Zakażenie SARS-CoV-2 u dzieci: objawy i powikłania w obrębie jamy ustnej

Dr n. med. Michalina Szymczak-Paluch, Zakład Patologii Jamy Ustnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
opublikowano: 27-12-2021, 08:34

Jama ustna może odgrywać kluczową rolę w patogenezie i przebiegu zakażenia SARS-CoV-2, jak również spełniać ważną funkcję w diagnostyce aktywnego zakażenia tym koronawirusem.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Najnowsze badania sugerują coraz więcej przypadków pacjentów, zarówno dorosłych, jak i małoletnich, u których zmiany w obrębie błony śluzowej jamy ustnej współwystępowały w przebiegu oraz po infekcji SARS-CoV-2.
iStock

Koronawirus 2 (SARS-CoV-2), wykryty w Wuhanie w Chinach w listopadzie 2019 r., wywołał pandemię choroby COVID-19, zaliczanej do ciężkiego, ostrego zespołu oddechowego. Do tej pory znane są następujące drogi transmisji SARS-CoV-2: kropelkowa, kontaktowa i aerozolowa.

Jama ustna, zgodnie z najnowszymi doniesieniami naukowymi, może odgrywać kluczową rolę w patogenezie i przebiegu zakażenia SARS-CoV-2, jak również spełniać ważną funkcję w diagnostyce aktywnego zakażenia.

Zakażenie SARS-CoV-2 a zaburzenia i zmiany związane z jamą ustną

Wśród pacjentów z zakażeniem SARS-CoV-2 najczęściej obserwowanymi objawami w jamie ustnej są:

  • zaburzenia smaku (najczęściej upośledzenie lub utrata odczuwania smaku, ale też odczuwanie gorzkiego smaku w ustach),
  • zaburzenia węchu,
  • suchość jamy ustnej,
  • stany zapalne błony śluzowej,
  • pieczenie,
  • utrudnione przełykanie.

Sugeruje się, że utrata węchu i smaku wśród pacjentów może być przydatnym kryterium oceny we wczesnej diagnostyce zakażenia COVID-19. Błona śluzowa jamy ustnej może być początkowym miejscem zakażenia SARS-CoV-2, a zaburzenia smaku, obserwowane jako wczesny objaw COVID-19, przed innymi symptomami, mogą potwierdzać tą hipotezę.

Inne zmiany patologiczne, odnotowane u pacjentów z COVID-19, obejmowały również: zmiany pęcherzykowe, plamkowe i nadżerkowe błony śluzowej jamy ustnej. Objawy towarzyszące to: ból podniebienia, ból języka i liczne małe owrzodzenia na błonie śluzowej podniebienia z współwystępującymi dolegliwościami bólowymi. Dodatkowo obserwuje się również zmiany pęcherzowe na wewnętrznej błonie śluzowej wargi i złuszczające zapalenie dziąseł.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Powiązanie choroby przyzębia i reumatoidalnego zapalenia stawów

Przebieg COVID-19 u dzieci nie zawsze jest łagodny

Do tej pory niewiele badań dotyczyło zaburzeń morfologii i fizjologii tkanek jamy ustnej z wyróżnieniem wieku chorych. W grupach pacjentów pediatrycznych częściej niż w populacji dorosłych zaobserwowano powiększenie języka (ang. macroglossia) oraz obrzęk i powiększenie jego brodawek. Jednocześnie z wymienionymi zmianami możliwe jest też wystąpienie innych patologii w starszych grupach wiekowych.

Na początku pandemii COVID-19 sugerowano, że przebieg choroby u dzieci jest znacznie łagodniejszy w porównaniu z dorosłymi. Jednak w kwietniu 2020 r. zidentyfikowano nową chorobę diagnozowaną u dzieci, która jest związana ze wspomnianym wirusem: dziecięcy wieloukładowy zespół zapalny w następstwie zakażenia wirusem SARS-CoV-2 (ang. pediatric inflammatory multisystem syndrome temporally, PIMS-TS lub multisystem inflammatory syndrome in children, MIS-C).

