowego jej właściciela i rozpoczęciu przez nowego. Podstawowe problemy prawne, które się z tym wiążą wyjaśnia ekspert prawny Pulsu Medycyny Sławomir Molęda.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
W niniejszym artykule postaram się krótko przybliżyć podstawowe problemy prawne, jakie wiążą się z każdym z elementów przekazywania apteki. Kwestie szczegółowe będę omawiał sukcesywnie w kolejnych artykułach, zgodnie z sugestiami czytelników. Zachęcam do zadawania pytań.

Małe przedsiębiorstwo

W myśl Kodeksu cywilnego, przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników materialnych i niematerialnych, przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. W skład apteki jako przedsiębiorstwa wchodzą więc:
1) -nazwa apteki;
2) -prawa rzeczowe do nieruchomości i ruchomości (czyli gruntu, budynku, lokali, pojazdów, urządzeń, materiałów, towarów, wyrobów i innych rzeczy), takie jak własność, użytkowanie wieczyste, służebności gruntowe, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka;
3) -prawa wynikające z najmu i dzierżawy rzeczy oraz prawa do korzystania z rzeczy wynikające z innych stosunków prawnych;
4) -wierzytelności, prawa z papierów wartościowych, obligacji i innych papierów dłużnych oraz pieniądze i lokaty;
5) -patenty, licencje i inne prawa własności przemysłowej oraz uprawnienia, które wynikają z know-how;
6) -majątkowe prawa autorskie i prawa pokrewne;
7) -tajemnice przedsiębiorstwa;
8) -księgi i dokumenty;
9) -klientela i renoma.
W skład apteki jako przedsiębiorstwa wchodzą także prawa niezbywalne, takie jak użytkowanie zwykłe, służebności osobiste, koncesje i zezwolenia, jednak w odróżnieniu od ww. składników zbywalnych, przekazanie tych praw następcy jest niemożliwe z uwagi na to, że są one ściśle związane z osobą danego przedsiębiorcy. Na przykład zezwolenie na prowadzenie apteki jest uprawnieniem publicznoprawnym, przyznanym konkretnemu przedsiębiorcy decyzją administracyjną, które nie może być przeniesione na następcę w drodze umowy ani dziedziczenia.

Formy rozporządzenia

Rozporządzenie całą apteką obejmuje wszystkie ww. składniki zbywalne i może nastąpić w formie sprzedaży, zamiany, darowizny, wydzierżawienia, oddania w użytkowanie bądź w leasing, wniesienia do spółki, a także testamentu. W treści umowy czy testamentu można oczywiście wyłączyć poszczególne składniki apteki, które nie zostaną przekazane następcy. Umowę lub testament najlepiej sporządzić w formie aktu notarialnego. Forma ta nie jest konieczna, jeżeli umowne przekazanie apteki nie wiąże się z przeniesieniem własności nieruchomości. Wówczas wystarczy zachowanie formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. W przypadku testamentu formą wystarczającą, także dla przeniesienia własności nieruchomości, jest napisanie go w całości pismem własnoręcznym i opatrzenie go datą oraz podpisem.

Odpowiedzialność solidarna zbywcy i nabywcy

Nabywca apteki odpowiedzialny jest solidarnie ze zbywcą za zobowiązania związane z jej prowadzeniem, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o nich, pomimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność ta obejmuje także zobowiązania wobec pracowników, którzy z mocy prawa stają się pracownikami nabywcy apteki (przejęcie zakładu pracy w trybie art. 23(1) Kodeksu pracy). Odpowiedzialność solidarna oznacza, że każdy wierzyciel apteki może żądać spłaty całości lub części długu od nabywcy i zbywcy łącznie lub od każdego z nich z osobna, według własnego uznania. Zaspokojenie wierzyciela przez jednego z nich zwalnia z długu drugiego i prowadzi do rozliczeń wewnętrznych pomiędzy nimi na zasadach uzgodnionych w umowie. W braku zasad umownych rozliczać się będą w częściach równych. Odpowiedzialność nabywcy ograniczona jest do wartości nabytej apteki według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela. Odpowiedzialności tej nie można umownie wyłączyć ani ograniczyć bez zgody wierzyciela.
Zakres odpowiedzialności za długi spadkowe zależeć będzie od tego, czy przyjęcie apteki w spadku nastąpi wprost, czy z dobrodziejstwem inwentarza. W pierwszym przypadku odpowiedzialność ta będzie pełna, a w drugim - ograniczona do wartości aktywów apteki.
Zasady odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe są analogiczne, przy czym nabywca odpowiada do wartości przejmowanej apteki za wszelkie zaległości podatkowe związane z jej prowadzeniem, nie tylko za te, o których wiedział w dniu nabycia. Aby ograniczyć swoją odpowiedzialność do wysokości znanych mu zaległości, nabywca może, za zgodą zbywcy, wystąpić do urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywcy.

