Witaminy B1 i B6 w leczeniu bólów kręgosłupa. Korzyści z suplementacji

Monika Majewska
opublikowano: 27-04-2020, 16:41

Witaminy B1 i B6 odgrywają istotną rolę w leczeniu bólów kręgosłupa. Wykazano, że mają one działanie analgetyczne w bólu neuropatycznym, a ich przyjmowanie może pozwolić na zredukowanie dawki niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Dla kogo jeszcze jest korzystna suplementacja witamin B1 i B6?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Witaminy z grupy B są rozpuszczalne w wodzie, a zatem nie będą magazynowane w organizmie. Wydalane są głównie przez nerki. "Witaminy te występują w dużych ilościach w drożdżach, orzechach, wątrobie, kaszach, mięsie, produktach z grubego przemiału. W niewielkich ilościach są syntetyzowane przez saprofityczne bakterie kolonizujące układ pokarmowy człowieka" - wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Piotr Wiland, kierownik Katedry i Kliniki Reumatologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.

Witamina B1 - objawy niedoboru

Witamina B1 (tiamina) pełni istotną funkcję w przemianach węglowodanów oraz w metabolizmie tkanki nerwowej. Uczestniczy także jako kofaktor w ponad 20 szlakach przemian metabolicznych (np. synteza ATP m.in. w mózgu).

"Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B1 wynosi około 2 mg. U zdrowych osób stężenie tiaminy we krwi powinno wynosić 0,5-13 µg na 100 ml. Jej niedobór można ocenić m.in. na podstawie aktywności transketolazy we krwi" - wskazuje prof. Wiland.

Pierwsze objawy niedoboru witaminy B1 mogą pojawić się po 3 tygodniach nieprzyjmowania jej w żadnej postaci. Występują głównie jako zaburzenia ze strony układu nerwowego, krążenia i pokarmowego.

"Niewielkie niedobory mogą dawać takie niespecyficzne objawy, jak zmęczenie, drażliwość, pogorszenie nastroju i koncentracji. Natomiast duży niedobór tiaminy - zwanej dawniej chorobą beri-beri - daje objawy ze strony układu sercowo-naczyniowego, masywne obrzęki, bóle i zaniki mięśniowe, parestezje, obniżenie temperatury i ciśnienia tętniczego, porażenia nerwów. Reumatolog powinien zwrócić uwagę na objawy związane z polineuropatią, np. uczucie palących stóp, osłabienie mięśni kończyn dolnych" - wyjaśnia prof. Wiland.

Witamina B1 - grupy ryzyka niedoboru

Ekspert zwraca uwagę, że niedobór tiaminy stanowi istotny problem w geriatrii.

"Szacuje się, że nawet połowa osób starszych ma niedobory witaminy B1. Ale na jej niedobór narażone są także osoby cierpiące na chorobę alkoholową, wegetarianie (choć to zależy od tego, czy mają zrównoważoną dietę), chorzy na cukrzycę, szczególnie w ostrej postaci - z ketozą, oraz pacjenci z otyłością, którzy zostali poddani leczeniu bariatrycznemu" - wymienia reumatolog. W grupie ryzyka znajdują się także osoby palące tytoń, z chorobami nowotworowymi, pacjenci leczeni antybiotykami i sulfonamidami, a niekiedy także kobiety w ciąży.

"Aby zapobiec niedoborom witaminy B1 w grupach ryzyka, zaleca się podawać 30 mg tiaminy na dobę. Gdy pojawiają się objawy jej niedoboru, zalecana jest dawka około 100 mg na dobę, podawana przez kilka tygodni" - podkreśla prof. Wiland.

Większe dawki zaleca się w ostrych stanach chorobowych, przebiegających z dużym niedoborem witaminy B1.

"Tak jest w przypadku kwasicy cukrzycowej, w przebiegu której większe dawki tiaminy podaje się w postaci pozajelitowej. U alkoholików, zwłaszcza w późnej postaci choroby alkoholowej (zespół Wernickiego-Korsakowa), również najpierw proponuje się postać dożylną, a potem doustną podawania tiaminy. Podobnie postępuje się po operacji bariatrycznej, u pacjentów leczonych diuretykami pętlowymi" - wyjaśnia specjalista. Zaznacza też, iż są badania, z których wynika, że pewne korzyści z przyjmowania witaminy B1 odnoszą także pacjenci z chorobą Parkinsona.

"Po podaniu tiaminy zaobserwowano u nich poprawę funkcji motorycznej" - dodaje prof. Wiland. Przypomina, że w praktyce klinicznej nie obserwuje się przedawkowania i zatrucia tiaminą.

Witamina B6 - objawy niedoboru

Witamina B6 (pirydoksyna) uczestniczy w syntezie neurotransmiterów (serotonina, dopamina, adrenalina) i hemoglobiny, a także w metabolizmie węglowodanów, białek i tłuszczów (pełni funkcję 50 koenzymów).

