Wakacje sprzyjają infekcjom u dzieci

Oprac. Monika Wysocka
opublikowano: 08-07-2015, 00:00

Okres letnich wyjazdów i pobytów w warunkach nie zawsze komfortowych zwiększa możliwość zyskania dodatkowej, niechcianej pamiątki z wakacji.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Głaskanie przygodnie spotkanych zwierząt, zabawa w piasku, w którym mogą być ich odchody, kąpiel w basenie lub jeziorze, spacer po łące czy jedzenie niemytych owoców mogą skończyć się zarażeniem chorobą pasożytniczą bądź bakteryjną.
Poniższy przegląd najczęstszych zakażeń, na jakie podczas wakacyjnego wypoczynku narażone są dzieci, przypomina o źródłach infekcji, objawach i diagnostyce.

Lamblioza

To choroba pasożytnicza przewodu pokarmowego. Odpowiedzialny za nią jest pierwotniak z gatunku Lamblia intestinalis. Lamblie żyją w jelicie cienkim, a także w przewodach żółciowych i w przewodzie trzustkowym człowieka. Mają gruszkowaty kształt i cztery pary wici umożliwiające szybkie poruszanie się. Przyczepiają się do błony śluzowej przewodu pokarmowego żywiciela. Tam żywią się i rozmnażają. Co pewien czas część pasożytów przekształca się w cysty, które są wydalane na zewnątrz z kałem. W jednym wypróżnieniu może znajdować się wiele milionów cyst (czyli postaci przetrwalnikowych, zakaźnych dla innych ludzi). Do przewodu pokarmowego człowieka lamblie dostają się z zanieczyszczonymi pokarmami lub np. wtedy, gdy dziecko nie myje rąk po skorzystaniu z ubikacji. Jest to więc klasyczna choroba brudnych rąk.

Lamblioza może się objawiać:
— brakiem łaknienia,
— kurczowymi bólami brzucha,
— nudnościami, wzdęciami, wymiotami,
— nawracającymi wodnistymi biegunkami,
— bólami głowy,
— zmęczeniem,
— bezsennością,
— reakcjami uczuleniowymi z różnego rodzaju wysypką,
— stanami podgorączkowymi.

U dzieci dodatkowo lamblie wywołują zaburzenia w trawieniu tłuszczów i węglowodanów, co może doprowadzić do niedoboru witamin (m.in. wit. rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, K). Częste biegunki są przyczyną niedożywienia, a w konsekwencji zaburzeń rozwoju fizycznego dziecka. Objawy ostrego zakażenia występują dopiero po 1-3 tygodniach od połknięcia cyst, są niejednoznaczne i zależne od wydolności układu odpornościowego dziecka.
Żeby potwierdzić zakażenie u dziecka, powinno się wykonać następujące badania:

1. Badanie na obecność cyst w kale (pojedyncze badanie może nie przynieść rezultatów, ponieważ cysty wydalane są okresowo). Do badania kału potrzebny jest specjalny pojemnik. Należy pobrać świeży kał za pomocą łopatki umieszczonej w pojemniku, w ilości odpowiadającej wielkości orzecha laskowego (z 2-3 różnych miejsc). Pojemnik trzeba w krótkim czasie dostarczyć do laboratorium.

2. Testy immunoenzymatyczne wykrywające antygeny lamblii. W celu wykonania badania pobiera się również kał.

Jeżeli jedna osoba z rodziny jest chora, to badaniom musi się poddać cała rodzina.

Toksoplazmoza

Jest chorobą wywołaną przez pierwotniaki z gatunku Toxoplasma gondii. Te niewielkie pasożyty rozmnażają się w komórkach nabłonka jelita cienkiego kota, ale także innych zwierząt. Po odbyciu kilku cykli podziałowych część komórek Toxoplasma gondii przekształca się w żeńskie i męskie komórki rozrodcze, które łączą się ze sobą tworząc zygotę. Po zabezpieczeniu otoczką (jako oocysta) jest ona usuwana z kałem kota na zewnątrz. Do zarażenia kolejnego żywiciela dochodzi drogą pokarmową poprzez:

— spożycie warzyw i owoców zanieczyszczonych ziemią z oocystami,
— brudne ręce zanieczyszczone ziemią lub piaskiem zawierającym oocysty,
— uszkodzoną skórę.