Klasyczne symptomy PIMS

Do wczesnych objawów PIMS należą łagodne zmiany nadżerkowe jamy ustnej, jednak charakterystyczna jest progresja choroby, która może prowadzić do poważnych konsekwencji, a nawet zgonu. PIMS-TS klasycznie objawia się: gorączką, zmianami zapalnymi w całym organizmie, objawami żołądkowo-jelitowymi, zmianami na błonie śluzowej jamy ustnej, wysypką skórną i zapaleniem spojówek. Chociaż objawy mogą być podobne jak w chorobie Kawasakiego lub w zespole wstrząsu toksycznego, objawy żołądkowo-jelitowe i dysfunkcja mięśnia sercowego są częstsze w PIMS-TS.

W diagnostyce różnicowej zwraca się uwagę na zakażenie SARS-CoV-2. Mimo to jedynie 45 proc. pacjentów z PIMS-TS ma pozytywny wynik badania PCR na SARS-CoV-2. Jednocześnie aż u 3/4 wykrywa się przeciwciała na antygen wirusowy, co wskazuje infekcję SARS-CoV-2 w przeszłości. Badania sugerują, że pacjenci mogą wykazywać objawy w obrębie jamy ustnej zarówno przed, w trakcie, jak i po rozpoznaniu PIMS-TS.

Zmiany w obrębie jamy ustnej pomocne w diagnostyce PIMS

Badacze sądzą, że PIMS-TS może prawdopodobnie wynikać z nabytej odporności na wirusa. Ponieważ PIMS-TS jest chorobą wieloukładową, w leczeniu tych pacjentów kluczowe znaczenie ma podejście interdyscyplinarne.

Do tej pory nie określono dokładnego i charakterystycznego zestawu zmian, obserwowanych na powierzchni błony śluzowej jamy ustnej w przebiegu PIMS-TS, dlatego konieczne są dalsze badania. Mimo to zmiany na powierzchni błony śluzowej jamy ustnej u dzieci z SARS-CoV-2 są jedną z cech umożliwiających łatwiejszą diagnostykę PIMS-TS.

Z uwagi na to, że jama ustna jest miejscem, które może być poddane łatwemu i bezinwazyjnemu badaniu klinicznemu, powinna ona być zawsze bacznie obserwowana zarówno przez lekarzy, jak i lekarzy dentystów. Najnowsze badania sugerują coraz więcej przypadków pacjentów, zarówno dorosłych, jak i małoletnich, u których zmiany w obrębie błony śluzowej jamy ustnej współwystępowały w przebiegu oraz po infekcji SARS-CoV-2. Dodatkowo ryzyko rozwoju potencjalnie niebezpiecznego dla zdrowia i życia pacjentów zespołu chorobowego tym bardziej skłania do wzmożonej czujności w przypadku wystąpienia patologii jamy ustnej.

Piśmiennictwo:

  1. Zaheer K. et al.: Oral lesions in paediatric patients with COVID-19 and Paediatric Inflammatory Multisystem Syndrome: a review. Advanc. Oral Maxillofac. Surg. 2021, 5: 100213.
  2. Kusiak A. et al.: COVID-19 manifestation in the oral cavity - a narrative literature review. Acta Otorhinolaryngol. Ital. 2021, 41: 395-400.
  3. Andina D. et al.: Skin manifestations of COVID-19 in children: Part 2. Clin. Exp. Dermatol. 2021, 46.3: 451-461.
  4. Dalipi Z.S., Dragidella F., Dragidella D.K.: Oral Manifestations of Exudative Erythema Multiforme in a Patient with COVID-19. Case Reports in Dentistry, 2021.
  5. Bardellini E., et al.: Non-specific oral and cutaneous manifestations of Coronavirus Disease 2019 in children. Med. Oral Patol. Oral Cir. Bucal 2021, 26.5: e549.
  6. Tang Y., et al.: Multisystem inflammatory syndrome in children during the coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic: a systematic review of published case studies. Transl. Pediatr. 2021, 10.1: 121.
  7. Okarska-Napierała M. et al.: Postępowanie z dzieckiem z wieloukładowym zespołem zapalnym powiązanym z COVID-19. Update 2021.
  8. Cant A., Bhujel N., Harrison M.: Oral ulceration as presenting feature of paediatric inflammatory multisystem syndrome associated with COVID-19. Br. J. Oral Maxillofac. Surg. 2020; 58(8):1058-1059.

PRZECZYTAJ TAKŻE: Miesiąc po fali COVID-19 uderza fala PIMS

Konsekwencje zapalenia przyzębia u ciężarnej

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.