W skutecznej terapii cukrzycy niezbędna jest edukacja

  • Monika Wysocka
opublikowano: 17-12-2014, 00:00

Współpraca z pacjentem, a przede wszystkim wyjaśnienie mu, na czym polega jego choroba, jak ma z nią postępować i na co reagować są podstawą skutecznego leczenia przeciwcukrzycowego. Wprawdzie nie daje to gwarancji poprawy stanu pacjenta, ale bez odpowiedniej edukacji na pewno terapia się nie powiedzie.

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Cukrzyca to nie jest wyłącznie problem podwyższonego stężenia glukozy we krwi, ale także licznych czynników ryzyka, które predysponują do rozwoju tej choroby, takich jak nadwaga, wysokie ciśnienie tętnicze, otyłość, pewne czynniki genetyczne. Chorzy na cukrzycę typu 1, u których stosuje się leczenie insuliną, to zaledwie 10 proc. diabetyków. Zdecydowaną większość, bo ok. 85 proc. pacjentów stanowią chorzy na cukrzycę typu 2. 

Powikłania, które wywołuje ta choroba, to uszkodzenia wzroku (retinopatia cukrzycowa, występuje np. u 24 tys. pacjentów rocznie w USA), uszkodzenia nerek (do ich schyłkowej niewydolności dochodzi u 44 proc. dializowanych), neuropatia odpowiadająca za 60 proc. nieurazowych amputacji kończyn. Chorzy na cukrzycę mają 2-4-krotnie większe ryzyko udaru oraz powikłań sercowo-naczyniowych i przeciętnie żyją 5-10 lat krócej. 

„Pocieszający jest fakt, że w ostatnich latach notuje się nieco mniej powikłań cukrzycowych, co wynika z przedefiniowania celów terapeutycznych. Na podstawie badań klinicznych ustalono prawidłowe wartości głównych parametrów w tej chorobie, ale przede wszystkim zaczęliśmy zwracać uwagę na to, że cukrzyca to nie tylko wyższy poziom cukru we krwi, ale też inne zaburzenia” — mówi prof. Krzysztof Strojek z Oddziału Klinicznego Chorób Wewnętrznych, Diabetologii i Schorzeń Kardiometabolicznych w Śląskim Centrum Chorób Serca, konsultant krajowy ds. diabetologii. 

Edukacja pacjenta z cukrzycą podczas każdej wizyty

Specjaliści są zgodni, że najważniejsza jest jak najwcześniejsza identyfikacja zagrożenia chorobą. Ogromną rolę odgrywają tu lekarze podstawowej opieki zdrowotnej. „W momencie, kiedy rozwija się nietolerancja glukozy, czyli stan przedcukrzycowy, należy zastosować terapię behawioralną, tzn. wprowadzić modyfikację stylu życia. Kiedy już ujawnia się cukrzyca, niezbędna staje się interwencja farmakologiczna i monitorowanie czynników ryzyka” — wyjaśnia specjalista. 

Lekarze lubią się posługiwać tzw. magicznym trójkątem, na który składają się: aktywność fizyczna, sposób odżywiania, farmakologia, a jego podstawą jest edukacja. „Musi się ona składać z wielu elementów, być powtarzana przy każdej wizycie. Te informacje muszą być non stop odświeżane, dodawane nowe. Porządna edukacja to kwestia kilku, a czasem kilkunastu wizyt” — uważa konsultant ds. diabetologii. Jego zdaniem, słuszne jest stwierdzenie Hipokratesa, że choć nie jesteśmy w stanie wyleczyć chorych na cukrzycę, możemy jednak łagodzić jej objawy, prowadząc ich tak, żeby nie mieli powikłań i dbając o stały z nimi kontakt.

Cukrzyca zawsze pod kontrolą

Podstawowe badania w przypadku podejrzenia cukrzycy, a także stwierdzonej już choroby to:

  • oznaczenie stężenia glukozy we krwi (glikemia),
  • monitorowanie stężenia hemoglobiny glikowanej (HbA1c),
  • oznaczenie parametrów gospodarki lipidowej,
  • badanie ciśnienia tętniczego krwi.

Do tego dochodzą badania monitorujące występowanie powikłań. 

„Cukrzyca jest stosunkowo łatwa do kontrolowania. Właściwy nadzór nad pacjentem obejmuje badanie ogólne moczu, które powie nam o ewentualnym uszkodzeniu nerek, badanie parametrów krwi, konsultację okulistyczną (badanie dna oka), kardiologiczną, czasami też neurologiczną. Te elementy diagnostyki zapewniają pełen przegląd zdrowotny pacjenta z cukrzycą z oceną stanu jego wyrównania metabolicznego” — wyjaśnia prof. Strojek. 

Z badania ARETAEUS2 sprawdzającego, jak leczeni są chorzy na cukrzycę typu 2, wynika, że wszystkie trzy parametry wyrównania osiąga niecałe 10 proc. pacjentów, prawidłowe stężenie HbA1c ma zaledwie 11 proc., a przynajmniej jeden parametr docelowy udaje się osiągnąć tylko 40 proc. badanych. „Stoją przed nami wyzwania i dotyczy to nie tylko lekarzy zajmujących się chorymi na cukrzycę, ale i organizatorów ochrony zdrowia, którzy stwarzają możliwości do nowoczesnego leczenia tej grupy pacjentów” — zaznacza prof. Strojek. 

Przyczyny cukrzycy: klasyfikacja według WHO

Cukrzyca typu 1. Bezwzględny niedobór insuliny (zniszczenie komórek beta trzustki, najczęściej w procesie autoimmunologicznym).

Cukrzyca typu 2. Obniżona wrażliwość na insulinę, często w połączeniu z zaburzeniami czynności komórek beta (zaburzona produkcja i/lub uwalnianie insuliny z komórek beta).

Inne przyczyny cukrzycy:

  • choroby trzustki (zapalenie trzustki, uraz, infekcja, operacje, rak, zwłóknienie torbielowate),
  • choroby wątroby (choroba Wilsona, hemochromatoza itp.),
  • zaburzenia hormonalne (nadczynność i niedoczynność tarczycy, akromegalia, zespół i choroba Cushinga, zespół PCO),
  • leki lub substancje chemiczne (steroidy, neuroleptyki, interferon alfa, cyklosporyna A),
  • przyczyny genetyczne (cukrzyca typu MODY, maturity onset diabetes of the young; cukrzyca o podłożu genetycznym).
  • ciąża (cukrzyca ciążowa występuje w 3-5 proc. wszystkich ciąż).

Opieka diabetologiczna - monitorowanie przebiegu cukrzycy

Podczas wizyty diabetologicznej lekarz powinien zlecić wykonanie badania lub sprawdzić wyniki:

  • stężenia cukru we krwi, 
  • stężenia lipidów, 
  • ciśnienia tętniczego krwi,
  • obecności białka w moczu, 
  • badania dna oka, 
  • badania stóp w celu zabezpieczenia chorego przed ryzykiem amputacji.

Źródło: Puls Medycyny

Podpis: Monika Wysocka

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.