Likwidacja działalności

Jeżeli zbycie apteki będzie wiązało się z zakończeniem działalności gospodarczej przez jej dotychczasowego właściciela, to ciążyć będą na nim następujące obowiązki:
1) -zawiadomienie urzędu skarbowego o likwidacji działalności ze wskazaniem konkretnej daty jej zakończenia oraz złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego na formularzu NIP-3;
2) -sporządzenie na dzień likwidacji remanentu likwidacyjnego, tj. spisu z natury towarów, materiałów i wyrobów oraz wyposażenia apteki, a także dokonanie ich wyceny; o zamiarze sporządzenia remanentu likwidacyjnego na dzień inny niż 31 grudnia lub 1 stycznia należy uprzedzić urząd skarbowy z 7-dniowym wyprzedzeniem;
3) -ustalenie dochodu za okres od początku roku do dnia likwidacji na formularzu PIT-5 lub PIT-5L oraz ustalenie dochodu likwidacyjnego na formularzu PIT-X; jeżeli likwidacja działalności następuje w grudniu, to nie składa się ww. formularzy, zaś dochód z remanentu likwidacyjnego wykazuje się w zeznaniu rocznym PIT-36 lub PIT-36L;
4) -zapłacenie podatku w terminie płatności zaliczki za ostatni miesiąc prowadzenia działalności, a jeżeli likwidacja następuje w grudniu - w terminie złożenia zeznania rocznego;
5) -zgłoszenie zaprzestania działalności na formularzu VAT-Z w urzędzie skarbowym właściwym dla podatku VAT; w przypadku śmierci podatnika zgłoszenia powinien dokonać jego następca;
6) -sporządzenie spisu z natury na potrzeby podatku VAT w terminie 14 dni od dnia zaprzestania działalności. Zawiadomienie urzędu skarbowego w terminie 7 dni od sporządzenia spisu: o dokonanym spisie, o ustalonej wartości towarów oraz o kwocie podatku należnego od towarów własnej produkcji i wszelkich towarów wcześniej nabytych (w tym środków trwałych), a nieprzekazanych następcy, w stosunku do których przysługiwało podatnikowi prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony; podatek powinien być uiszczony w terminie sporządzenia spisu, nie później jednak niż 14 dnia od dnia zakończenia działalności;
7) -poinformowanie urzędu gminy lub miasta o zaprzestaniu działalności gospodarczej;
8) -zgłoszenie rezygnacji z prowadzenia apteki w wojewódzkiej inspekcji farmaceutycznej;
9) -złożenie wniosku o wykreślenie z rejestru REGON na formularzu RG-2;
10) -wyrejestrowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako ubezpieczonego na formularzu ZUS ZWUA i jako płatnika składek na formularzu ZUS ZPA w terminie 7 dni od dnia zakończenia działalności.
Jeżeli przekazanie apteki następcy nie wiąże się z likwidacją działalności gospodarczej, to wystarczy zgłosić fakt zbycia apteki w rejestrach, w których zarejestrowany jest dotychczasowy właściciel.

Zanim pojawi się nowy właściciel

Podjęcie prowadzenia apteki przez nowego właściciela będzie wymagało dopełnienia obowiązków związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej bądź też z nabyciem nowego przedsiębiorstwa w ramach działalności już prowadzonej. Ponieważ obowiązki związane z rozpoczęciem działalności gospodarczej są analogiczne do wyżej przedstawionych obowiązków związanych z jej zakończeniem, omawiając ten element przekazania apteki, chciałbym skupić się na innych kwestiach, tj. na możliwości uzyskania promesy oraz na obowiązku dostosowania pomieszczeń do nowych przepisów.
Promesa. Aby uzyskać gwarancję, że zezwolenie na prowadzenie apteki zostanie wydane konkretnemu następcy, można przed przystąpieniem do przekazania apteki wystąpić do wojewódzkiego inspektoratu farmaceutycznego o promesę, czyli o przyrzeczenie wydania zezwolenia na prowadzenie apteki. Promesę uzyskuje się na takich samych zasadach, jak zezwolenie na prowadzenie apteki na okres nie krótszy niż 6 miesięcy. W okresie ważności promesy inspektorat nie może odmówić następcy udzielenia zezwolenia, chyba że dane zawarte we wniosku o promesę uległy zmianie, następca nie spełnił wszystkich warunków podanych w promesie lub warunków prowadzenia apteki. Poza tymi przypadkami odmowę udzielenia zezwolenia posiadaczowi promesy może uzasadnić wyłącznie ważny interes publiczny.
Dostosowanie pomieszczeń. Podejmując decyzję o przekazaniu apteki, należy pamiętać o tym, że następca, jako nowy przedsiębiorca kontynuujący prowadzenie apteki na podstawie nowego zezwolenia, nie będzie mógł skorzystać z okresu przejściowego na dostosowanie pomieszczeń apteki do warunków określonych w przepisach prawa farmaceutycznego. Okres ten dla właścicieli prowadzących apteki przed wejściem w życie prawa farmaceutycznego wygasa 30 września 2007 r. i - zgodnie z rządowym projektem nowelizacji prawa farmaceutycznego - ma być przedłużony do czasu wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia (por. artykuł pt. ?Skąd się wziął obowiązek posiadania dodatkowych pomieszczeń w aptece", Puls Farmacji nr 2 z 5 kwietnia br., s. 4-5). Dlatego też trzeba liczyć się z koniecznością dostosowania pomieszczeń apteki do obowiązujących wymogów przed przekazaniem ich następcy.

Podstawa prawna:
1) art. 55 (1), 55 (2), 55 (4), 75 (1), 158, 254, 300, 366, 376, 949 § 1, 950, 1012 i 1031 Kodeksu cywilnego,
2) art. 97, 98, 11 i 306g ordynacji podatkowej,
3) art. 24 ust. 2 i 3, art. 44 ust. 2 i 4, 45 ust. 3 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
4) § 27 ust. 1 i 3 oraz § 28 ust. 4 rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów,
5) art. 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 4-5 oraz art. 96 ust. 6 i 7 ustawy o podatku od towarów i usług,
6) art. 7d ust. 1 prawa działalności gospodarczej,
7) art. 44 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
8) art. 42 ust. 4 ustawy o statystyce publicznej,
9) art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników,
10) art. 37an, 37ar i 97 prawa farmaceutycznego,
11) art. 16 ust. 2 przepisów wprowadzających prawo farmaceutyczne,
12) art. 2 pkt 2 lit. a projektu nowelizacji prawa farmaceutycznego.


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Sławomir Molęda

Puls Medycyny
Prawo / Zasady przekazania apteki następcy
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.