"Objawy niedoboru witaminy B6 są podobne do występujących w przypadku niedoboru witaminy B1 i dotyczą głównie układu nerwowego. Są to m.in.: nadpobudliwość nerwowa, wypadanie włosów, czasami drętwienie rąk i stóp. Z kolei przy dużym niedoborze pojawiają się stany depresyjne, zaburzenia psychiczne, stany zapalne skóry i polineuropatia" - wyjaśnia prof. Wiland. W codziennej praktyce klinicznej reumatolog może się spotkać z polineuropatią w zespole kanału nadgarstka, niedokrwistością mikrocytarną i zwiększoną podatnością na zakażenia.

Witamina B6 - dawkowanie

"Zapotrzebowanie na witaminę B6 u mężczyzn wynosi 1,5 mg na dobę, a u kobiet - 1,2 mg na dobę. W trakcie ciąży dawkę tę należy zwiększyć o 0,7 mg na dobę" -zwraca uwagę prof. Wiland i dodaje, że uzupełnianie witaminy B6 u ciężarnych jest wskazane z uwagi na rozwój mózgu dziecka. Jej przyjmowanie może również zmniejszyć nudności we wczesnym okresie ciąży, a także podczas stosowania doustnej antykoncepcji. Istnieją przypuszczenia, że suplementacja tej witaminy może zmniejszyć ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych.

Zmniejszenie stężenia witaminy B6 odnotowuje się w przypadku długotrwałego przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych, jak również u pacjentów hemodializowanych (do 80 proc.).

"Szacuje się, że około 10 proc. osób dorosłych ma niedobór witaminy B6" - mówi prof. Wiland, ale przestrzega, że przyjmowanie jej w dużych dawkach - w przeciwieństwie do witaminy B1 - może doprowadzić do objawów przedawkowania w postaci neuropatii obwodowej.

"Problem polega na tym, że objawy przedawkowania i niedoboru są niekiedy bardzo podobne. Można oznaczyć stężenie witaminy B6 we krwi, jednak to również nie jest łatwe, a dodatkowo sporo kosztuje” - zaznacza reumatolog i podaje bezpieczną dawkę pirydoksyny.

"Pewne badania przemawiają za tym, że przyjmowanie od 100 do 150 mg witaminy B6 przez długi czas zmniejsza objawy polineuropatii, ale nie grozi jeszcze przedawkowaniem. Objawy przedawkowania można zauważyć przy dawce 500 mg na dobę, a więc znacznie większej niż ta, która jest stosowana w profilaktyce" - wyjaśnia prof. Wiland.

Witaminy B1 i B6 pomogą nie tylko w bólach kręgosłupa

"Witaminy B1 i B6 można podawać, gdy mamy do czynienia z dosyć powszechnymi zespołami bólowymi kręgosłupa, które mają charakter mieszany i neuropatyczny. Przyjmowanie w tym przypadku wspomnianych witamin może zmniejszyć konieczność podawania niesteroidowych leków przeciwzapalnych" - przekonuje prof. Wiland, powołując się na badania naukowców z Centro Universitário Serra dos Orgãos (UNIFESO), którzy zastosowali metodę analgezji multimodalnej. Polega ona na łączeniu kilku leków przeciwbólowych o różnych mechanizmach działania (efekt synergii). W przypadku omawianego badania były to NLPZ, które mają działanie analgetyczne w bólu nocyceptywnym (niezapalnym), oraz witaminy z grupy B, które mają działanie analgetyczne w bólu neuropatycznym.

Działanie witaminy B1 w terapii bólu oceniono w grupie 372 pacjentów z zaostrzeniem bólu w okolicy lędźwiowej. Badanie randomizowane, podwójnie zaślepione, trwało maksymalnie 7 dni i obejmowało 4 wizyty (w dniu rozpoczęcia badania oraz w 3., 5. i 7. dniu jego trwania). Jeśli osiągnięto wystarczającą redukcję bólu, pacjenci mogli wycofać się z leczenia po 3 lub 5 dniach. Leki podawano 2 razy dziennie. Pierwsza grupa otrzymywała 50 mg diklofenaku z witaminami z grupy B: 50 mg pirydoksyny, 50 mg tiaminy i 1 mg cyjanokobalaminy. Z kolei drugiej grupie podawano 50 mg diklofenaku w monoterapii. Oceniano skuteczność terapii bólu i ogólnej sprawności.

"W pierwszej grupie efekty pojawiły się już po 3 dniach terapii. Ból zmniejszył się prawie o połowę, znacznie więcej niż u chorych leczonych jedynie diklofenakiem. Wyniki te być może dają nam podstawy do jednoczesnego stosowania witamin z grupy B z NLPZ" - zauważa prof. Wiland. Zaznacza, że w chorobach układu nerwowego, spowodowanych udokumentowanym niedoborem witamin B1 i B6, można je bez obaw suplementować przez miesiąc. Jednak przed rozpoczęciem terapii należy sprawdzić, czy nie występuje również niedobór innych witamin.

Tekst powstał na podstawie prezentacji/wykładu wygłoszonego podczas X Ogólnopolskiej Konferencji Interdyscyplinarne Oblicza Reumatologii, Warszawa, luty 2020 r.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Majewska

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.