Uzależnienia wśród lekarzy: jak radzić sobie ze stresem?

opublikowano: 12-07-2021, 16:56

Praca medyka, szczególnie lekarza, wiąże się z dużą odpowiedzialnością i wysokim prestiżem społecznym, ale też nierzadko długotrwałym stresem. Jak sobie z nim konstruktywnie radzić?

Ten artykuł czytasz w ramach płatnej subskrypcji. Twoja prenumerata jest aktywna

Według danych epidemiologicznych, problem z alkoholem może mieć nawet 3 mln Polaków. Należy tu jednak dokonać rozróżnienia na tych, którzy spełniają kliniczne kryteria uzależnienia oraz na osoby pijące szkodliwie. Tych pierwszych jest około 600 tys. Tych drugich ponad 2,5 mln. Zgodnie z danymi pochodzącymi z zagranicznych publikacji w przebiegu kariery zawodowej problem uzależnienia dotyka od 10 d0 12 proc. lekarzy - jest to odsetek nieznacznie wyższy niż ten obserwowany w populacji ogólnej (za analizą Hughes PH, Brandenburg N, Baldwin DC Jr, et al. Prevalence of substance use among US physicians opublikowaną w JAMA). Do najczęściej przyjmowanych substancji psychoaktywnych należą alkohol, opiody oraz związki psychostymulujące.

Problem uzależnień jest na tyle demokratyczny, że nie omija także zawodów zaufania publicznego jakim są medycy, a w szczególności lekarze. Jak radzić sobie z trudnymi emocjami, niełatwymi pacjentami i pracą pod presją czasu?

iStock

Emocje negatywne także są potrzebne

Jaką funkcję pełnią emocje? Czy te negatywne zawsze są destrukcyjne, a ich wyrażanie dla nas niekorzystne?

- To niestety dwa mity, które narosły wokół emocji. Ich skutkiem może być m.in. to, że osoby mające problem z regulacją emocji mogą zacząć postrzegać to, czego doświadczają jako coś niepotrzebnego i destrukcyjnego. (…) Tymczasem emocje, także stres, pełnią różnorodne funkcje, między innymi informacyjną i motywacyjną. Informują otoczenie o naszym stanie emocjonalnym i niejednokrotnie motywują nas do działania - wskazała dr Kinga Łagowska z Katedry Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego w Radomiu.

Jak podkreśliła, praca lekarza należy do profesji, które bez wątpienia ze względu na jej charakter, można zaliczyć do tych „emocjonalnych”.

- Lekarz podejmuje wysiłek mający na celu poznanie i reagowanie na potrzeby i oczekiwania pacjenta, co wymaga dostrzeżenia emocji chorego i ‘dostrojenia’ emocjonalnego po stronie medyka. W wielu sytuacjach może być to trudne lub obciążające. Dobrym przykładem jest złość w sytuacji, gdy chory nie stosuje się do lekarskich zaleceń, a mimo to lekarz powinien zdobyć się na poznawczą empatię i poznać perspektywę pacjenta” – powiedziała dr Kinga Ługowska.

Jej zdaniem program kształcenia nie do końca przygotowuje lekarzy z zakresu kompetencji miękkich i nie wyposaża ich w strategie radzenia sobie z trudnymi emocjami. Długotrwałe, negatywne emocje mogą prowadzić do wyczerpania i zobojętnienia, a te do zawodowego wypalenia, które nie jest wśród lekarzy rzadkim zjawiskiem.

Metody korzystnego radzenia sobie ze stresem i emocjami

Jednym ze sposobów niekorzystnego regulowania trudnych emocji są zachowania szkodliwe i ryzykowne, w tym nadużywanie substancji psychoaktywnych. Niekontrolowana emocjonalność sprzyja bowiem sięganiu po alkohol w sytuacji stresu , konfliktów czy napięć emocjonalnych.

Nieadaptacyjne strategie radzenia sobie z emocjami:

  • Unikanie,
  • Tłumienie,
  • Ruminacje i zamartwianie się,
  • Sięganie po substancje psychoaktywne.

- Unikanie może przybrać formę braku konfrontacji z sytuacją budzącą określone emocje lub sięganie po dodatkowe ‘zaplecze’ jakimi mogą być np. alkohol lub leki. Ruminacje to ciągłe powracanie do sytuacji z przeszłością, której jeszcze nie przepracowaliśmy. Krótkoterminowo może to przynieść korzyć w postaci refleksji nad swoją sytuację, ale długoterminowo nie obniża poziomu napięcia emocjonalnego” – powiedziała ekspertka.

Psychologia i psychiatria
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
×
Psychologia i psychiatria
Wysyłany raz w miesiącu
Specjalistyczny newsletter przygotowywany przez ekspertów
ZAPISZ MNIE
Administratorem Twoich danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska). Klauzula informacyjna w pełnej wersji dostępna jest tutaj

Adaptacyjne strategie radzenia sobie z emocjami:

  • restrukturyzacja poznawcza, czyli technika polegająca na zmianie oceny stresorów przy zachowaniu realistycznej perspektywy. Metoda może być trudna do zastosowana w momencie odczuwania silnych emocji. W tym kontekście warto zwrócić także uwagę na technikę dekatastrofizacji, czyli ocenę prawdopodobieństwa zrealizowania się najmniej korzystnych konsekwencji danej sytuacji.
  • uważność, czyli wykorzystanie wszystkich zmysłów w celu obserwacji własnych emocji i otoczenia, tak aby obniżyć napięcie emocjonalne;
  • akceptacja;
  • samowspółczucie, czyli uznanie własnych potrzeb, jak choćby potrzeba odpoczynku, uznania, towarzystwa czy spokoju.
  • techniki relaksacyjne (kontrola oddechu, głębokie oddychanie przeponą, relaksacja mięśni).

PRZECZYTAJ TAKŻE: Leczenie uzależnień - co udało się osiągnąć, co pozostaje do zrobienia?

Reformę leczenia uzależnień trzeba skorelować z procesem modernizacji psychiatrii

Na podstawie II Konferencji Zdrowie w Przestrzeni Publicznej pt. „Uzależnienia problemem XXI wieku”.

Najważniejsze dzisiaj
× Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.