Zanieczyszczenia w metforminie: fake news czy prawda?

Ryszard Sterczyński
opublikowano: 31-01-2020, 11:22

Czy chorzy na cukrzycę mogą bezpiecznie kontynuować terapię metforminą, mimo doniesień o jej zanieczyszczeniu nitrozoaminami? Jak odpowiadać na pytania pacjentów po ubiegłorocznej burzy medialnej na ten temat?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Więcej nitrozoamin w żywności niż w lekach

Według Europejskiej Agencji Leków, stwierdzone w leku poziomy zanieczyszczeń nitrozoaminami metforminy są bardzo niskie i porównywalne lub nawet niższe od poziomu ekspozycji na tę substancję z innych źródeł, jak woda pitna czy żywność.
Zobacz więcej

Według Europejskiej Agencji Leków, stwierdzone w leku poziomy zanieczyszczeń nitrozoaminami metforminy są bardzo niskie i porównywalne lub nawet niższe od poziomu ekspozycji na tę substancję z innych źródeł, jak woda pitna czy żywność. iStock

Według rekomendacji Europejskiej Agencji Leków (EMA) pacjenci powinni kontynuować przyjmowanie leku według dotychczas stosowanego schematu, ponieważ ryzyko, wynikające z braku odpowiedniego leczenia cukrzycy znacznie przewyższa możliwe skutki wywołane przez nitrozoaminy w takich stężeniach, jak obserwowane w lekach. W komunikacie Agencji z grudnia 2019 r. można przeczytać, iż stwierdzone w leku poziomy zanieczyszczeń nitrozoaminami są bardzo niskie i wydaje się, że są porównywalne lub nawet niższe od poziomu ekspozycji z innych źródeł, jak woda pitna oraz żywność. Co sądzą na ten temat polscy eksperci?

Według dr. n. farm. Waldemara Zielińskiego, wieloletniego kierownika Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, każdego dnia możemy spożyć z jedzeniem kilka razy więcej nitrozoamin (NDMA) niż zawiera dobowa dawka leku. Związki te można spotkać szczególnie w przetworzonym, konserwowanym mięsie, wędzonych rybach, a nawet piwie.

Z kolei diabetolog, prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych WUM, przekonuje, że doniesienia o szkodliwości metforminy w związku z obecnością w niej nitrozoamin to klasyczny fake news.

„Po pierwsze, nie ma żadnych dowodów, na to, iż związki te w takich stężeniach, w jakich występują w lekach, w jakikolwiek sposób sprzyjają onkogenezie u człowieka. Być może dzieje się tak u zwierząt, gdy nitrozoaminy są podawane w dużo większych dawkach, jednak wyniki badań na zwierzętach nie zawsze przekładają się na ludzi. Po drugie, to swoista ironia, że chodzi akurat o metforminę, którą uważamy za lek o działaniu antynowotworowym. Istnieją już od 20 lat liczne tego dowody, dziesiątki prac obserwacyjnych, pokazujących, że u pacjentów przyjmujących metforminę ryzyko wystąpienia raków gruczołowych, przede wszystkim nowotworów przewodu pokarmowego, wątroby, trzustki, piersi, nerki, jest o 20-30 proc. mniejsze. Dane te pochodzą z wielu populacji, także z Polski - podkreśla prof. Czupryniak. - Wiemy, w których szlakach metabolicznych się to dzieje, który z mechanizmów hamuje proliferację komórek. Badano nawet możliwość zastosowania metforminy u chorych bez cukrzycy jako leku wspomagającego w onkologii”.

CZYTAJ TAKŻE: Poznawanie antynowotworowego działania metforminy

Czym grozi przerwanie terapii metforminą?

Czy zdarza się, aby pacjenci wskutek doniesień medialnych przerywali terapię metforminą i jakie mogą być tego konsekwencje?

„ Od czasu pojawienia się tych informacji spotkałem się z wieloma lekarzami i każdy z nas, bez żadnych wcześniejszych uzgodnień, reprezentował jednakowe stanowisko: przerwanie tej terapii jest niekorzystne i pogorszy kontrolę metaboliczną cukrzycy – mówi prof. Czupryniak. – Cukrzyca jest chorobą przewlekłą, wymagającą stałego leczenia. Chory potrzebuje stopniowej intensyfikacji terapii, czyli dodawania kolejnych leków, żeby utrzymać pożądane stężenie glukozy. Przerwanie każdej terapii w leczeniu przewlekłym jest niekorzystne. Jeśli to z jakiegokolwiek powodu nastąpiło, należy dotychczas przyjmowany lek zastąpić innym, co wymaga decyzji podjętej wspólnie z lekarzem. Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania metforminy jest zaawansowana niewydolność nerek. Warto dodać, że leki przeciwcukrzycowe zostały doskonale przebadane pod względem bezpieczeństwa dla pacjentów, ponieważ są przeznaczone do stosowania latami. W przypadku metforminy, którą przepisujemy już od kilkudziesięciu lat, jesteśmy przekonani, że to lek absolutnie bezpieczny. Jej popularność uzasadniona jest faktem, że daje niewiele, w dodatku przemijających, objawów niepożądanych. Nie powoduje niedocukrzeń i nie zwiększa masy ciała. Można ją stosować długotrwale przez lata, jest skuteczna i bardzo tania. Mimo pojawienia się nowych leków przeciwcukrzycowych, autorzy algorytmów w dalszym ciągu uznają ją za lek podstawowy w terapii cukrzycy. Na szczęście chorzy ufają zarówno lekarzom, jak i lekom, które przyjmują przez lata”.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Ryszard Sterczyński

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.