Osobniki potomne przeniesione przez krew mogą się umiejscowić w węzłach chłonnych, mięśniach szkieletowych, w mięśniu sercowym, mózgu, gałce ocznej i innych narządach, gdzie znowu się rozmnażają. Zakażenie Toxoplasma gondii przebiega najczęściej bezobjawowo, czasem mogą wystąpić gorączka, powiększone węzły chłonne.

Podstawą rozpoznania zakażenia jest badanie krwi w kierunku wykrycia przeciwciał swoistych dla T. gondii (IgG, IgM), których obecność pośrednio wskazuje na możliwość zakażenia. Najszybszą metodą sprawdzenia, czy dziecko jest zakażone jest wykrycie Toxoplasma gondii za pomocą metod biologii molekularnej (PCR).
Zakażenie T. gondii jest bardzo groźne dla kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze.

Owsica

To kolejna choroba „brudnych rąk”, spowodowana przez drobnego nicienia — owsika ludzkiego, przenoszonego np. na nieumytych rękach dzieci po wyjściu z toalety.
Owsiki przebywają przeważnie w końcowym odcinku jelita cienkiego, gdzie dochodzi do zapłodnienia, po którym samce giną, a samice wędrują w kierunku odbytu. Tutaj składają jajeczka w lepkiej, drażniącej wydzielinie, co wywołuje nieznośne swędzenie. Uczucie swędzenia nie pozwala dziecku spać. Drapiąc się, dziecko zbiera jajeczka na skórę palców lub pod paznokcie. Jajeczka są zakaźne dla człowieka po 6 godzinach od chwili ich złożenia, gdyż w ich wnętrzu zaczyna rozwijać się larwa. Dziecko podczas jedzenia przenosi jajeczka z rąk do buzi i pętla zakażenia się zamyka. Larwy znów przechodzą do jelita, zaczynając nowy cykl.

Najczęstsze objawy zakażenia to: brak apetytu, bladość, bóle brzucha, rozdrażnienie, trudności z koncentracją, problemy ze spaniem.

Rozpoznanie owsicy polega wykryciu owsików w kale (tylko przy bardzo nasilonym zarażeniu) lub poprzez oglądanie okolic odbytu mniej więcej dwie godziny po zaśnięciu dziecka. Najlepszą metodą jest przylepienie w okolicy odbytu wcześnie rano specjalnej taśmy celofanowej i dostarczenie jej jak najszybciej do laboratorium.

Toksokaroza

Jest chorobą pasożytniczą, wywoływaną przez larwy glist psich lub kocich (łac. Toxocara canis, T. cati), najczęstszych pasożytów tych zwierząt. Zarażone drogą pokarmową szczenięta i kocięta wydalają ogromne ilości jaj glist, przez co larwy mogą znajdować się na sierści szczeniąt.

U ludzi pasożyt wywołuje chorobę zwaną zespołem larwy wędrującej. Jaja glist wydalane są z odchodami psów i kotów. Gdy wskutek niedostatecznej higieny dostaną się do przewodu pokarmowego człowieka, zasiedlają jelito cienkie, gdzie wylęgają się larwy. Następnie przechodzą przez ścianę jelita cienkiego i z krwią wędrują po całym organizmie. Najczęściej umiejscawiają się w wątrobie, ośrodkowym układzie nerwowym czy oku. Larwy cechuje duża żywotność — pozostają żywe w organizmie nawet do dwóch lat.

Objawy zakażenia są nieswoiste i trudne do rozpoznania. W większości przypadków zakażenie rozwija się bezobjawowo. Tylko w przypadkach intensywnej inwazji larw, u dziecka mogą wystąpić: wysoka temperatura, osłabienie, senność, nudności.
Rozpoznanie zakażenia polega na wykonaniu badania krwi w kierunku wykrycia przeciwciał dla Toxocara (IgG).

