Miejsce statyn w leczeniu zakażenia SARS-CoV-2

opublikowano: 17-04-2020, 15:14

W ostatnim czasie wiele uwagi poświęca się możliwemu wpływowi leków sercowo-naczyniowych na przebieg zakażenia koronawirusem SARS-CoV-2. Jedną z najczęściej stosowanych grup leków w prewencji pierwotnej i wtórnej chorób układu sercowo-naczyniowego są statyny.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

W 2008 r. opublikowano wyniki badania, w którym wykazano korzystny wpływ stosowania inhibitorów konwertazy angiotensyny i statyn na zredukowanie w okresie 30 dni śmiertelności u chorych na zapalenie płuc (ryc. 1). W kolejnym badaniu, przedstawionym w czasopiśmie „PLOS ONE”, oceniono wpływ leków kardiologicznych, m.in. statyn, na częstość zdarzeń sercowo-naczyniowych i śmiertelność u chorych hospitalizowanych z powodu zapalenia płuc. 

Do badania włączono 21 985 mężczyzn powyżej 65. roku życia z zapaleniem płuc. Wykluczono chorych z rozpoznaną chorobą wieńcową, niewydolnością serca oraz zaburzeniami rytmu serca. Autorzy poddali ocenie częstość występowania zdarzeń sercowych (zawał serca, niewydolność serca i/lub zaburzenia rytmu serca) i zgonu, porównując grupę osób przyjmujących statynę przed rozpoznaniem zapalenia płuc z grupą pacjentów, którzy jej nie przyjmowali. Wykazano, że stosowanie statyn zmniejszało 90-dniową śmiertelność o 30 proc., nie stwierdzono natomiast istotnego statystycznie wpływu na występowanie zdarzeń sercowo-naczyniowych. Postuluje się, że plejotropowe działanie statyn może przekładać się również na poprawę rokowania chorych na COVID-19 (coronavirus disease, COVID). Wymaga to jednak potwierdzenia w randomizowanych badaniach klinicznych. 

Korzystne zwiększenie ekspresji ACE-2

Czy stosowanie statyn może pozytywnie wpływać na przebieg zakażenia wirusem SARS-CoV-2? Enzym konwertujący angiotensynę (angiotensin convereting enzyme, ACE-2) działa nie tylko przeciwstawnie do ACE-1, ale jest również receptorem dla wirusa SARS-CoV-2. ACE-2 występuje m.in. w tkance płucnej, sercowej, w przewodzie pokarmowym oraz nerkach. 

Zmniejszenie ekspresji ACE-2 może się przyczyniać do rozwoju stanu zapalnego i skutkować uszkodzeniem serca i płuc. Jednocześnie stwierdzono, że wyższa aktywność ACE-2 może zmniejszać włóknienie mięśnia sercowego oraz jego przebudowę, wpływać na poprawę funkcji śródbłonka naczyń oraz prowadzić do obniżenia ciśnienia tętniczego. Wykazano, że m.in. statyny mogą wpływać na zwiększenie ekspresji ACE-2. Postuluje się, że ten wpływ może być pozytywny nie tylko na układ sercowo-naczyniowy, ale także na przebieg COVID-19. 

Efekt działania przeciwzapalnego i immunomodulującego

Kolejny możliwy efekt stosowania statyn na przebieg COVID-19 wiąże się z ich działaniem przeciwzapalnym i immunomodulującym. W czasie zakażenia SARS-CoV-2 dochodzi do zjawiska tzw. burzy cytokinowej. W jej przebiegu obserwuje się podwyższenie stężenia markerów stanu zapalnego, takich jak białko ostrej fazy (CRP) i interleukina 6 (IL-6). 

