W zapobieganiu cukrzycowej choroby nerek najważniejsze jest szybkie rozpoznanie cukrzycy

  • Iwona Kazimierska
opublikowano: 10-04-2013, 13:19
aktualizacja: 02-07-2018, 13:19

Rozpoznanie cukrzycowej choroby nerek jest często zbyt pochopnie stawiane. Nie każdy pacjent diabetologiczny, który ma jednocześnie uszkodzone nerki, cierpi na nefropatię cukrzycową.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

"Termin nefropatia cukrzycowa czy cukrzycowa choroba nerek (CChN) powinien być zachowany wyłącznie dla uszkodzenia nerek spowodowanego cukrzycą, które zostało potwierdzone przez biopsję. Ponieważ u większości chorych nie ma wskazań do jej wykonania, zazwyczaj nie robimy biopsji. Czyli pozostaje nam rozpoznanie pośrednie” – mówił dr hab. n. med. Dariusz Moczulski, prof. nadzw. UM, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi, podczas konferencji z okazji Światowego Dnia Nerki w Warszawie. – Wraz z poprawą leczenia cukrzycy i nadciśnienia tętniczego zmniejsza się zapadalność na cukrzycową chorobę nerek, do tego potrafimy ją coraz lepiej leczyć. Śmiem twierdzić, że przy dobrym leczeniu cukrzycy problem CChN powinien przestać istnieć”.

Czym jest cukrzycowa choroba nerek
Jest to utrzymujące się ponad trzy miesiące wywołane przez cukrzycę uszkodzenie nerek z obecnością zmian strukturalnych lub czynnościowych (zmiany patomorfologiczne, nieprawidłowe wyniki badań obrazowych, albuminuria, białkomocz) z prawidłową lub zmniejszoną filtracją kłębuszkową (eGFR).

Wczesne rozpoznanie cukrzycy i wyrównanie glikemii kluczowe w zapobiegnięciu nefropatii cukrzycowej

Aktualna wiedza medyczna nie pozwala jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie, kto z chorych na cukrzycę będzie miał powikłania nerkowe. Dlatego praktycznie każdego należy traktować jako potencjalnie zagrożonego. „Zapobieganie chorobom nerek w pierwszych latach trwania cukrzycy jest bardziej skuteczne niż zahamowanie postępu choroby. Do tego im później zaczniemy działać, tym trudniej o zatrzymanie procesu chorobowego. Czyli wszystko od samego początku znajduje się w rękach lekarzy opiekujących się pacjentem diabetologicznym” – przekonuje prof. Moczulski.

W zapobieganiu CChN najważniejsze jest wczesne rozpoznanie cukrzycy i nie mniej ważne – wyrównanie glikemii. Istnieje wiele badań klinicznych, w których wykazano, że dobra kontrola glikemii rozpoczęta w momencie rozpoznania głównej choroby pozwala spowolnić progresję CChN – opóźnia mikroalbuminurię i zapobiega rozwojowi białkomoczu, hamuje także przerost kłębuszków nerkowych i zjawisko hiperfiltracji charakterystyczne dla CChN. Wiadomo m.in., że osoby, u których hemoglobina glikowana (HbA1c) osiąga wartość poniżej 6 proc. dzięki prawidłowo kontrolowanej glikemii, mają o 67 proc. mniej późnych powikłań cukrzycy. Redukcja stężenia HbA1c już o 1 proc. wiąże się ze zmniejszeniem ryzyka przewlekłych powikłań (w tym nefropatii cukrzycowej) o 37 proc.

Obniżenie ciśnienia tętniczego hamuje postęp cukrzycowej choroby nerek

Bardzo aktywnym czynnikiem rozwoju i progresji nefropatii cukrzycowej jest nadciśnienie tętnicze. Liczne badania pokazały, że obniżając je, można spowolnić postęp cukrzycowej choroby nerek. „Nieustannie trwa dyskusja, do jakich wartości ciśnienia tętniczego powinniśmy dążyć w cukrzycy. Najpierw twierdzono, że do 130/80 mm Hg, teraz opiniotwórcze towarzystwa się z tego wycofują i zalecają 140/80 mm Hg, chyba że obserwujemy zwiększone wydalanie albumin w moczu, wtedy należy rozważyć wartość 130/80 mm Hg. Każdy, kto leczy chorego na cukrzycę, wie, że obniżenie ciśnienia skurczowego do wartości poniżej 140 jest bardzo trudne” – wyjaśnia prof. Moczulski.

Niewiele wiemy o tym, czy intensywne leczenie hipotensyjne może opóźnić rozwój cukrzycowej choroby nerek. Z badania post hoc Accord wynikało, że przy dobrym wyrównaniu glikemii nadciśnienie tętnicze ma mniejsze znaczenie. „Jeżeli natomiast nie potrafimy wyrównać cukrzycy jak najlepiej, to przynajmniej pomóżmy choremu i zadbajmy o jego ciśnienie” – dodaje prof. Moczulski.

Chorzy na cukrzycę powinni wykonywać badania przesiewowe

W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia nefropatii cukrzycowej i/lub spowolnienia jej postępu należy zoptymalizować kontrolę glikemii, ciśnienia tętniczego oraz lipidemii od chwili rozpoznania cukrzycy. Palenie tytoniu jest niezależnym czynnikiem rozwoju i progresji CChN u pacjentów z cukrzycą typu 2. U chorych na cukrzycę typu 1 po 5 latach trwania choroby oraz u wszystkich chorych na cukrzycę typu 2 od momentu jej rozpoznania należy raz w roku wykonywać badania przesiewowe w kierunku (mikro)albuminurii oraz ocenić stężenie kreatyniny w surowicy oraz obliczyć eGFR.

Nie każda choroba nerek u chorego na cukrzycę to nefropatia cukrzycowa

Należy pamiętać, że nie każda choroba nerek u chorego na cukrzycę oznacza nefropatię cukrzycową. Jeżeli u chorego występuje którakolwiek z następujących okoliczności – nie stwierdza się obecności retinopatii cukrzycowej, stwierdza natomiast:

  • obniżone wartości GFR lub szybkie zmniejszanie GFR,
  • szybko zwiększającą się makroalbuminurię lub zespół nerczycowy,
  • oporne na leczenie nadciśnienie tętnicze,
  • aktywny osad w moczu (erytrocyty, leukocyty, wałeczki inne niż szkliste),
  • dolegliwości lub objawy innych chorób ogólnoustrojowych,

to należy poszukiwać innej choroby nerek niż CChN. W wątpliwych przypadkach badaniem rozstrzygającym jest biopsja nerki.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Iwona Kazimierska

Najważniejsze dzisiaj
Puls Medycyny
Nefrologia / W zapobieganiu cukrzycowej choroby nerek najważniejsze jest szybkie rozpoznanie cukrzycy
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.