Glistnica

Jest chorobą wywoływaną przez glistę ludzką (Ascaris lumbricoides). Glistnicą można się bardzo łatwo zarazić wskutek spożycia niemytych owoców czy warzyw, na których obecne były jajeczka z żywymi larwami glist. Jajeczka glist mogą znajdować się również na sierści psa czy kota, a nawet na nieumytych rękach własnych. Po nieświadomym połknięciu takich jaj dostają się one do przewodu pokarmowego, głównie do jelita cienkiego, gdzie wykluwają się z nich larwy. Następnie larwy przechodzą przez ścianę jelita i wnikają do naczyń krwionośnych. Z krwią wędrują przez wątrobę, serce, płuca, gdzie ich największa liczba może wywołać zapalenie płuc trwające nieraz kilka tygodni. Przez drzewo oskrzelowe i tchawicę larwy przedostają się do gardła, skąd ponownie trafiają do przewodu pokarmowego, aby ostatecznie w jelicie cienkim zamienić się w dojrzałe glisty. Obecność glisty w przewodzie pokarmowym człowieka nie jest dla niego obojętna. Pasożyty nie tylko żywią się pokarmem przeznaczonym dla człowieka, ale również wydzielają toksyczne substancje, zatruwając organizm. Osobniki dorosłe żyją 1 do 2 lat. Czas od momentu zakażenia do pojawienia się jaj w kale wynosi 60-80 dni.

Glistnica może się objawiać: bólami brzucha, mdłościami, wymiotami, biegunkami, zaburzeniem łaknienia, wysypką, świądem skóry, bólem głowy, gorączką, uporczywym kaszlem.

Rozpoznanie glistnicy stwierdza się na podstawie badania kału na obecność jaj. W przebiegu zakażenia może dojść do reakcji alergicznej na toksyny uwalniane przez pasożyta. Dlatego można wykonać badanie krwi na obecność przeciwciał IgE.

Kleszcze przenoszące boreliozę

Lasy, łąki, parki to miejsca, gdzie żyją kleszcze. Największa aktywność tych pajęczaków przypada na okres od sierpnia do października. Sam moment przekłucia naskórka i wysysania krwi jest bezbolesny (wydzielina kleszcza działa znieczulająco), może więc pozostać niezauważony przez dziecko. Do zakażenia dochodzi w trakcie ssania krwi przez kleszcza. Typowymi miejscami ukąszeń są: głowa, uszy, miejsca zgięcia dwóch stawów, ręce czy nogi. Niektóre kleszcze są zakażone bakterią Borrelia burgdorferi, która wywołuje boreliozę. Bakteria rozmnaża się w komórkach w miejscu infekcji, drogą limfatyczną wędruje do węzłów chłonnych i w efekcie może dostać się do różnych narządów, a nawet do centralnego układu nerwowego.

Borelioza jest przewlekłą chorobą bakteryjną, która przebiega z różnymi objawami w kolejnych okresach choroby. W pierwszym stadium choroby występuje rumień wędrujący, który pojawia się na skórze w miejscu ukłucia kleszcza. Zmianom tym mogą towarzyszyć: zmęczenie, ból głowy, bóle mięśni, gorączka, sztywność karku. W drugim stadium występują zmiany zapalne narządów wewnętrznych. Trzecie stadium to przewlekła infekcja trwająca od roku nawet do kilku lat. Dlatego po każdej wyprawie w miejsca zalesione należy dokładnie obejrzeć skórę, a jeśli zauważymy kleszcza, należy go jak najszybciej wyciągnąć, a miejsce po nim zdezynfekować.
Jeżeli obawiamy się, że dziecko może być zarażone boreliozą, warto wykonać badanie krwi. Bakterie, które są przenoszone przez kleszcze, powodują wytwarzanie przez organizm przeciwciał (IgG, IgM). Można je wykryć po 4 tygodniach od ukąszenia.


Artykuł powstał na podstawie materiałów prasowych Laboratorium „Diagnostyka”

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Oprac. Monika Wysocka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.