Wiązka protonów zniszczy nowotwór oka

Jolanta Grzelak-Hodor
22-02-2011, 00:00

W Krakowie wykonano pierwsze w Polsce zabiegi radioterapii protonowej nowotworów gałki ocznej.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna
Dwoje pacjentów cierpiało na czerniaka błony naczyniowej oka – najbardziej złośliwy nowotwór wewnątrzgałkowy. Wdrożenie najnowocześniejszej metody leczenia nowotworów oka było możliwe dzięki uruchomieniu przez Szpital Uniwersytecki we współpracy Instytutem Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie pracowni radioterapii protonowej.

Zamiast brachyterapii

Oddział Kliniczny Kliniki Okulistyki i Onkologii Okulistycznej SU w Krakowie był pierwszym ośrodkiem w Polsce prowadzącym leczenie czerniaków wewnątrzgałkowych przy użyciu aplikatorów z izotopem kobaltu (Co-60), później rutenu (Ru-106) i jodu (I-125). Od 1968 r. zebrano bogaty materiał kliniczny obejmujący m.in. ocenę regresji i wznowy zmian nowotworowych, powikłań oraz analizę okresu przeżycia chorych. Po zastosowaniu tego rodzaju leczenia ok. 80 proc. chorych przeżywa 5 lat, zaś 60 proc. – 10 lat. Metoda ta jest wskazana tylko w leczeniu nowotworów o średnicach nieprzekraczających 15 mm i zlokalizowanych w częściach oka dostępnych dla brachyterapii (umożliwiających zamocowanie metalowego aplikatora). Brachyterapia może również powodować powikłania zmniejszające możliwość zachowania wzroku po naświetlaniu, a nawet prowadzące do ostatecznego usunięcia gałki ocznej, pomimo pełnej miejscowej kontroli guza.

„Brachyterapia to efektywna metoda, lecz w wybranych przypadkach nie można jej stosować. Radioterapia protonowa jest bardziej precyzyjna i powoduje mniej powikłań – można wyleczyć większą liczbę chorych i u większej liczby można zachować widzenie” – tłumaczy prof. dr hab. Bożena Romanowska-Dixon, ordynator Oddziału Klinicznego Kliniki Okulistyki i Onkologii Okulistycznej SU w Krakowie, gdzie pacjenci są kwalifikowani i przygotowywani do zabiegu.

Liderzy w Europie

W Polsce występuje rocznie około 200 przypadków nowych zachorowań na ten nowotwór. Nieleczony czerniak oka prowadzi do przerzutów, najczęściej do wątroby, płuc, skóry, tkanki podskórnej, ostatecznie powodujących zgon.

Dlatego w 2005 roku z inicjatywy właśnie profesor Bożeny Romanowskiej-Dixon, dyrekcji Szpitala Uniwersyteckiego, Instytutu Fizyki Jądrowej PAN oraz UJ CM zawarto porozumienie w sprawie wspólnych badań w zakresie onkologii okulistycznej, terapii protonowej nowotworów wewnątrzgałkowych i fizyki medycznej. Przedsięwzięcie pod nazwą „Wyposażenie stanowiska radioterapii protonowej oka przy cyklotronie AIC-144 w Krakowie” zostało także dofinansowane kwotą ponad 4 mln złotych przez Ministerstwo Zdrowia.

W Europie działa zaledwie pięć ośrodków radioterapii protonowej. „Metoda polega na kilkakrotnym, trwającym kilkadziesiąt sekund precyzyjnym napromienianiu guza skoncentrowaną wiązką wysokoenergetycznych protonów, której bieg jest w cyklotronie przyspieszany do ogromnej prędkości – około 100 tysięcy km na sekundę. Ta wiązka wnika w głąb gałki ocznej dokładnie na 28 milimetrów, nie uszkadzając przy tym zdrowej tkanki” – wyjaśnia dr Stanisław Kwieciński, rzecznik Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie, gdzie znajduje się jedyna w Polsce pracownia radioterapii protonowej.

Na razie eksperyment medyczny

Specjaliści podkreślają, iż krakowski ośrodek radioterapii protonowej może z powodzeniem zaspokoić potrzeby wszystkich wymagających takiego leczenia pacjentów w kraju (100-150 przypadków rocznie).

„Wstępnie zakwalifikowano 10 pacjentów, ale procedura jest wprowadzana na zasadzie eksperymentu medycznego – wymagała zgody komisji bioetycznej i tę uzyskaliśmy na 20 zabiegów” – wyjaśnia Andrzej Kulig, dyrektor SU.

Zabieg nie jest finansowany przez NFZ. Koszty pokrywają wspólnie Szpital Uniwersytecki i Instytut Fizyki Jądrowej PAN. W Niemczech cena terapii wynosi ok. 100 tys. zł.

„Tyle państwo płaci za leczenie polskich pacjentów za granicą. Zabiegi, które już wykonujemy, pozwolą dokładnie oszacować koszty procedury, ale zakładamy, że nie przekroczą one 60 tysięcy złotych” – dodaje dyrektor Kulig.

Krakowski ośrodek radioterapii protonowej ma być także bazą szkoleniową dla lekarzy i fizyków oraz miejscem badań nad nowymi metodami walki z rakiem. Jednym z najbliższych celów jest poszerzenie zakresu stosowania radioterapii protonowej na inne nowotwory, nie tylko gałki ocznej. Potrzebny jest do tego nowy cyklotron, o większej mocy i zasięgu. Trwa już jego budowa.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Jolanta Grzelak-Hodor

Najważniejsze dzisiaj
Tematy
Puls Medycyny
Okulistyka / Wiązka protonów zniszczy nowotwór oka
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.