Wszczepienie osobie uczulonej implantu z domieszką niklu rodzi konsekwencje w postaci powikłań

Beata Lisowska
opublikowano: 19-03-2003, 00:00

Alergia na nikiel powraca współcześnie przez modę na piercing (kolczykowanie), a także poprzez cenną zdobycz medycyny, jaką są implanty. Ortopedyczne protezy i metalowe części używane w rekonstrukcjach chirurgicznych mogą uczulać. I lepiej wiedzieć o tym przed dokonaniem zabiegu.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
W skład stopów powszechnie używanych w ortopedii wchodzi nikiel, chrom i kobalt. Według światowych źródeł medycznych, częstość występowania nadwrażliwości na te metale w ogólnej populacji wynosi 10-15 proc. To musi znaleźć odbicie także w ortopedii czy protetyce stomatologicznej w postaci powikłań.
Niebezpieczne stopy
Dr n. med. Artur Szumlański przeprowadził badania 150 pacjentów hospitalizowanych na Oddziale Ortopedii SPZOZ w Inowrocławiu, gdzie jest zatrudniony. Wszyscy mieli wszczepione metalowe implanty: zarówno stałe protezy, jak i metalowe zespolenia, czasowo instalowane w przypadku złamań. Pacjentom, u których pojawiły się wokół implantu typowe objawy alergicznego wyprysku kontaktowego (zaczerwienienie, pęcherzyki, świąd skóry), wykonano test płatkowy. U 10 proc. wszystkich badanych testy potwierdziły obecność alergii na metale.
Najczęściej stwierdzano nadwrażliwość na nikiel, w drugiej kolejności na chrom, a na trzecim miejscu znalazły się reakcje alergiczne na kobalt. Badania dr. A. Szumlańskiego potwierdziły, że na tle alergicznego wyprysku kontaktowego może dojść do powikłań w ortopedii i chirurgii urazowej.
Powikłania na tle alergicznym
,U pacjentów, którzy mieli zespolenia zewnętrzne, na trzeci dzień wokół implantu powstawało zaczerwienienie i swędzące zmiany na skórze. U chorych, którzy mieli czasowo założony metalowy element zespalający, po usunięciu tego implantu objawy nadwrażliwości zupełnie ustępowały. Częstą manifestacją u pacjentów, u których stwierdziliśmy nadwrażliwość na metale, były zaburzenia zrostu kostnego. W przypadku protez, po dwóch, trzech tygodniach od wszczepienia implantu tworzyła się przetoka z wydzieliną surowiczą bez obecności bakterii - mówi dr n. med. Artur Szumlański. - U tych pacjentów dochodzi następnie do obluzowania protezy i praktycznie chory nie może dalej normalnie funkcjonować, a implant nadaje się tylko do usunięcia". Dodatni wynik w testach płatkowych potwierdził, że do powikłań dochodziło wskutek alergii na metale.
,W takich przypadkach często zakłada się, że podłoże tego typu powikłań jest bakteryjne. Tymczasem jest ono pierwotnie uczuleniowe, a wtórnie bakteryjne. Na skórze są zmiany alergiczne w postaci pęcherzyków, które pękają, tworzą się nadżerki i wtórnie są nadkażane przez bakterie. Ale pierwotną przyczyną powikłań nie musi być infekcja bakteryjna, może nią być alergia na metal" - uważa dr A. Szumlański.
Testy płatkowe
przed endoprotezoplastyką
Dlatego tak ważne jest wykonywanie testów alergicznych u pacjentów, którzy mają być leczeni ortopedycznie. Zawsze trzeba przeprowadzić dokładny wywiad. Pacjentów należy pytać przede wszystkim, czy nie mają problemów z noszeniem kolczyków, okularów, skórzanego paska od zegarka.
Czasowe wszczepienia metalu u pacjentów nadwrażliwych na nikiel, chrom i kobalt dają większą możliwość manewru niż w przypadku protez. Postępy gojenia złamań zespalanych metalem można przyspieszyć, podając leki przeciwhistaminowe.
,Po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu trzeba jednak brać pod uwagę także alternatywną metodę leczenia złamania. Natomiast w przypadku pacjentów, którzy przychodzą na planowe operacje typu endoprotezoplastyki, wskazane jest badanie testami płatkowymi. Jeżeli wynik będzie dodatni, należy rozważyć użycie alternatywnego materiału" - mówi dr A. Szumlański.
Najlepszą alternatywą dla implantu niklowo-chromowo-kobaltowego jest proteza tytanowa. Ten rodzaj materiału jest już powszechnie używany w stomatologii. Implanty zębowe bez domieszki niklu są dobrze tolerowane. ,Tytan daje bardzo niewiele uczuleń, zaledwie 0,025 proc. Te protezy są jednak trzykrotnie droższe od standardowych. Z powodu biedy kas chorych, pacjent nie ma możliwości leczenia protezami ortopedycznymi wykonanymi z innych, nie uczulających materiałów" - dodaje A. Szumlański.
Pewną alternatywą dla źle tolerowanej protezy mogą być też zabiegi osteotomii, które operacje endoprotezoplastyki mogą odwlec nawet o kilka lat.
Idy niklowe
Problem uczuleń nie jest jeszcze jednak dostatecznie doceniany przez polskich ortopedów. ,Niektórzy lekarze go nie dostrzegają. Tymczasem obserwujemy nadal zjawisko określane jako idy niklowe, kiedy wszczepiony np. głęboko w biodro implant, u osoby uczulonej wywołuje rozsiew oddalonych wykwitów alergii na całym ciele, nie tylko w miejscu wszczepienia. Ostatnio donoszono też z Wiednia o tym, że klamerkom skórnym zawierającym nikiel towarzyszy opóźnione gojenie rany, a nawet uogólnione reakcje skórne u osób z alergią na ten metal. Niestety, nie wykonuje się standardowo testów w kierunku wykrycia alergii na nikiel czy inny metal przed wszczepieniem implantów, bo albo nie ma na to czasu (na odczyt testu trzeba przeznaczyć 3 doby od założenia), albo brakuje świadomości" - podkreśla prof. Krzysztof Buczyłko, dyrektor NZOZ Centrum Alergologii w Łodzi. Jego zdaniem, do tych oznaczeń dochodzi dopiero wtedy, gdy u chorych - a szacuje się, że jest to 5-10 procent operowanych - pojawiają się późniejsze problemy z protezą.
,Badania przeprowadzone w Inowrocławiu przez dr. Szumlańskiego udowodniły, że lwią część powikłań udało się tam zrozumieć i właściwie leczyć po włączeniu do codziennej rutyny programu alergologicznego" - dodaje prof. K. Buczyłko. Uważa on, że ortopedzi mają wręcz obowiązek pytać, zwłaszcza kobiety, jak tolerują kolczyki lub inne przedmioty, które zawierają nikiel. ,Lekarze muszą mieć świadomość, że wszczepienie osobie uczulonej implantu z domieszką niklu rodzi konsekwencje w postaci powikłań, a także ewentualne konsekwencje sądowe" - mówi prof. K. Buczyłko.