Statyna, poprzez wpływ na kaskadę zapalną zależną od interferonu gamma, hamuje syntezę IL-6, CRP, TNF-alfa, IL-1, ICAM-1, VCAM-1 oraz prostanoidów. Wymienione wyżej parametry stanu zapalnego są predyktorem ciężkości przebiegu i śmiertelności w COVID-19. Dlatego też zmniejszenie nasilenia stanu zapalnego i odpowiedzi immunologicznej może potencjalnie prowadzić do łagodniejszego przebiegu choroby i w konsekwencji niższej śmiertelności. 

Kardiologia
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
×
Kardiologia
Wysyłany raz w miesiącu
Ekspercki newsletter przygotowywany we współpracy z kardiologami
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Stabilizacja czapeczki kolagenowej

Inną potencjalną zaletą stosowania statyn w chorobach zapalnych, w tym w przebiegu COVID-19, jest ich pozytywny wpływ na stabilizację blaszki miażdżycowej. W licznych badaniach dowiedziono, że leczenie statynami - poprzez zmniejszenie stężenia cholesterolu LDL w blaszce miażdżycowej, zmniejszenie stanu zapalnego w wyniku aktywacji migracji makrofagów, zmniejszenie powstawania komórek piankowatych oraz hamowanie metaloproteaz macierzy (MMP) - wpływa na blaszkę miażdżycową, która staje się mniej podatna na pęknięcie. Zjawisko to określa się mianem stabilizacji czapeczki kolagenowej.

Równie ważnym mechanizmem w tym kontekście jest możliwe działanie przeciwzakrzepowe statyn, czyli zapobieganie tworzeniu się zakrzepów na blaszce. Zapobieganie pęknięciu blaszki miażdżycowej może prowadzić do mniejszej liczby zawałów serca i udarów mózgu. Zmniejszenie częstości powyższych powikłań sercowo-naczyniowych może poprawić rokowanie u chorych z COVID-19. 

Uwaga na interakcje lekowe

Większość statyn jest metabolizowana przez cytochrom P450, głównie przez izoformę 3A. Inhibitory proteazy stosowane w leczeniu COVID-19, m.in. lopinawir, darunawir, rytonawir i kobicystat są również metabolizowane głównie przez izoformę 3A cytochromu P450.  Prowadzi to do nasilenia działania statyny. Dlatego też trzeba zachować ostrożność przy jednoczasowym stosowaniu statyn i leków przeciwwirusowych. Należy zachować szczególną uwagę w przypadku pacjentów leczonych lowastatyną i simwastatyną, ze względu na możliwość potencjalnych interakcji z lekami przeciwwirusowymi. 

Zalecenia w dobie pandemii

Przedstawione potencjalne zalety stosowania statyn w chorobach zapalnych, w tym w przebiegu zakażenia wirusem SARS-CoV-2, wpłynęły na to, że wskazanie ich przyjmowania umieszczono w wytycznych postępowania z chorymi na COVID-19. Tak jest np. w wytycznych Massachusetts General Hospital (Stany Zjednoczone), w których mówi się o kontynuowaniu terapii statynami u chorych z COVID-19, którzy już ją stosują. Ponadto autorzy powyższego stanowiska zalecają w przypadku chorych, którzy nie przyjmują statyny, a mają wskazania do jej stosowania i nie występują u nich przeciwwskazania, rozważenie włączenia jej do terapii (konkretnie: atorwastatyna w dawce 40 mg lub rosuwastatyna w dawce 20 mg/dobę). 

Należy pamiętać, że statyny działają tylko wtedy, gdy przyjmuje się je regularnie. Dlatego też w obecnej sytuacji epidemiologicznej można skorzystać z teleporady ze swoim lekarzem i otrzymać e-receptę na przyjmowane leki, w tym na statynę. 

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: dr hab. n. med. Piotr Dobrowolski, dr hab. n. med. Aleksander Prejbisz, prof. Narodowego Instytutu Kardiologii, prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, Klinika Nadciśnienia Tętniczego Narodowego Instytutu Kardiologii w Warszawie

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.