Miliony Polaków opiekują się bliskimi. Jak przygotować system na rosnące potrzeby?

Co najmniej pół miliona Polaków każdego roku korzysta ze świadczeń opieki długoterminowej, a ponad milion osób żyje z potrzebą stałego wsparcia. To jednak tylko część obrazu. Zdecydowana większość opieki nadal odbywa się poza systemem - w domach, dzięki zaangażowaniu rodzin i bliskich.

Opieka długoterminowa potrzebuje nie tylko większych zasobów, ale też współpracy

Szacuje się, że nawet 80 proc. wszystkich usług opiekuńczych świadczą nieformalni opiekunowie: współmałżonkowie, dzieci, rodzeństwo i inni członkowie rodzin. W Polsce może być ich od 1,5 do nawet kilku milionów. Często są to kobiety po 50. roku życia, które ograniczają aktywność zawodową lub całkowicie z niej rezygnują, aby zająć się niesamodzielnym rodzicem, partnerem czy innym bliskim.

Skala tego wyzwania będzie rosła. Według prognoz GUS do 2060 roku osoby powyżej 60. roku życia będą stanowić niemal 40 proc. polskiego społeczeństwa. Oznacza to większe zapotrzebowanie na opiekę nad osobami starszymi, przewlekle chorymi i niesamodzielnymi, ale również coraz większą presję na personel medyczny, placówki opiekuńcze i rodziny.

Jak przygotować system na tę zmianę? Jak skuteczniej wspierać osoby wymagające stałej opieki, profesjonalistów pracujących z nimi każdego dnia oraz bliskich, którzy często przejmują obowiązki opiekuńcze bez odpowiedniego przygotowania i wsparcia? O tych wyzwaniach będą rozmawiać eksperci i praktycy podczas III Ogólnopolskiego Kongresu Opieki Długoterminowej, który odbędzie się 22-23 października 2026 roku w Warszawie.

Rosnąca liczba osób starszych i przewlekle chorych sprawia, że rozwój opieki długoterminowej staje się jednym z najważniejszych zadań stojących przed systemem ochrony zdrowia. Problemem nie jest wyłącznie dostępność świadczeń. Równie istotne są niedobory kadrowe, przygotowanie personelu do coraz bardziej złożonych potrzeb pacjentów, współpraca między przedstawicielami różnych zawodów medycznych oraz wsparcie rodzin, które dziś wykonują ogromną część pracy opiekuńczej.

III Ogólnopolski Kongres Opieki Długoterminowej zgromadzi pielęgniarki, lekarzy, opiekunów medycznych, fizjoterapeutów, psychologów, terapeutów zajęciowych oraz osoby zarządzające placówkami. Wspólnym punktem odniesienia będzie pacjent - jego bezpieczeństwo, jakość życia i potrzeba kompleksowej, dobrze skoordynowanej opieki.

- Istotą naszych kongresów jest integracja środowiska zajmującego się pacjentami przewlekle chorymi. Spotykają się tu przedstawiciele różnych zawodów medycznych, ponieważ tylko współpraca całego zespołu terapeutycznego pozwala zapewnić pacjentowi kompleksową opiekę - podkreśla dr n. o zdr. Mariola Rybka, przewodnicząca Komitetu Naukowego Kongresu.

Od demencji i wielolekowości po komunikację, rany i bezpieczeństwo personelu

Program Kongresu został zbudowany wokół sytuacji, z którymi personel opieki długoterminowej mierzy się każdego dnia. Eksperci będą mówić m.in. o opiece nad pacjentami z demencją i zaburzeniami zachowania, wielolekowości i bezpieczeństwie farmakoterapii, leczeniu ran przewlekłych, opiece nad pacjentem z bólem, odpowiedzialności zawodowej i prawnych aspektach opieki, a także o komunikacji z pacjentem i rodziną oraz przekazywaniu trudnych informacji.

Ważnym obszarem programu będą również zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa samego personelu - od reagowania na zachowania agresywne i sytuacje kryzysowe po przeciwdziałanie wypaleniu zawodowemu. Uczestnicy będą rozmawiać także o roli pielęgniarki w zespole, budowaniu pozycji zawodowej, nowych technologiach oraz rozwiązaniach, które mogą usprawnić codzienną opiekę nad osobami niesamodzielnymi.

- Opieka długoterminowa nie powinna być traktowana jako praca dorywcza. Powinna być świadomym wyborem zawodowym, który daje możliwość rozwoju i satysfakcji. Tylko wtedy jesteśmy w stanie zapewnić pacjentom opiekę na najwyższym poziomie - mówi Urszula Kalemba, przewodnicząca Komitetu Naukowego Kongresu i konsultant wojewódzka w dziedzinie pielęgniarstwa opieki długoterminowej w województwie małopolskim.

Organizatorzy podkreślają, że ideą wydarzenia jest nie tylko przekazywanie wiedzy, ale również stworzenie przestrzeni do rozmowy o rozwiązaniach, które można zastosować w konkretnych placówkach. W opiece długoterminowej wiele problemów jest wspólnych niezależnie od miejsca pracy - dotyczą organizacji zespołu, współpracy z rodziną, trudnych decyzji terapeutycznych, braków kadrowych czy bezpieczeństwa pacjenta. Dlatego równie ważna jak same wykłady jest wymiana doświadczeń pomiędzy osobami, które mierzą się z podobnymi wyzwaniami.

Ponad 13 tysięcy uczestników i ponad 50 spotkań w całej Polsce

III Ogólnopolski Kongres Opieki Długoterminowej jest kontynuacją działań edukacyjnych prowadzonych przez Vicommi Media od 2022 roku. W ramach ogólnopolskiego cyklu bezpłatnych konferencji „Opieka Długoterminowa w Praktyce” odbyło się już ponad 50 wydarzeń, w których uczestniczyło ponad 13 tys. lekarzy, pielęgniarek, opiekunów medycznych i innych profesjonalistów z całej Polski.

Partnerem merytorycznym i jednostką sprawującą nadzór naukowy nad Kongresem jest Katedra Geriatrii Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Opieka długoterminowa nie jest więc wyłącznie problemem sektora ochrony zdrowia. To coraz częściej codzienność całych rodzin, które przez miesiące lub lata organizują życie wokół potrzeb niesamodzielnego bliskiego. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa temat ten będzie dotyczył coraz większej części Polaków. Pytanie nie brzmi już zatem, czy system opieki długoterminowej będzie wymagał zmian, ale jak szybko uda się stworzyć rozwiązania odpowiadające na skalę nadchodzących potrzeb.

III Ogólnopolski Kongres Opieki Długoterminowej odbędzie się 22-23 października 2026 r. w Hotelu Sound Garden przy ul. Żwirki i Wigury 18 w Warszawie. Szczegółowy program wydarzenia oraz formularz rejestracyjny dostępne są na stronie: www.kongresod.pl