Jak uczula nikiel, chrom, kobalt
Nikiel występuje w monetach, medalionach, nożyczkach, igłach, naparstkach, zamkach błyskawicznych, klamerkach, zapinkach, klipsach, spinkach do włosów, wiecznych piórach i długopisach, biżuterii, oprawkach okularów. Zawierają go też naczynia i garnki ze stali nierdzewnej, a nawet złota biżuteria (nadaje wytrzymałość). Odczyn najczęściej pojawia się w miejscu zetknięcia - ma kształt i rozmiary przedmiotu, zawierającego nikiel.
Zdaniem prof. Andrzeja Kaszuby, kierownika Kliniki Dermatologii i Dermatologii Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, w standardowych testach uczuleniowych, wykonywanych w jego klinice związki chromu, kobaltu i niklu zajmują najważniejsze miejsce. Uczulenie na nikiel jest częstsze wśród kobiet. ,W wielu źródłach na świecie podaje się, że ta alergia dotyczy 11-18 proc. całej populacji kobiet i kilku procent mężczyzn. W Szwecji opublikowano niedawno pracę, z której wynika, że 5 proc. poborowych w tym kraju, gdzie młodzi chłopcy bardzo często kolczykują sobie uszy, ma uczulenie na nikiel" - mówi prof. Krzysztof Buczyłko.
Według światowego piśmiennictwa, mężczyźni natomiast częściej niż kobiety uczulają się na chrom, co może wiązać się z wykonywanym zawodem, częstszym kontaktem z cementem, olejami i smarami, które zawierają ten metal. Kobalt jest z kolei dodatkowym alergenem w alergii mieszanej kobaltowo-niklowej u kobiet i kobaltowo-chromowej u mężczyzn.
Alergolodzy donoszą np. o uczuleniach na rączkę od teczki wykonaną ze skóry, która była wyprawiana chromem. Prawie epidemiczne są uczulenia na nikiel u kasjerek w supermarketach. Kobiety, które nie noszą biżuterii, uczulają się mając ciągły kontakt z monetami, zawierającymi ten metal. ,To się nasili, gdy do Polski wejdzie euro, bo ta moneta zawiera dużo niklu - ostrzega prof. K. Buczyłko. - Mało osób pamięta także o tym, że nikiel występuje też w czarnej herbacie, kakao i czekoladzie".


Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Beata Lisowska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.